ديپلماسي اقتصادي دريچه ورود به پساتحريم

خبر اقتصادی - دوازدهمين همايش بين‌المللي پتروشيمي ايران IPF در نخستين روز خود به واسطه حضور وزير امور خارجه فضايي متفاوت به خود گرفته بود. كسي كه در سخنراني افتتاحيه بر اهميت صنعت پتروشيمي ايران در مذاكرات با 1+5 تاكيد و تصريح كرد: «از همان ابتدا تلاش بر اين بود كه بتوانيم صنعت پتروشيمي را به سرعت از تحريم خارج كنيم.»

به واسطه همين تلاش بود كه در سال 2013، 14شركت پتروشيمي از ليست تحريم‌ها خارج شدند. در حالي كه بسياري وزارت نفت را «وزارت خارجه دوم» تلقي مي‌كنند، بيژن زنگنه وزير نفت در سخنراني خود از نقش بسيار مهم وزارت خارجه و محمدجواد ظريف در فراهم آوردن فضاي جديد اقتصادي ايران تمجيد كرد و «حيات جديد سياسي و اقتصادي ايران» را حاصل بزرگ‌ترين افتخار وزارت امور خارجه قلمداد كرد.

اسحاق جهانگيري معاون اول رييس‌جمهور نيز در سخنراني خود در اين همايش بر نقش صنعت پتروشيمي در تجلي اقتصاد مقاومتي تاكيد كرد.

عباس شعري‌مقدم مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي و محمدحسن پيوندي معاون مديرعامل اين شركت نيز در سخنان خود از اهداف صنعت پتروشيمي ايران در آينده سخن گفتند.

گفتني است كه محمدرضا نعمت‌زاده وزير صنعت، معدن وتجارت نيز در اين همايش حضور پيدا كرده بود. مديران برجسته سه شركت مطرح IFP، لينده و باسف نيز در نشست تخصصي اول روز يك‌شنبه حضور يافته و درباره صنعت پتروشيمي با حضار به گفت‌وگو پرداختند.

طبق مشاهدات يكي از مهم‌ترين شاخصه‌هاي دوازدهمين همايش بين‌المللي پتروشيمي ايران، حضور بسيار پررنگ آلماني‌ها بود كه با توجه به سطح بسيار بالاي مهندسي در اين كشور در صورت مذاكرات جدي، براي صنعت پتروشيمي ايران بسيار مفيد خواهد بود.

گزارش از مشروح اتفاق‌هاي روز نخست IPF دوازدهم را در ادامه مي‌خوانيد.

محمدجواد ظريف وزير امور خارجه كشور پيش از وزير نفت و معاون اول رييس‌جمهور پشت تريبون قرار گرفت و سخنان خود را ادا كرد. او معتقد بود برگزاري اين همايش در آستانه روز اجراي برجام، دريچه جديدي را به روي صنعت پتروشيمي مي‌گشايد و فرصت خوبي را فراهم مي‌كند كه طي آن شركت‌ها و موسسات مالي معتبر خارجي فعال در حوزه نفت و انرژي با توانمندي‌هاي ايران به ويژه طرح‌هاي در دست اجرا آشنا مي‌شوند.

ظريف اظهار كرد: «اين همايش زمينه‌ساز توسعه دوباره صنعت ارزش‌آفرين پتروشيمي در كشور در پرتو شرايط جديد خواهد بود.»

طبق گفته وزير امور خارجه كشور ايران، همايش IPF امكان تعامل سازنده شركت‌هاي ايراني و خارجي عرضه‌كننده فناوري‌هاي نوين و صاحب‌نظران حوزه پتروشيمي را فراهم مي‌كند. در واقع نوعي تحليل بازار و آينده آن و انتقال تجربيات و دانش فني و اجرايي از اين طريق ممكن خواهد شد.

ظريف در حالي كه در برابر مديران داخلي و خارجي صنعت پتروشيمي قرار گرفته بود، اظهار كرد: «امروز بزرگان صنعت پتروشيمي بر اين اعتقاد هستند كه انتظار آينده‌يي روشن و موفق براي صنعت پتروشيمي ايران تنها يك آرزو نيست، بلكه يك حقيقت است.»

طبق گفته ظريف، ايران مي‌تواند با توجه به مزيت‌هاي بالقوه و با اتكا به منابع و توانمندي‌هاي بومي خود در «جمع بزرگان پتروشيمي جهان» قرار بگيرد و طي سال‌هاي آتي يكي از صادركنندگان عمده محصولات پليمري باشد.

