خزان اقتصاد در بهار 94؛ افزايش بدهي دولت و مطالبات معوق و كاهش هزينه هاي عمراني

خبراقتصادي – محسن شمشيري: درآمدهاي دولت در سه ماه اول سال 94 معادل 19 هزار و 280 ميليارد تومان، هزينه هاي دولت 35 هزار و 920 ميليارد تومان، واگذاري دارايي هاي سرمايه اي يا فروش نفت 10 هزار ميليارد تومان، تملك دارايي سرمايه اي يا هزينه عمراني 39 ميليارد تومان و كسري تراز عملياتي و سرمايه اي بودجه دولت 9 هزار ميليارد تومان بوده است. 

 تازه ترين آمارهاي منتشر شده از عملكرد اقتصاد در سه ماهه اول سال 94 نشان مي دهد كه  درآمدهاي دولت در بخش ماليات، و فروش نفت كمتر از پيش بيني مصوب سال 94 تحقق يافته و بدهي دولت به بانك ها همچنان روبه افزايش است. همچنين مطالبات معوق بانكي يا نسبت تسهيلات غيرجاري به جاري بانك ها افزايش يافته است. 

نماگرهاي شماره 80 بانك مركزي مربوط به سه ماهه اول سال 1394 نشان مي دهد كه پايه پولي با رشد 4 دهم درصد نسبت به اسفند 93 به 131 هزار و 720 ميليارد تومان رسيد و نقدينگي نيز با 4.4 درصد رشد نسبت به اسفند 93 به 816 هزار ميليارد تومان رسيده و در نتيجه ضريب فزاينده پولي در خرداد 94 معادل 6.2 بوده است. 

 بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي در خرداد 94 معادل 156 هزار و 370 ميليارد تومان بوده كه رشد 6.7 درصدي نسبت به اسفند 93 داشته است. 

بدهي دولت به بانك ها با رشد 2.5 درصدي به 103 هزار ميليارد تومان، بدهي دولت به بانك مركزي با رشد 34 درصدي به 24 هزار ميليارد تومان، بدهي شركت هاي دولتي به بانك ها 3.64 و بدهي شركت هاي دولتي به بانك مركزي 25 هزار ميليارد تومان بوده است. 

كاهش بدهي بانك ها به بانك مركزي 

بدهي بانك ها به بانك مركزي نيز در خرداد 94 به رقم 81 هزار و 370 ميليارد تومان رسيد كه 27 هزار ميليارد تومان آن بدهي بانك هاي تجاري و 54 هزار ميليارد تومان آن بدهي بانك هاي تخصصي به بانك مركزي بوده است. اين ارقام نشان مي دهد كه در سه ماه اول سال 94 بدهي بانك هاي تجاري 9.6- درصد و بدهي بانك هاي تخصصي 2.8- درصد نسبت به اسفند 93 كاهش داشته است. 

سپرده قانوني بانك ها نزد بانك مركزي در خرداد 94 با 3.2 درصد رشد نسبت به اسفند 93 به رقم 87 هزار و 760 ميليارد تومان رسيد. سپرده ديداري بانك ها نزد بانك مركزي نيز با رشد 5.6 درصدي به 4 هزار و 150 ميليارد تومان رسيده است. 

نسبت تسهيلات غيرجاري به كل تسهيلات ريالي و ارزي بانك ها يا همان مطالبات معوق در خرداد 94 با 10.7 درصد رشد از 12.1 درصد در اسفند 93 به 13.4 درصد رسيده است.  

افزايش 1.3 واحدي نسبت تسهيلات غيرجاري به كل تسهيلات بانك ها نشان دهنده بدتر شدن وضعيت مطالبات معوق در سه ماهه اول سال 94 است. اين درحاليست كه اين نسبت از 15 درصد در بهار 93 به 12.1 درصد در اسفند 93 كاهش يافته بود. اما دوباره شاهد روند روبه رشد مطالبات معوق بانكي هستيم. 

اين موضوع نشان مي دهد كه در سال 93 تحت تاثير استمهال بدهي ها و قراردادهاي جديد با نرخ هاي سود جديد بانكي، نسبت تسهيلات غيرجاري كاهش يافته اما به دليل عدم پرداخت اقساط و اصل و فرع تسهيلات، اين نسبت دوباره در حال افزايش است. 

نسبت تسهيلات غيرجاري به كل تسهيلات ريالي نيز به عدد 12.7 درصد رسيده كه نسبت به اسفند 13.4 درصد رشد كرده است. اما نسبت تسهيلات غيرجاري به كل تسهيلات ارزي  به 17.1 درصد رسيده كه نسبت به اسفند 3.4- درصد كاهش داشته است. 

