روايت دو افتتاح براي يك پروژه

خبر اقتصادی - درحالي‌كه محمود احمدي‌نژاد در آخرين روز دوران پر فراز و نشيب رياست‌جمهوري‌اش اين فاز را كه هنوز پالايشگاه و خط لوله‌يي نداشت، به صورت نمايشي افتتاح كرد، حالا حسن روحاني روز يكشنبه 19 آذر ماه، اين فاز را كه به‌واسطه سوءمديريت تيم اجرايي در دولت دهم، در هزينه و زمان 2 برابر شد، افتتاح خواهد كرد. البته اين‌بار نخستي نيست كه هواپيماي آقاي رييس‌جمهور، تهران را به مقصد عسلويه براي افتتاح يك فاز گازي ترك مي‌كند، روحاني اسفند ماه سال 93 نيز بزرگ‌ترين فاز گازي عسلويه يعني فاز 12 را افتتاح كرد.

عسلویه، شهري كه در كنار گاز آرام گرفته و بوي گاز با هواي آن ادغام شده، قرار است از هفته آينده 50ميليون مترمكعب ديگر از گاز خود را به مردم اين سرزمين ببخشد؛ گازي كه بناست از فازهاي 15 و 16 ميدان بزرگ گازي پارس جنوبي توليد شود.

 پارس جنوبي بخشي از ميدان بزرگ گازي مشترك با قطر است كه در آن كشور «ميدان گنبد شمالي» نام گرفته است. اين ميدان مشترك، بزرگ‌ترين ميدان گازي جهان و عرصه‌يي براي رقابت ايران و قطر به‌شمار مي‌رود.

 به گزارش «تعادل» بر اساس اطلاعات به دست آمده از آژانس بين‌المللي انرژي، حجم ذخاير گازي موجود در ميدان مشترك گازي ايران و قطر 50.97تريليون متر مكعب و حجم ميعانات گازي اين ميدان نيز 50ميليارد متر مكعب برآورد شده است. همچنين طبق اطلاعات IEA سطح كل اين ميدان 9700كيلومتر بوده كه 3700كيلومتر مربع از اين ميدان در آب‌هاي ايران و 6000 كيلومتر مربع ديگر نيز در آب‌هاي كشور قطر قرار دارد.

 استراتژي دولت ايران به‌ويژه وزارت نفت به‌عنوان متولي بخش نفت و گاز كشور در چند سال گذشته، توسعه ميادين مشترك نفت و گاز در كشور بوده است؛ در اين بين ميدان پارس جنوبي از يكسو به دليل مشترك بودن با قطر و از سوي ديگر به دليل حجم بالاي ذخاير اثبات‌شده‌يي كه دارد در كانون توجه مقامات قرار گرفت. گاز در ميدان پارس جنوبي با تمام فراز و نشيب‌ها در دولت‌هاي مختلف از دل دريا بيرون كشيده شده و به كمك خطوط لوله به بندر عسلويه رسيده تا با عمليات پالايشي مورد استفاده مصرف‌كنندگان قرار گيرد.

 البته، سرزميني كه حالا بيش از هر چيز با نام «گاز» شناخته شده است، روزگار پيش از كشف گاز در اين منطقه، مانند تمام روستاهاي مرزي ايران بود. شركت ملي نفت ايران در سال1990 ميدان گازي پارس جنوبي را كشف كرد و عنوان «پارس جنوبي» را براي آن انتخاب كرد. در ادامه پارس جنوبي به 24 فاز مختلف تقسيم شد كه اولويت‌بندي فازها در آن براساس استراتژي دولت‌هايي كه بر سركار قرار گرفتند، تعيين مي‌شد. البته شركت ملي نفت ايران قصد دارد تعداد فازها را به 30فاز توسعه دهد.

فاز 2، نخستين فازي بود كه در سال81 ايران را به توليد‌كنندگي گاز از عسلويه رساند و رييس‌جمهور دوره اصلاحات نيز به اين ترتيب به نخستين فردي تبديل شد كه يك فاز را در پارس جنوبي افتتاح مي‌كند. به اين ترتيب، مساله افتتاح اين پروژه‌ها به يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي رييس‌جمهوران ايران در سال‌هاي بعد تبديل شد. سال گذشته چند روز پيش از نوروز94 نيز فاز 12 با حضور حسن روحاني رييس‌جمهوري ايران افتتاح شد و اكنون سه ماه مانده به نوروز95 بناست فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي افتتاح شوند.

  داستان بي‌بديل فازهاي 15 و 16

اين دو فاز جزو پرماجراترين فازهاي بندر عسلويه هستند. براساس گزارش‌هاي پيشين «تعادل»، فعاليت‌ها براي راه‌اندازي فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي از سال85 آغاز شد و در دوران رياست‌جمهوري محمود احمدي‌نژاد با اختلالات زيادي مواجه شد. دو برابر شدن هزينه و زمان، مهم‌ترين انتقادي است كه به اين پروژه وارد شده است؛ مسوولان دولت قبل مسائلي نظير تحريم‌هاي بين‌المللي را دليل اصلي وقفه‌ها و مشكلات اين پروژه عنوان مي‌كردند. در 6 ارديبهشت سال88  غلامحسين خواجه‌علي مديرعامل شركت سپانير وعده داده بود: «فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي تنها فازهاي قابل بهره‌برداري پس از فازهاي9 و 10 هستند كه اميد است تا پايان سال آينده به بهره‌بر‌داري برسند.»

