نظر سنجي از 430 كارشناس درمورد وضعيت نظام بانكي؛ از نظارت بانك مركزي تا تغيير ساختار، كاهش نرخ سود، رانت و مديريت

خبراقتصادي – محسن شمشيري: در ارتباط با عملكرد ساختار نظام بانكي، مديريت بانك ها، عمليات بانكي، ارتباط بانك ها با ساير حوزه هاي جامعه و اقتصاد، ديدگاه هاي مختلفي در بين صاحب نظران، فعالان اقتصادي و مردم وجود دارد و ارزيابي هاي مختلفي در مورد عملكرد بانك ها و ضرورت اصلاح ساختار نظام بانكي مطرح مي شود. 

به گزارش تعادل،  430 نفر از كارشناسان اقتصادي كشور شامل استادان دانشگاه، مديران دولتي و خصوصي، مديران بانكي، كارشناسان امور مالي و ساير تخصص هاي مرتبط با امور اقتصادي، بانكي و پولي، در يك نظر سنجي كه با مشاركت روزنامه تعادل، سايت خبري اقتصاد آنلاين و شركت آينده پژوهان راه سرمايه انجام شده، شركت كردند و نظر خود را در مورد مسائل مختلف سيستم بانكي، وضعيت بانك ها و مديران بانكي اعلام كردند. 

 اين افراد كه با تحصيلات مختلف در اين نظر سنجي شركت كرده اند و 33 درصد آنها كارشناس ارشد، 49 درصد كارشناس، 8 درصد دكتري تخصصي، 10 درصد ديپلم و زير يك درصد داراي فوق دكتراي تخصصي بوده اند، به پرسش هاي مختلف در ارتباط با موضوع ربوي بودن عمليات بانكي، نظارت بانك مركزي در حوزه هاي مختلف، تغييرنرخ سود در شرايط كنوني، تغيير در ساختار نظام بانكي، روابط مديران بانكي با افراد بانفوذ، وضعيت بانك ها، رانت در فرآيند وام دهي و... پاسخ گفته اند.  

از نظر سمت و شغل نيز 2 درصد شركت كنندگان در اين نظر سنجي مديربانكي، 3 درصد استاد دانشگاه، 6 درصد مدير دولتي، 13 درصد كارشناس امور مالي، 29 درصد مدير خصوصي و 47 درصد داراي ساير شغل هاي مرتبط با فعاليت هاي اقتصادي و بانكي بوده اند. 

شركت كنندگان در اين نظر سنجي، ديدگاه هاي مختلفي در مورد وضعيت ربوي بودن عمليات مختلفي بانكي در كشور داشته اند و بين 39 تا 76 درصد شركت كنندگان در مورد فعاليت هاي مختلف عمليات بانكي، ارزيابي ربوي از عمليات سپرده گذاري، تسهيلات، خدمات ارزي، كارت اعتباري و خريد دين داشته اند.  

64 درصد شركت كنندگان در اين نظر سنجي معتقدند كه عمليات سپرده گذاري در بانك هاي كشور ربوي است، 26 درصد سپرده گذاري را شبه ربوي و 10 درصد اين عمليات را غير ربوي ارزيابي كرده اند. 

همچنين در مورد تسهيلات مشاركت مدني 71 درصد شركت كنندگان اين عمليات را ربوي، 21 درصد شبه ربوي و 8 درصد غير ربوي معرفي كرده اند. 

در ارتباط با تسهيلات مضاربه نيز 76 درصد شركت كنندگان اين عمليات را ربوي، 17 درصد شبه ربوي و 7 درصد غير ربوي مي دانند.

  همچنين در مورد تسهيلات فروش اقساطي نيز 74 درصد شركت كنندگان معتقدند كه اين عمليات ربوي است، 21 درصد آن را شبه ربوي و 8 درصد اين عمليات را غير ربوي ارزيابي كرده اند. 

در مورد خدمات ارزي نيز 39  درصد شركت كنندگان اين عمليات را ربوي، 33 درصد شبه ربوي و 28 درصد غير ربوي مي دانند.

همچنين در مورد عمليات خريد دين،  49 درصد شركت كنندگان اين عمليات را ربوي، 38 درصد شبه ربوي و 12 درصد غير ربوي معرفي كرده اند. 

همچنين در مورد عمليات كارت اعتباري،  42 درصد شركت كنندگان اين عمليات را ربوي، 28 درصد شبه ربوي و 29 درصد غير ربوي معرفي كرده اند. 

شركت كنندگان در اين نظر سنجي، نظارت بانك مركزي بر حوزه هاي مختلف بازار پول از جمله نرخ سود، موسسات مالي غيرمجاز، نرخ ارز، صرافي ها و ليزينگ ها را  بين 38 تا 66 درصد خيلي ضعيف، 14 تا 25 درصد ضعيف، 16 تا 30 درصد معمولي، و 1 تا 8 درصد قوي و خيلي قوي ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با نظارت بانك مركزي بر نرخ سود و اصلاح و تغيير آن، 39 درصد شركت كنندگان اين نظارت را خيلي ضعيف، 25 درصد ضعيف، 28 درصد معمولي، 5 درصد قوي و 3 درصد خيلي قوي ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با نظارت بانك مركزي بر موسسات مالي غيرمجاز نيز، 66 درصد شركت كنندگان اين نظارت را خيلي ضعيف، 14 درصد ضعيف، 16 درصد معمولي، 3 درصد قوي و 1 درصد خيلي قوي مي دانند.

همچنين در ارتباط با نظارت بانك مركزي بر نرخ ارز، 40 درصد شركت كنندگان اين نظارت را خيلي ضعيف، 21 درصد ضعيف، 28 درصد معمولي، 8 درصد قوي و 3 درصد خيلي قوي معرفي كرده اند. 