او با اشاره به عمر 50ساله صنعت پتروشيمي ايران گفت: «اين صنعت دستاوردهاي ارزشمندي را به دست آورده است. بخش عمده‌يي از اين دستاوردها با استفاده از پيشرفت‌هاي علمي داخلي و همت متخصصان و كارگران ايراني در طراحي، اجرا و ساخت تجهيزات و در شرايط تحريم تحميلي برخي كشورها به دست آمده است.»

وزير امور خارجه كشور تصريح كرد: «ايران به عنوان دومين قدرت پتروشيمي در منطقه خاورميانه حدود 25درصد از توليد محصولات پتروشيمي را در اختيار دارد و مي‌تواند با توجه به طرح‌هاي توسعه‌يي كه در دست اجرا دارد، سهم اين صنعت در بازارهاي داخلي و بين‌المللي را افزايش دهد.» او از دوران اعمال تحريم‌هاي ظالمانه عليه ايران ياد كرد و آنها را فاقد توجيه حقوقي، سياسي و اقتصاد دانست. ظريف در ادامه تشريح كرد كه هرچند ايران در دوران تحريم تحميلي پيشرفت‌هاي داخلي در علوم گوناگون را تجربه كرد و وابستگي بودجه كشور به درآمدهاي حاصل از فروش نفت كاهش يافت اما آسيب‌هايي نيز به فعاليت‌هاي نظام بانكي كشور، روابط تجاري با دنياي خارج و دسترسي و بهره‌برداري از علوم و فنون روز جهان وارد شد؛ يكي از صنايعي كه در دوران تحريم دچار آسيب شد «صنعت پتروشيمي» بود.

اهميت صنعت پتروشيمي در ايران از آنجا بيشتر مشخص شد كه ظريف اظهار كرد: از ابتداي مذاكرات هسته‌يي اين صنعت جزو محور تلاش‌ها و مورد توجه ويژه بوده تا بعد از رفع تحريم‌ها مشكلات برطرف شود. او در اين باره گفت: «اين هدفي بود كه همان ابتدا و با برنامه اقدام مشترك موقت ژنو كه در آذرماه 1392 مورد توافق قرار گرفت، محقق شد و محدوديت‌هاي ناظر بر فروش اين محصولات برداشته شد.» ظريف با اشاره به دوران پساتحريم گفت: «در اين دوره، از جمله تحريم‌هاي اعمال‌شده در زمينه انتقال فناوري، صدور محصولات و فرآورده‌هاي پتروشيمي جمهوري اسلامي ايران به خارج از كشور، جذب سرمايه خارجي به‌طور كلي و به‌طور خاص در اين حوزه و حمل‌ونقل رفع خواهد شد.»

بر اساس اظهارات وزير امور خارجه كشور، دوران پساتحريم ضريب ريسك و ميزان آسيب‌پذيري كشور در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي را كاهش خواهد داد و فرصت‌هاي كم‌نظيري را براي فعال‌تر شدن دستگاه‌هاي توليدكننده از جمله صنعت پتروشيمي در ايران فراهم خواهد آورد. دوران پساتحريم فرصتي را براي ايجاد زيرساخت‌هاي مناسب براي شكوفايي اين صنعت فراهم مي‌كند. ظريف در ادامه سخنان خود به دو راهبرد مهم در صنعت پتروشيمي كشور اشاره كرد و گفت: «همزمان با لغو تحريم‌ها، تنوع توليد محصولات و مقاصد جديد صادراتي به عنوان 2 راهبرد مهم در دستور كار قرار گرفته است.» او ادامه داد: «در اين مسير در دوران پساتحريم، صنعت پتروشيمي ايران مي‌تواند با جذب سرمايه‌گذاري خارجي، زمينه جذب فناوري و رشد صنايع مختلف و افزايش اشتغال را فراهم كند. اطمينان داريم كه راهبرد شركت ملي صنايع پتروشيمي تلاش در جهت توسعه زنجيره كامل اين صنعت خواهد بود.»

ظريف بر ايجاد شبكه قوي از توانمندي‌هاي داخلي در زمينه‌هاي مختلف براي بقا در عرصه بين‌المللي تاكيد و تصريح كرد كه اين شبكه بايد داراي مزيت رقابتي نيز باشد در نتيجه بايد توانمندي‌هاي داخلي را متناسب با كيفيت و استانداردهاي جهاني ارتقا داد. او همچنين تاكيد كرد كه حضور سرمايه‌گذاران خارجي نه تنها گره توسعه طرح‌هاي معطل نيمه‌تمام صنعت پتروشيمي را خواهد گشود بلكه ريسك سرمايه‌گذاري خارجي از نگاه موسسات تحقيقاتي بين‌المللي را كاهش خواهد داد. وزير امور خارجه تصريح كرد كه با حذف موانع ظالمانه، شكوفايي ظرفيت‌ها و توان داخلي كشور براي ايجاد «يك اقتصاد درون‌زا و برون‌گرا» كه در آن خام‌فروشي نفت و گاز كاهش يافته و محصولات و فرآورده‌هاي پتروشيمي به بازارهاي خارجي صادر خواهد شد، فراهم مي‌شود.