درحقيقت براساس برآوردهاي اوليه، اين پروژه بايد در زمستان 88 به بهره‌برداري مي‌رسيد اما اكنون درحالي‌كه قدم به زمستان سال94 مي‌گذاريم قرار است اين پروژه افتتاح شود. هرچند عمده چالش‌هاي به نتيجه نرسيدن فازهاي15 و 16 به دولت دهم باز مي‌گردد اما دولت يازدهم نيز كه تصميم داشت در شهريور سال94 اين دو فاز را افتتاح كند، مراسم افتتاحيه را به ابتداي فصل زمستان موكول كرده است؛ تاخيري كه دليل آن «خالي نبودن وقت حسن روحاني رييس‌جمهوري» عنوان شده است.

 رضا فروزش كه از دوران وزارت زنگنه به‌عنوان مجري طرح فازهاي15 و 16 پارس جنوبي انتخاب شد در مرداد سال جاري به خبرنگار «تعادل» گفته بود كه از سال 92 تاكنون سعي كرده‌اند در مديريت پروژه‌ها، حرفه‌اي‌تر عمل كنند و با پيگيري‌هاي بيشتر، سرعت را به كار بازگردانند.

 در حالي كه حسن روحاني روز يكشنبه كوله‌بار سفر خود به عسلويه را براي افتتاح فازهاي15 و 16 خواهد بست، رييس دولت دهم نيز در روز آخر كاري دولت دهم، همين مسير را با همين هدف طي كرد. احمدي‌نژاد در مرداد92 تلاش كرد افتتاحي نمايشي براي اين فازها ترتيب دهد؛ افتتاحي كه درنهايت مديرعامل وقت شركت نفت و گاز پارس در مورد آن گفت: «در اين زمينه به ما دستور داده شده ‌بود و خودمان هيچ نقشي در اين جريان نداشتيم.»

افتتاح فازهاي مختلف پارس جنوبي آنقدر اهميت دارد كه رسانه‌هاي مختلف خارجي‌زبان نيز به آن مي‌پردازند. رويترز چندي پيش در گزارشي به اين نكته اشاره كرده بود كه ايران يكي از بزرگ‌ترين دارندگان منابع گازي در جهان به‌شمار مي‌رود اما تاكنون نتوانسته است توليدات خود را به مقدار چشمگيري افزايش دهد. ميزان صادرات گاز ايران به تركيه و ساير كشورها بسيار پايين است و حتي در فصل سرد براي تامين گاز خودش نيز ناگزير به واردات گاز از تركمنستان مي‌شود، اما اكنون انتظار مي‌رود با افتتاح فازهاي15 و 16 پارس جنوبي، وابستگي اين كشور به تركمنستان كمتر شود.

درباره ميزان هزينه‌هاي صورت گرفته براي اين دو فاز همين بس كه حجم سرمايه‌گذاري پيش‌بيني شده براي فازهاي15 و 16 پارس جنوبي معادل 3ميليارد دلار بود اما اكنون با دو برابر شدن زمان، هزينه نيز دو برابر شده و به 6ميليارد دلار افزايش يافته است؛ البته اين ميزان احتمالا طي چهار ماه گذشته افزايش يافته است. خبرنگار «تعادل» براي ارائه اطلاعات جديد و شفاف‌سازي با فروزش در اين باره به صورت تلفني صحبت كرد اما مجري طرح فازهاي15 و 16 از پاسخ دادن اجتناب و تاكيد كرد، طبق تقسيم وظايفي كه از سوي وزارت نفت صورت گرفته است آنها اجازه بيان اطلاعات در اين باره را ندارند. پيش از اين گفته شده است كه افتتاح اين دو فاز روزانه معادل 19.422.500ميليون دلار و به عبارتي سالانه معادل 6ميليارد و 409ميليون و 425هزار دلار براي كشور درآمد به همراه خواهند داشت؛ درآمدي كه مي‌تواند نقشي چشمگير در صنعت و اقتصاد كشور بازي كند.

حسن روحاني در حالي براي دومين بار در مراسم افتتاحيه يك فاز گازي در پارس جنوبي حاضر مي‌شود كه نخستين شخصي كه در قامت رياست‌جمهوري يك فاز گازي را در عسلويه افتتاح كرد، سيدمحمد خاتمي در آبان‌ماه سال83 بود. در جدول منتشر شده در صفحه نگاهي به حضور رييس‌جمهوران ايران در عسلويه براي افتتاح پروژه‌ها انداخته‌ايم. البته گفتني است كه در مورد برخي افتتاح‌هايي كه توسط محمود احمدي‌نژاد صورت گرفته است، شك و ترديد وجود دارد، مهم‌ترين شاهد بر اين مدعا نيز اين مساله است كه فازهاي15 و 16 كه روز يكشنبه توسط حسن روحاني افتتاح خواهند شد، پيش از اين يك بار توسط احمدي‌نژاد افتتاح شده بودند. او به همين ترتيب در طول دوران رياست‌جمهوري‌اش گوي سبقت سفر به عسلويه براي انجام مراسم افتتاح را از همتاي پيشين خود ربود. البته احمدي‌نژاد در برخي موارد در مراسم كلنگ‌زني نيز شركت كرده بود كه به‌واسطه به سرانجام نرسيدن اين پروژه‌ها از ذكر آنها خودداري كرديم.