صعود ايران به رتبه سوم توليدكنندگان اوپك

خبر اقتصادی - مي‌توان گفت كه عمده‌ترين دليل بي‌ثمر بودن اين نشست و عدم توافق اعضا براي رسيدن به اهداف مشخصي در زمينه تعيين سقف توليد، اصرار ايران بر افزايش توليد نفت خود بود. موردي كه بارها دبيركل اوپك و رييس نشست در پاسخ به خبرنگاران مبني بر تشريح علت عدم توافق به آن اشاره كردند. پيش از اين نيز بيژن زنگنه وزير نفت ايران بارها و به صراحت بر تصميم جدي ايران بر افزايش توليد نفت خود و بازگشت به سطح توليد پيش از دوران تحريم‌ها بدون منتظر ماندن براي اجازه اوپك اشاره كرده است. در حالي كه هنوز غائله رفع تحريم‌ها به سرانجام نرسيده است ايران بدون توجه به سقوط قيمت نفت با تمام توان مشغول افزايش ظرفيت توليد خود است. نكته‌يي كه چندان به مذاق ساير كشورها علي‌الخصوص عراق خوش‌ نمي‌آيد. كشوري كه در دوران تحريم ايران فرصت را مغتنم شمرد و خود را پس از عربستان‌سعودي در جايگاه دومين توليدكننده نفت اوپك قرار داد. به نظر مي‌آيد بايد پذيرفت كه برخلاف باور عموم طرف اصلي نزاع نفتي ايران نه عربستان‌سعودي بلكه عراق است. نگاهي به آمارهاي منتشر شده‌ اوپك نشان مي‌دهد عربستان از ماه آگوست به‌طور مداوم توليد خود را كاهش داده است اما عراق در اين بين لنگان لنگان و با نوساناتي توليد خود را افزايش داده است. به گونه‌يي كه در يك ماه اخير عراق تنها كشور اوپكي است كه به ميزان قابل توجهي و بيش از 200هزار بشكه در روز افزايش توليد داشته است.

بر اساس بررسي‌هاي «تعادل» از گزارش ماه دسامبر اوپك كه به تازگي منتشر شده است رتبه توليد نفت ايران در ماه‌هاي نوامبر و اكتبر بهبود داشته است و با يك پله صعود جاي امارات را در رتبه سوم گرفته است. همچنين اين گزارش نشان مي‌دهد بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابع ثانويه، در ماه نوامبر توليد نفت ايران نسبت به ماه اكتبر تغييري نداشته است. ايران با توليد روزانه 2ميليون و 876هزار بشكه در روز پس از عربستان و عراق كه با توليد روزانه 10ميليون و 130هزار و 4ميليون و 307هزار بشكه و بالاتر از امارات با توليد 2ميليون و 872 هزار بشكه در جايگاه سوم قرار گرفته است.

نكته قابل توجه اين است كل توليد سبد نفتي اوپك در خلال اكتبر تا نوامبر حدود 230هزار بشكه در روز افزايش داشته است. اين در حالي‌است كه عربستان توليد نفت خود را بيش از 25هزار بشكه كاهش داده است و ايران و امارات توليد خودرا تغيير نداده‌اند و ساير كشورها نيز تغيير اندكي در افزايش يا كاهش توليد خود داشته‌اند. اما عراق در خلال ماه‌هاي اكتبر تا نوامبر بيش از 247هزار بشكه در روز توليد نفت خود را افزايش داده است و تقريبا به تنهايي مسبب افزايش توليد نفت اوپك در اين بازه بوده است. اين در حالي‌است كه توليد نفت اين كشور در ماه اكتبر نسبت به ماه سپتامبر حدود 200هزار بشكه توليد خود را كاهش يافته‌بود و در ماه پيش از آن توليد اين كشور نسبت به آگوست افزايش داشته است.

بر اساس گزارش ماه دسامبر اوپك، قيمت سبد مرجع اين سازمان در ماه نوامبر 10درصد كاهش داشته است و به 40.5 دلار در هر بشكه رسيده است. اوپك در هفت سال گذشته هيچ‌گاه چنين سطح قيمتي را تجربه نكرده‌بود. قيمت سبد نفتي اوپك در حالي در ماه نوامبر به مرز 40دلار نزديك مي‌شود كه ميانگين قيمت آن در ماه اكتبر 45.02دلار بود و در عرض يك ماه ارزش سبد نفتي اين سازمان بيش از 4دلار كاهش يافته است. همچنين اگر به ماه نوامبر 2014 برگرديم قيمت سبد نفتي اوپك حدود 51دلار بوده است و اين بدين معني است كه ارزش سبد نفتي كشورهاي عضو اين سازمان در طول يك‌سال بيش از 10دلار كاهش يافته است. بدون شك اين كاهش قيمت ناشي از اصرار اعضاي اين سازمان بر اضافه عرضه در بازار است. البته سايه بحران قيمت نفت تنها بر سر نفت اوپك نبوده است و ديگر سبدهاي نفتي جهان نيز از كاهش قيمت نفت مصون نماندند. به عنوان نمونه در خلال ماه اكبر تا نوامبر قيمت نفت برنت و WTI نيز به ترتيب با 3.36 و 3.37 دلار كاهش به 45.93 و 42.92 دلار رسيده است.

در اين ميان قيمت نفت سنگين ايران كاهشي بيش از مقدار ميانگين نفت اوپك داشته است. نفت سنگين ايران در ماه اكتبر به‌طور ميانگين با قيمت 44دلار و 55سنت معامله مي‌شده است در حالي كه در ماه نوامبر قيمت آن به 38دلار و 92سنت رسيده است. در واقع نفت ايران با از دست دادن 5دلار و 63سنت بيشترين كاهش قيمت در بين تمام اعضاي اوپك را داشته است. پس از ايران، قيمت نفت صادراتي كويت با 5دلار و 22سنت و نفت سبك بصره عراق با 4دلار و 80سنت بيشترين كاهش را داشته است.

همچنين ارزان‌ترين نفت ميان اعضاي اوپك اختصاص به ونزوئلا دارد. نفت اين كشور Merey، در ماه نوامبر 31دلار و 87سنت معامله شد كه نسبت به ماه اكتبر كه قيمت آن 35دلار و 48سنت بود، معادل 3دلار و 61سنت كاهش داشته است. پس از ونزوئلا، نفت Oriente اكوادور و نفت صادراتي كويت به ترتيب با قيمت 36دلار 40سنت و 38دلار و 39سنت ارزان‌ترين نفت‌هاي سبد اوپك در ماه نوامبر به حساب مي‌آيند.