طبق گفته وزير امور خارجه كشور، برجام مي‌تواند موانع بسياري از صنايع به ويژه صنعت پتروشيمي را حذف و در نتيجه فرصت‌هاي شغلي بسياري را در كشور ايجاد كند. او همچنين اشاره كرد كه از اين طريق بازار سرمايه از جمله بورس شركت‌ها و صنعت پتروشيمي فعال‌تر شده و كمبود سرمايه و ديگر مشكلات خاص اين صنعت در كنار داشتن راهبرد ملي متعادل و متناسب برطرف خواهد شد. او در پايان سخنان خود گفت: «ما بنيانگذاران بزرگ صنعت پتروشيمي در خاورميانه بوده‌ايم و طي چند سال آينده قادر خواهيم بود يكي از بزرگ‌ترين توليدكنندگان محصولات پتروشيمي در جهان باشيم.» او همچنين وعده داد كه در وزارت امور خارجه از هيچ تلاشي براي افزايش سرعت توسعه و جبران عقب‌ماندگي‌ها فروگذاري نخواهند كرد. ظريف همچنين تاكيد كرد كه دستيابي به توسعه پايدار نيازمند همدلي و همكاري همه بخش‌هاي دست‌اندركار كشور است.

  زنگنه: جهش بزرگي براي پتروشيمي داريم

بيژن زنگنه وزير نفت پس از محمدجواد ظريف پشت تريبون دوازدهمين همايش بين‌المللي پتروشيمي قرار گرفت. زنگنه با ابراز خوشحالي از برگزاري به موقع اين همايش به شرايط ويژه كشور در حال حاضر اشاره و اظهار كرد: «به همت وزارت خارجه، مذاكرات دشوار و پيچيده هسته‌يي به خوبي به رسالت تاريخي خود دست يافت. اكنون در روزهاي آينده، ايران با رقم زدن بزرگ‌ترين افتخار خود، وارد دوران جديد حيات سياسي و اقتصادي كشورخواهد شد.»

وزير نفت ايران با اشاره به اينكه به بركت ديپلماسي نظام و در راستاي سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي، به زودي تحريم‌ها برداشته شده و امكان تعامل ايران با جهان فراهم خواهد شد، اظهار كرد: در شرايط جديد كشور ما، محوريت توسعه پتروشيمي به بخش‌هاي خصوصي و تعاوني واگذار شده است. در چنين شرايطي مهم‌ترين نقش تعيين‌كننده را بايد تامين خوراك و از طرف ديگر نقش شركت ملي پتروشيمي براي ايجاد زيربنا دانست.

بيژن زنگنه ادامه داد: «ما اكنون جهش بزرگ جديدي را براي صنعت پتروشيمي ايران برنامه‌ريزي كرده‌ايم و قصد داريم توليد اين صنعت را به 70ميليارد دلار برسانيم. رسيدن به چنين سطحي از توليد نياز به اطمينان از خوراك پايدار و دسترسي به فناوري پيشرفته دارد.»

وزير نفت در ادامه بااشاره به نقش بسيار مهم تامين خوراك كافي در صنعت پتروشيمي ايران اظهار كرد: خوراك قابل تامين ايران در حاشيه خليج‌فارس بوده و به واسطه فاصله بسيار كم با بازارهاي صادراتي، وضعيتي بسيار خوب را ايجاد كرده است.

بيژن زنگنه در ادامه، بااشاره به برنامه‌ريزي‌هاي اين وزارتخانه براي صنعت پتروشيمي در آينده، از برنامه‌ريزي براي توليد 3ميليون تن پلي‌پروپيلن خبر داده و اظهار كرد: با به‌نتيجه رسيدن طرح‌هاي پارس‌جنوبي تا پيش از سال2017 ميلادي، اتان، پروپان و بوتان كافي براي تخصيص به پروژه‌هاي پتروشيمي، دراختيار خواهد بود. او به حجم 12ميليون تن LPG، 4/5ميليون تن اتان و 13ميليون تن نفتاي مازاد در پارس‌جنوبي كه امكان تخصيص آنها به واحدهاي پتروشيمي وجود دارد نيز اشاره كرد.

