تحولات سوريه، عراق، يمن و همچنين فاجعه منا بر تيرگي بيشاز پيش روابط ميان ايران و عربستان سعودي دامن زده است. از زماني كه عادلالجبير به جاي سعودالفيصل، مسووليت دستگاه ديپلماسي عربستان را برعهده گرفت، وزراي خارجه دو كشور ديدار دوجانبهيي نداشتند.
خبر اقتصادی - در همين راستا، حسين اميرعبداللهيان معاون عربي- آفريقايي وزارت امور خارجه كشورمان در حاشيه استقبال رسمي از پيكر مرحوم غضنفر ركنآبادي، ديپلمات فقيد جانباخته كشورمان در فاجعه منا، اعلام كرد: محمدجواد ظريف در حاشيه نشست وين2 با عادلالجبير ديدار كوتاهي داشت.
به گزارش ايسنا، يك منبع آگاه در مورد اين ديدار گفته است: در حاشيه نشست وين1 نيز وزراي خارجه دو كشور با يكديگر به صورت خيلي كوتاه سلام و تعارفات معمول را انجام دادند، ولي در نشست وين2 وزراي خارجه دو كشور با يكديگر گفتوگوي طولانيتري به صورت دوجانبه انجام دادند. از سوي ديگر در زمان برگزاري نشست وين1 در 8 آبانماه اخباري مبنيبر مجادله وزراي خارجه ايران و عربستان در آن نشست مطرح شد، چنانكه بسياري از رسانههاي خارجي براين موضوع اذعان كردند كه بيشتر اين نشست به مجادله اين دو وزير گذشته است. منابع خبري در اين ارتباط اعلام كردند، ايران و عربستان بارها در گفتوگوهاي ديپلماتيك وين درباره سوريه وارد درگيري لفظي شدند. به گفته دو مسوول غربي، در جريان درگيري لفظي شديد بين اين دو مقام ايراني و سعودي، ظريف اعلام كرده است كه اتباع عربستان سعودي مسوول حملات 11سپتامبر هستند. فيليپ هاموند، وزير خارجه انگليس نيز در همان زمان در مصاحبه با بلومبرگ با اشاره به اختلافات ايران و عربستان در اين نشست گفته بود: اينكه ظريف و عادلالجبير نشست وين را ترك نكردند، خود يك دستاورد است و براي ايرانيها و سعوديها ساده نيست كه گفتوگوي مستقيم داشته باشند. در همين خصوص كارشناسان معتقدند، در حالي كه عادلالجبير درخواست ديدار شفاهي وزير خارجه كشورمان را در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل متحد رد كرده و مواضع تندي را عليه ايران اتخاد نموده بود، ديدار كوتاه دو وزير خارجه در حاشيه نشست وين2، بيانگر مواجه شدن سعوديها با اين واقعيت است كه براي حل و فصل بحرانهاي منطقه چارهيي جز پذيرش نقش ايران در تحولات منطقهيي را ندارند.
پيش درآمدي براي كاهش مشكلات ايران و عربستان
در همين خصوص دكتر قدرت احمديان استاد روابط بينالملل در گفتوگويي با «تعادل» اظهار داشت: روابط ايران و عربستان، در حوزههاي مختلف دچار مشكلاتي جدي شده است و فكر ميكنم كه دو كشور از دو جهت با مشكلات منطقهيي دست به گريبان هستند. يكي حوزههايي است كه دو كشور در آن اختلاف نظر داشته و جهتگيري سياست خارجي آنها متفاوت است كه مساله سوريه مهمترين آن است. مساله دوم اينكه ميان دستگاه ديپلماسي ايران و عربستان مدتها بود كه تمايلي براي گفتوگو و رابطه درخصوص موضوعات مختلف شكل نگرفته بود.
وي افزود: در كنار حوزههاي مورد اختلاف طرفين، انگيزه مذاكره هم تا حد زيادي به بنبست رسيده و ارادهيي در اين زمينه وجود نداشت. در اينجا مساله پيچيدهتر شده است، زيرا از يكسو با اختلافات جدي سروكار داريم و از سوي ديگر هم حول اين اختلافات گفتوگو نميكنيم.
دكتر احمديان با بيان اينكه اين مساله ميتواند به سوءتفاهمات ميان اين دو كشور مهم منطقه به صورت تصاعدي دامن بزند گفت: نقطه آغاز جديدي در روابط دو كشور در نشست وين1 شروع شد و دو كشور با واسطه بر سر يك ميز در مورد بحران سوريه گفتوگو كردند. وي ادامه داد: باتوجه به اظهارات آقاي اميرعبداللهيان مبنيبر گفتوگوي كوتاه ميان محمدجواد ظريف و عادلالجبير كه در وين2 صورت گرفت، ظاهر قضيه اين است كه دستاورد مثبتي در مورد حادثه منا و پيگيري مسوولان ايران در قبال مفقودشدگان اين حادثه حاصل شده است. از سوي ديگر اعتقاد دارم كه در اين نشست در مورد مساله سوريه نيز رايزني شده است.
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه اختلافات ميان ماندن يا رفتن اسد همچنان ميان ايران و عربستان به چشم ميخورد تصريح كرد: صرف گفتوگو ميان دو وزير خارجه ميتواند به كاهش تنشها و گشايش راه براي مذاكرات بعدي و از مشكلات دو كشور بكاهد. از اين نظر معتقدم، باوجود مشكل و عدم گفتوگو اختلافات تشديد خواهد شد و اين ديدار كوتاه ميتواند نقطه آغازي براي گفتوگوهاي بيشتر ميان مسائل مختلف و شكلگيري توافقاتي بر سر مشكلات منطقهيي بهويژه بحران سوريه باشد.