  در ارتباط با نظارت بانك مركزي بر صرافي ها نيز، 38 درصد شركت كنندگان اين نظارت را خيلي ضعيف، 24 درصد ضعيف، 30 درصد معمولي، 5 درصد قوي و كمتر از 1 درصد خيلي قوي ارزيابي كرده اند.

همچنين در ارتباط با نظارت بانك مركزي بر شركت ها و بازار ليزينگ، 47 درصد شركت كنندگان اين نظارت را خيلي ضعيف، 24 درصد ضعيف، 24 درصد معمولي، 3 درصد قوي و 2 درصد خيلي قوي معرفي كرده اند.

77 درصد شركت كنندگان در اين نظر سنجي در ارتباط با اصلاح و تغيير نرخ سود در شرايط كنوني اقتصاد ايران و اين پرسش كه به نظر شما نرخ سود به چه صورت بايد تغييركند؟ معتقدند كه نرخ سود در شرايط كنوني بايد كاهش يابد. 18 درصد نيز معتقدند كه نرخ سود بايد در حد نرخ فعلي ثابت بماند و 5 درصد نيز معتقدند كه نرخ سود بايد افزايش يابد. 

شركت كنندگان در نظر سنجي در پاسخ به اين پرسش كه "از نظر شما تغيير در ساختار بانكي در هر يك از زمينه هاي زير تاچه حد لازم است" بين 70 تا 73 درصد معتقدند كه در شرايط كنوني اقتصاد ايران تغييرات جدي در ساختار بانكي از جمله صورت هاي مالي، عملكرد مديران و مدل كسب و كار لازم است. 

در ارتباط با شفافيت صورت هاي مالي، 73 درصد شركت كنندگان معتقد به تغييرات جدي، 21 درصد معتقد به عدم تغيير، و  2 درصد معتقد به تغييرات بوده اند و 3 درصد تغييرات فعلي را مناسب ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با عملكرد مديران در ساختار نظام بانكي، 72 درصد شركت كنندگان معتقد به تغييرات جدي، 23 درصد معتقد به عدم تغيير، و  2 درصد معتقد به تغييرات بوده اند و 3 درصد تغييرات فعلي را مناسب معرفي كرده اند. 

در ارتباط با مدل كسب وكار نيز، 70 درصد شركت كنندگان معتقد به تغييرات جدي، 27 درصد معتقد به عدم تغيير، و  1 درصد معتقد به تغييرات بوده اند و 2 درصد تغييرات فعلي را مناسب مي دانند.

81 درصد شركت كنندگان در نظر سنجي در پاسخ به اين پرسش كه نظر شما در مورد روابط مديران بانكي با برخي افراد با نفوذ چيست؟ معتقدند كه اين روابط فساد انگيز نبايد وجود داشته باشد. 18 درصد نيز معتقدند كه اين روابط فساد انگيز بخشي از ماهيت بانكداري است وكمتر از 1 درصد نيز معتقدند كه اين روابط ضروري هستند. همچنين نزديك به صفر درصد گفته اند كه چنين روابطي وجود ندارد.

11 تا 54 درصد شركت كنندگان در اين نظر سنجي معتقدند كه بانك ها در معوقات بانكي، پولشويي، بانكداري الكترونيك، اثربخشي تبليغات و رقابت با ورد بانك هاي خارجي، در وضعيت خيلي بد قرار دارند. 

در ارتباط با وضعيت معوقات بانكي، 54 درصد شركت كنندگان معتقدند كه وضعيت بانك ها خيلي بد، 24 درصد آن را بد، 15 درصد معمولي، 4 درصد خوب و 3 درصد خيلي خوب ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با وضعيت  بانك ها در رابطه با قانون پولشويي نيز، 45 درصد شركت كنندگان معتقدند كه وضعيت بانك ها خيلي بد، 28 درصد آن را بد، 18 درصد معمولي، 5 درصد خوب و 4 درصد خيلي خوب  معرفي كرده اند. 

در ارتباط با وضعيت  بانك ها در رابطه با بانكداري الكترونيك، 11 درصد شركت كنندگان معتقدند كه وضعيت بانك ها خيلي بد، 17 درصد آن را بد، 36 درصد معمولي، 28 درصد خوب و 8 درصد خيلي خوب ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با وضعيت  بانك ها در رابطه با اثربخشي تبليغات بانكي نيز، 19 درصد شركت كنندگان معتقدند كه وضعيت بانك ها خيلي بد، 21 درصد آن را بد، 40 درصد معمولي، 15 درصد خوب و 6 درصد خيلي خوب ارزيابي كرده اند. 

در ارتباط با وضعيت  بانك ها در رابطه با وضعيت بانك ها از نظر رقابت با ورود بانك هاي خارجي نيز، 23 درصد شركت كنندگان معتقدند كه وضعيت بانك ها خيلي بد، 13 درصد آن را بد، 24 درصد معمولي، 19 درصد خوب و 21 درصد خيلي خوب ارزيابي كرده اند. 

72 درصد شركت كنندگان در اين نظر سنجي در پاسخ به اين پرسش كه وضعيت وجود رانت در وام دهي بانك ها را چگونه ارزيابي مي كنيد؟ گفته اند كه رانت موجود در روند وام دهي بانك ها زياد است. 20 درصد نيز معتقدند كه رانت در فرآيند وام دهي بانك ها معمولي است. همچنين 6 درصد معتقدند كه وضعيت رانت در وام دهي زيرحد معمول است و 2 درصد نيزمعتقدند كه وام دهي بانك ها بدون رانت است.