زنگنه ادامه داد: در اين زمينه بايد به چند روش توجه كنيم؛ اول منابع داخلي‌ها كه براي اين كار تجهيز سرمايه‌هاي كوچك مردم از طريق صندوق‌ها و فرابورس مدنظر ما قرار دارد. روش دوم جذب سرمايه مستقيم خارجي و روش سوم بهره‌گيري از فاينانس است. وزير نفت كه پيش از اين در مراسم رونمايي از قراردادهاي جديد نفتي نيز از نياز ايران به شكل‌گيري شركت‌هاي مشترك ميان خارجي‌ها و ايراني‌ها خبر داده بود، در ادامه اظهارات خود گفت: من پيشنهاد مي‌كنم شركت‌هاي خارجي كه تاكنون در ايران در حوزه EPC حضور داشته‌اند، اكنون شركتي در ايران به نام خود تاسيس كرده تا از تسهيلات آن، استفاده كنند. اين شركت‌ها همچنين مي‌توانند شركت‌هاي راهبردي ايراني را به‌عنوان شريك خود انتخاب كنند.

او ادامه داد: ايران مركز ثقل بازارهاي خليج‌فارس بوده و نيروي كار ارزان در آن وجود دارد. ايران خود بازار مهمي براي محصولات پتروشيمي محسوب مي‌شود اما با حجم عظيم توليدات اين صنعت در آينده، ظرفيت زيادي براي صادرات نيز وجود خواهد داشت. سياست وزارت نفت در اين زمينه حمايت از بزرگ‌سازي شركت‌هاي ايراني براي حضور در عرصه بين‌المللي بازرگاني فرآورده‌هاي پتروشيمي است.

وزير نفت در ادامه به تخفيف 30درصدي خوراك به طرح‌هاي تكميل زنجيره ارزش افزوده به‌ويژه GTPP پرداخته و اين تخفيف را نمونه حمايت هيات دولت از طرح‌هاي تكميلي صنعت پتروشيمي دانست.

او در پايان اظهار كرد: «آخرين نكته، جايگاه جديد شركت ملي صنايع پتروشيمي است كه زماني متصدي بخش اعظم اين صنعت در ايران بود. اكنون با تغيير ماهيت اين شركت بايد در حوزه ايجاد زيربناها در صنعت پتروشيمي فعال بوده و مهم‌ترين نقش آن رگولاتوري خواهد بود. در قالب اين نقش، شركت ملي صنايع پتروشيمي از اقدام‌هاي برهم زننده رقابت سالم در صنعت پتروشيمي، جلوگيري خواهد كرد.»

  جهانگيري: در آستانه لغو تحريم‌ها هستيم

اسحاق جهانگيري معاون اول رييس‌جمهوري نيز در آيين گشايش دوازدهمين همايش صنعت پتروشيمي ايران حضور داشت.

او در ابتداي سخنان خود گفت: «حمايت از صنعتگران و توانمندي‌هاي داخلي در دوران پساتحريم در دستور كار دولت قرار دارد.» جهانگيري نيز همانند ظريف بر اين نكته تاكيد كرد كه ما در مقطع زماني مهمي هستيم و باتوجه به اينكه در آستانه لغو تحريم‌هاي اعمال شده عليه كشورمان قرار داريم، بايد با همه توان وارد دوران پساتحريم شويم.

جهانگيري با بيان اينكه در اين هفته، آژانس بين‌المللي انرژي اتمي، قطعنامه خود را مبني بر بسته شدن پرونده PMD ايران صادر مي‌كند، اظهار كرد: «پس از اين اقدام مي‌توانيم به‌صورت شفاف‌تر صحبت كنيم و بايد تا آن زمان صبر كرد تا معلوم شود چه كار بزرگي انجام شده است.»

او بااشاره به اينكه با نزديك شدن به روز اجراي برجام، نيازمند راهبردي مهم در مسير توسعه هستيم و در اين راه وزارت نفت در جذب سرمايه‌گذاري‌ها پيشتاز است، تصريح كرد: «هرچند عده‌يي سعي مي‌كنند بر دامنه انتظارات بيفزايند، اما تلاش‌ها در اين مسير ادامه دارد.»

معاون اول رييس‌جمهوري بااشاره به اينكه هم‌اكنون تدوين برنامه ششم توسعه در دولت در حال انجام است، اظهار كرد: «تا دو هفته آينده پيش‌نويس اين برنامه ازسوي سازمان مديريت در دولت مطرح مي‌شود.»