مطالبات سيستم بانكي از بخش هاي دولتي و غير دولتي نيز به رقم 797 هزار ميليارد تومان با رشد 2.6 درصدي نسبت به اسفند 93 رسيده كه اين رقم در مقايسه با نقدينگي 816 هزار ميليارد تومان ميزان نقدينگي به ميزان 19 هزارميليارد تومان كمتر است و نشان دهنده پيگيري سياست هاي انضباط مالي در دولت روحاني است. 

سپرده هاي دولت نزد سيستم بانكي نيز در خرداد 94 به رقم 75 هزار ميليارد تومان و سپرده شركت هاي دولتي به رقم 4.4 هزار ميليارد تومان رسيده است. 

بدهي بخش غير دولتي به بانك ها نيز معادل 640 هزار ميليارد تومان بوده كه 1.6 درصد نسبت به اسفند 93 رشد كرده است. بدهي مردم به بانك هاي تخصصي معادل 164 و بدهي مردم به بانك هاي تجاري نيز 477 هزار ميليارد تومان بوده است. 

نماگرهاي بانك مركزي جمعيت كشور در خرداد 94 را 78 ميليون و 800 هزار نفر، جمعي شهري را 57 ميليون و 300 هزار نفر و جمعيت روستايي را 21 ميليون و 400 هزار نفر و رشد جمعيت را 1.2 درصد اعلام كرده است. 

جمعيت فعال و جوياي كار 24.5 ميليون نفر، نرخ بيكاري 10.8 درصد، بيكاري در شهرها 12 درصد و بيكاري در روستاها 7.6 درصد بوده است. همچنين بيكاري زنان 19.2 درصد و بيكاري مردان 9 درصد برآورد شده است. بيكاري جوانان 15 تا 29 سال معادل 22.4 درصد و بيكاري جوانان 15 تا 24 سال معادل 25 درصد بوده است. 

ميزان صادرات كالا در سه ماهه اول سال 94 معادل 17 ميليارد و 680 ميليون دلار بوده كه 10ميليارد و 633 ميليون دلار آن  نفت و 7 ميليارد و 47 ميليون دلار آن غيرنفتي بوده است. واردات كالا معادل 12 ميليارد و 902 ميليون دلار بوده كه 12 ميليارد و 265 ميليون دلار آن كالا و 637 ميليون دلار آن فراورده هاي نفتي و گاز بوده و كل صادرات منحاي واردات 4778 ميليون دلار اعلام شده است

همچنين واردات خدمات 3693 ميليون دلار، صادرات خدمات 2487 ميليون دلار اعلام شده است. 

خالص حساب سرمايه كوتاه مدت 4650- ميليون دلار، حساب بلندمدت 432 و تغيير در ذخاير بين المللي معادل 647- ميليون دلار بوده است. 

رشد نقدينگي در خرداد 94 نسبت به اسفند 93 معادل 4.4 درصد، رشد پول 6.9- درصد، رشد شبه پول 6.4 درصد  رشد سپرده هاي بخش غير دولتي 5.3 درصد بوده است.

  كل بدهي خارجي نيز 5 ميليارد و 484 ميليون دلار برآورد شده است كه 454 ميليون دلار كوتاه مدت و 5 ميليارد و 31 ميليون دلار ميان مدت و بلندمدت بوده است. 1057 ميليون دلار آن در سال 94 و 1041 ميليون دلار در سال 95 سررسيد خواهد شد. 

درآمدهاي دولت در سه ماه اول سال 94 معادل 19 هزار و 280 ميليارد تومان، هزينه هاي دولت 35 هزار و 920 ميليارد تومان، واگذاري دارايي هاي سرمايه اي يا فروش نفت 10 هزار ميليارد تومان، تملك دارايي سرمايه اي يا هزينه عمراني 39 ميليارد تومان و كسري تراز عملياتي و سرمايه اي بودجه دولت 9 هزار ميليارد تومان بوده است. 

در شرايطي كه كل درآمدهاي دولت براي سال 94 بيش از 128 هزارميليارد تومان مصوب شده كه بيش از 88 هزار ميليارد تومان ماليات و بيش از 40 هزار ميليارد تومان از ساير منابع است، در سه ماهه اول 94 معادل 19 هزار و 280 ميليارد تومان درآمد ايجاد شده كه كمتر از يك ششم كل درآمد مصوب سال 94 دولت است. ميزان ماليات ها بيش از 14 هزار ميليارد تومان بوده كه كمتر از 16 درصد رقم مصوب ماليات هاست. 

ساير درآمدها نيز بيش از 5 هزار ميليارد تومان بوده كه كمتر از 13 درصد رقم مصوب 94 است. به عبارت ديگر، رقم تحقق يافته درآمدهاي دولت در سه ماهه اول بسيار كمتر از سهم 25 درصدي اين سه ماه از كل ارقام مصوب بودجه بوده است. 

