ستار عزیزی
تحريم‌هاي جديد امريكا؛ نقض توافق برجام
از همان زماني كه كنگره ايالات متحده امريكا نتوانست به حد نصاب لازم جهت مخالفت با برجام دست يابد، مشخص بود كه اكثريت جمهوري‌خواهان كنگره و حتي برخي دموكرات‌ها كه با اين توافق مخالف بودند به آساني تسليم نخواهند شد و از هر ابزاري جهت كارشكني در جهت اجراي برجام استفاده خواهند كرد.
خبر اقتصادی - كنگره ايالات متحده امريكا با اين بهانه كه امريكا مطابق برجام تنها موظف به رفع تحريم‌هاي هسته‌يي شده است و اين تعهد شامل تحريم‌هاي ضد تروريسم و تحريم‌هاي مربوط به مسائل حقوق بشري نمي‌شود، دست به وضع تحريم جديدي زد و قانون«محدوديت ويزا» را به تصويب رساند كه به ظاهر اقدامي پيشگيرانه در جهت مبارزه با تروريسم بود. وزارت خزانه‌داري امريكا نيز اخيرا اعلام كرده است كه فهرستي از اشخاص مرتبط با برنامه موشكي ايران را در فهرست تحريم‌هاي خود قرار مي‌دهد اما اوباما اعلام كرد كه اعلام اسامي را تا زمان نامعلوم به تعويق انداخته است.
هر چند در نگاه اول ممكن است چنين تصور شود كه قوانين فوق ناقض تعهدات طرف برجام دال بر رفع تحريم‌ها نيست چه آنكه به موضوع برنامه هسته‌يي ايران مربوط نمي‌شود ليكن نگارنده معتقد است وضع اين تحريم‌ها، نقض «موضوع و هدف» برجام محسوب مي‌شود. «موضوع» (object) برجام آن است كه در برابر محدودسازي برنامه هسته‌يي جمهوري اسلامي ايران؛ امريكا و اتحاديه اروپايي و ديگر دولت‌ها موظف به رفع تحريم‌هاي يكجانبه و چند جانبه مطابق برنامه مقرر زماني هستند. «هدف» (purpose) برجام نيز آن است كه با رفع نگراني‌ها نسبت به برنامه اتمي ايران و حذف تحريم‌ها «تغييري بنيادين در بررسي اين موضوع توسط شوراي امنيت ايجاد كند و تمايل شورا و ديگر طرف‌هاي برجام را به برقراري رابطه‌يي جديد با ايران اعلام نمايد.» وضع تحريم‌هاي جديد عليه ايران ولو به بهانه‌هاي غيرهسته‌يي، ادامه نظام تحريم‌ها (در تضاد با موضوع برجام) و مغاير هدف برجام (برقراري رابطه‌يي جديد با ايران) خواهد بود. مضاف بر آنكه در بند ح مقدمه برجام، طرفين متعهد شده‌اند تا از هرگونه اقدام مغاير با نص، روح و هدف اين برجام كه سبب تخريب اجراي موفق آن شود، خودداري نمايند. بر همين اساس بود كه رهبر معظم انقلاب اسلامي با هوشمندي و با پيش‌بيني نقض تعهد از سوي طرف مقابل، ضمانت اجراي اين نقض تعهد را در ماده «ثاني» از الزام سوم برجام در فرمان خطاب به رييس‌جمهور مشخص كرده‌اند:«در سراسر دوره 8ساله، وضع هرگونه تحريم در هر سطح و به هر بهانه‌يي(ازجمله بهانه‌هاي تكراري و خودساخته تروريسم و حقوق بشر) توسط هر يك از كشورهاي طرف مذاكرات، نقض برجام محسوب خواهد شد و دولت موظف است طبق بند 3 مصوبه مجلس، اقدام‌هاي لازم را انجام دهد و فعاليت‌هاي برجام را متوقف كند.» به نظر مي‌رسد كه دولت بايد با توجه به اين فرمان هشدارهاي لازم را به طرف امريكايي بدهد.
* استاد حقوق بين‌الملل