جهانگيري در ادامه سخنان خود گفت: «در برنامه ششم توسعه، اقتصاد كشور بايد رشد ٦درصدي را تجربه كند كه براي تحقق اين امر بايد سالانه ٩٠٠هزار ميليارد تومان سرمايه‌گذاري صورت گيرد. »

معاون اول رييس‌جمهوري تصريح كرد: «ايران باتوجه به پتانسيل‌هاي موجود در خود در دهه آينده نه تنها در زمينه مشكلات خود، بلكه گره‌گشاي مشكلات اقتصادي جهاني خواهد بود.»

  شعري‌مقدم: تا پايان سال 5/4 ميليون تن به ظرفيت پتروشيمي اضافه مي‌شود

عباس شعري‌مقدم مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي از ديگر سخنرانان همايش بود. او صحبت‌هاي خود را اين‌گونه آغاز كرد كه اگر تحريم‌ها نبود بايد امروز ظرفيت توليد سالانه به جاي 60ميليون تن 100ميليون تن بود.

مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي از ابراز علاقه بسياري از سرمايه‌گذاران خارجي در صنعت پتروشيمي ايران خبر داد و گفت: «ثبات ايران در منطقه ازجمله جذابيت‌هاي صنعت پتروشيمي كشور و دليل ابراز علاقه سرمايه‌گذاران خارجي براي حضور در ايران است. ايران با داشتن 158ميليارد بشكه ذخاير نفتي و 34تريليون مترمكعب ذخاير گازي از نظر جمع ذخاير هيدوركربني در جهان مقام اول را دارد همچنين در كشور ما انرژي نسبتا ارزان است.»

دو هزار كيلومتر مرز آبي در خليج‌فارس و درياي عمان، نيروي كار جوان و تحصيلكرده و نسبتا ارزان، بازار مصرف 75ميليوني نيز ازجمله مزاياي جذاب براي سرمايه‌گذاران خارجي بود كه شعري‌مقدم به آنها اشاره كرد.

شعري‌مقدم اظهار كرد: «باوجود محدوديت‌هاي ناشي از تحريم تا پايان سال جاري 4.5ميليون تن به ظرفيت توليد صنعت پتروشيمي اضافه خواهد شد و در پايان سال آينده نيز با اضافه شدن 4.7ميليون تن ديگر كل ظرفيت توليد به 70ميليون تن در سال بالغ خواهد شد و چنانچه قيمت‌هاي سال90 را مبنا قرار دهيم ارزش كل فروش محصولات اين صنعت بالغ بر 27ميليارد دلار در سال خواهد شد.»

همچنين مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي در جمع خبرنگاران در پاسخ به اين پرسش كه آيا پيشنهاد سرمايه‌گذاران خارجي تاكنون در قالب سرمايه‌گذاري مستقيم بوده است، اظهار كرد كه در ميان پيشنهادها در اين زمينه نيز مواردي مشاهده شده است.

محمدحسن پيوندي قائم‌مقام شركت ملي صنايع پتروشيمي به نوعي ميزبان همايش به شمار مي‌رفت به‌همين خاطر به‌عنوان نخستين سخنران پشت تريبون قرار گرفت. او در ابتداي سخنان خود از حضور محمدجواد ظريف وزير امور خارجه ايران در اين برنامه به‌عنوان اشاعه‌دهنده صلح و دوستي تشكر كرد.

پيوندي در ادامه از حضور اسحاق جهانگيري معاون اول رييس‌جمهوري نيز به‌عنوان مهمان دوازدهمين همايش بين‌المللي صنعت پتروشيمي تشكر كرد. او ادامه داد: «مايل هستم كه از اين فرصت استفاده كرده و از آقاي زنگنه درخواست كنم از ايجاد زيرساخت‌هاي صنعت پتروشيمي در ايران حمايت كنند.»

پيوندي در ادامه بيان كرد: «اصل44 به شركت ملي صنايع پتروشيمي اجازه حضور در صنعت پتروشيمي را نمي‌دهد اما به‌عنوان عضو خانواده پتروشيمي به دولت توصيه مي‌كنم كه در توسعه زيرساخت‌ها سرمايه‌گذاري انجام دهد چراكه اين امر تاثير بسيار زيادي در رشد صنعت پتروشيمي دارد.»

او ادامه داد: «دولت براي مثال مي‌تواند در خليج‌فارس و درياي عمان سرمايه‌گذاري كند. تجربه قبلي نشان داده كه توسعه زيرساخت‌ها نياز اصلي براي كمك به موج دوم صنعت پتروشيمي در ايران است.»