هزينه هاي مصوب دولت نيز براي كل سال 163 هزار ميليارد تومان است كه در سه ماهه اول نزديك به 36 هزار ميليارد تومان پرداخت هزينه اي صورت گرفته كه حدود 22 درصد رقم مصوب كل سال است. 

تراز عملياتي درآمد و هزينه دولت در اين سه ماه بيش از 19 هزار ميليارد تومان كسري نشان مي دهد. 

از كل رقم واگذاري دارايي هاي سرمايه اي در سه ماهه اول 94  به رقم10 هزار و 40 ميليارد تومان 10 هزار و 10 ميليارد تومان آن نفت بوده است. اين درحاليست كه طبق مصوب 94 دولت پيش بيني كرده كه 56 هزار ميليارد تومان واگذاري دارايي سرمايه اي و فروش نفت داشته باشد. در نتيجه ميزان فروش نفت در سه ماهه اول كمتر از سهم 25 درصدي آن به ميزان 14 هزار ميليارد تومان است و به عبارتي 4 هزار ميليارد تومان كمتر از پيش بيني و سهم سه ماهه اول نفت فروخته ايم. 

در حالي كه ميزان تملك دارايي هاي سرمايه اي يا هزينه عمراني نيز براي كل سال 47 هزار ميليارد تومان و سهم سه ماهه اول معادل نزديك به 12 هزار ميليارد تومان است اما رقم تخصيص يافته به هزينه هاي عمراني در سه ماهه اول نزديك به 40 ميليارد تومان و رقمي بسيار اندك بوده است. 

 

كل ماليات هاي مستقيم شامل ماليات بر اشخاص و درآمد و ثروت در سه ماهه اول معادل 7 هزار 770 ميليارد تومان بوده كه در مقايصه با مصوب 44 هزار ميليارد توماني سال 94 و سهم 11 هزار ميليارد توماني سه ماهه اول كمتر بوده است. 

ماليات هاي غيرمستقيم شاخل ماليات بر واردات و كالا و ارزش افزوده نيز به رقم 6450 ميليارد تومان رسيده كه نسبت به سهم 11 هزار ميليارد توماني سه ماهه اول و رقم مصوب 44560 ميليارد توماني مصوب سال 94 كمتر بوده است. 

رشد اقتصادي بدون نفت در سال 93 معادل 2.8 و با نفت معادل 3 درصد اعلام شده است. 

توليد نفت در سه ماهه اول 94 با رشد 2.6 درصدي روزانه 3 ميليون و 93 هزار بشكه و صادرات با رشد منفي 4 دهم درصدي  1 ميليون و 422 هزار بشكه بوده است. 

توليد برق نيز با 22.4 درصد رشد نسبت به اسفند 93 به 70 ميليارد كيلو وات ساعت رسيده است. 

شاخص توليد كارگاه هاي صنعتي كه در سال 93 روند مثبت داشته در خرداد 94 با 4.2- درصدي نسبت به اسفند 93 به 86.7 رسيده كه نسبت به سال پايه 1390 با عدد 100 به معناي كاهش 13.4 درصدي نسبت به سال 1390 است. 

تعداد جواز واحدهاي صنعتي در سه ماهه اول سال 94 نيز با كاهش 6.4- درصدي نسبت به اسفند 93 به 3225 فقره رسيده و رقم سرمايه گذاري اين جوازها معادل 19 هزار و 800 ميليارد تومان با رشد منفي 23.7- درصدي نسبت به اسفند 93 برآورد شده است. 

تعداد پروانه هاي بهره برداري از واحدهاي صنعتي نيز به 543 فقره رسيده كه 10.2- درصد نسبت به اسفند 93 كاهش داشته است. رقم اين ميزان پروانه بهره برداري شده نيز معادل 1620 ميليارد تومان برآورده شده كه رشد مثبت 23 درصدي داشته است. 

در بخش ساختمان نيز شاخص ها از رشد منفي نسبت به اسفند 93 برخوردار بوده اند و روند تعداد پروانه هاي ساختماني و سطح زير بناي پروانه هاي صادر شده كه از سال 1391 به بعد همواره با كاهش مواجه بوده در سال 94 نيز ادامه يافته است. 

در سه ماهه اول 94 در كل مناطق شهري كشور 27 هزار پروانه صادر شده كه نسبت به سه ماهه چهارم 93 با رشد منفي 17.8- درصدي مواجه شده است. 

سطح زير بناي اين تعداد پروانه نيز با عدد 16.9 ميليون متر مربع نسبت به سه ماهه چهارم 93 با كاهش 13.2- درصدي مواجه شده است. 

سرمايه گذاري بخش خصوصي در ساختمان هاي جديد نيز به عدد 19 هزار و 700 ميليارد تومان رسيده كه كاهش 6.9- درصدي نسبت به سه ماهه چهارم سال 94 داشته است.