دو شاخص بدهي دولت و بدهي بانك ها، براي اولين بار، در نيمه اول سال 94 مسيري برعكس يكديگر طي كرده اند و درحالي كه بدهي دولت به بانك ها رشد 6.6 درصدي نسبت به اسفند93 داشته، اما بدهي بانك ها به بانك مركزي كاهش 6.1 درصدي نسبت به اسفند 93 داشته است
خبراقتصادي – محسن شمشيري- باوجود رشد همزمان و رابطه مستقيم بدهي دولت به بانك ها، و بدهي بانك ها به بانك مركزي در سال هاي اخير، كه هرسال شاهد رشد روز افزون اين دو شاخص پولي ومالي بوده ايم و متاثر از رشد بدهي دولت به بانك ها، بانك ها نيز اضافه برداشت و بدهي بيشتري به بانك ها داشته اند، اما به نظر مي رسد كه تاكيد دولت و بانك مركزي بر انضباط مالي، ساماندهي مطالبات معوق، كاهش اضافه برداشت بانك ها از بانك مركزي، ساماندهي و كاهش نرخ بازار بين بانكي و... باعث شده كه اين دو شاخص بدهي دولت و بدهي بانك ها، براي اولين بار، در نيمه اول سال 94 مسيري برعكس يكديگر طي كرده اند و درحالي كه بدهي دولت به بانك ها رشد 6.6 درصدي نسبت به اسفند93 داشته، اما بدهي بانك ها به بانك مركزي كاهش 6.1 درصدي نسبت به اسفند 93 داشته است.
گزيده آمارهاي پولي و بانكي مربوط به شهريور 94 كه به تازگي توسط بانك مركزي منتشر شده، نشان مي دهد كه كه در شهريور 94 نسبت به اسفند 93 با وجود افزايش 6.6 درصدي بدهي دولت به بانك ها، بدهي بانك ها به بانك مركزي با كاهش 6.1 درصدي مواجه شده است
بدهي بانك ها به بانك مركزي در شهريور 94 به رقم بيش از 80 هزار ميليارد تومان رسيده كه با رشد 16.7 درصدي نسبت به ماه يكسال قبل از آن مواجه شده اما در طول نيمه اول امسال با كاهش 6.1 درصدي همراه شده است.
بدهي بخش دولتي به بانك ها نيز در طول يكسال گذشته همچنان روبه افزايش بوده و با 18.2 درصد رشد به رقم 110 هزار ميليارد تومان رسيده و در طول شش ماه اول سال 94 نيز معادل 5.8 درصد رشد كرده است.
بخش عمده اين رقم، متعلق به بدهي دولت به بانك ها است كه به رقم 107 هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده و در نيمه اول سال جاري 6.6 درصد رشد كرده است. اما بدهي شركت هاي دولتي به بانك ها با كاهش 17.2 درصدي به كمتر از 3 هزار ميليارد تومان رسيده است.
بدهي بخش غير دولتي يا وام هايي كه مردم از بانك ها دريافت كرده اند نيز در شهريور 94 به رقم 660 هزار ميليارد تومان رسيده كه در يكسال اخير رشد 14.2 درصدي داشته و در شش ماه اول سال 94 نيز 4.7 درصد رشد كرده است.
اما سپرده هاي مردم يا بخش غير دولتي نزد بانك ها با رشد بالاي 24.3 درصدي در يكسال اخير به رقم قابل توجه 842 هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده است. اين شاخص در نيمه اول سال 94 نيز رشد 12.7 درصدي داشته است.
براين اساس مي توان دريافت كه با وجود رشد بالاي 24 درصدي سپرده ها، وام و تسهيلات بانكي به مردم رشد 14 درصدي داشته و رشد آن 10 واحد درصد كمتر از سپرده ها بوده است.
در بين سپرده هاي بانكي، سپرده هاي غيرديداري يا شبه پول رشد بالاي 28.7 درصدي را در يكسال اخير و رشد 14 درصدي را در نيمه اول سال جاري تجربه كرده است كه در مقايسه با رشد منفي 3.8 درصدي سپرده ديداري يا حساب هاي جاري مردم، و رشد 2 درصدي سپرده ديداري در نيمه اول امسال، نشان دهنده اين واقعيت است كه شبه پول، سپرده مدت دار و داراي سود، همچنان رشد بالايي را تجربه مي كند و به مراتب از رشد حجم پول يعني سپرده ديداري و اسكناس بالاتر بوده است.
به طوري كه حجم پول در يكسال اخير 1.7 درصد كاهش يافته و در نيمه اول امسال در مقايسه با اسفند 93 نيز2.3 درصد كاهش داشته است. از رقم 118 هزار ميليارد تومان حجم پول حدود 40 هزار ميليارد تومان اسكناس و مسكوك است كه 9 هزار ميليارد تومان آن در بانك ها و 30 هزار ميليارد تومان آن در دست مردم و اشخاص و بازاريان است و 87 هزار ميليارد تومان آن نيز در حساب جاري و ديداري قرار داشته است.
در حال حاضر تنها 13.5 درصد از نقدينگي را پول يعني حساب جاري و اسكناس تشكيل مي دهد و بيش از 86 درصد نقدينگي به صورت شبه پول در حساب هاي داراي سود، كوتاه مدت، بلندمدت، و قرض الحسنه قرار دارد.
اين شاخص ها در سال 94 در مقايسه با سال هاي دهه 60 كه بيش از 50 درصد نقدينگي به صورت پول در گردش بوده است، نشان دهنده افزايش اهميت بانكداري الكترونيك، جابجايي پول الكترونيكي، كارت هاي اعتباري، دستگاه هاي پرداخت الكترونيكي، اينرنت، همراه بانك، كارتخوان و... است و عملا سهم اسكناس و چك به 13 درصد كل جابجايي پول و نقدينگي رسيده است.
رشد 32 درصدي سپرده بلندمدت
در بين اجزاي شبه پول، سپرده بلندمدت يكساله با سود 20 درصدي، در يكسال اخير رشد قابل توجه 32 درصدي داشته و با رقم 385 هزار ميليارد تومان، در نيمه اول سال 94 نيز رشد 13 درصدي داشته است. سپرده كوتاه مدت نيز بار قم 315 هزار ميليارد تومان دريكسال اخير رشد 27 درصدي و در نيمه اول سال 94 رشد 17 درصدي داشته است
اين رشد 32 درصدي سپرده بلندمدت و رشد 27 درصدي سپرده كوتاه مدت، در مقايسه با رشد نقدينگي23 درصدي، و رشد 24 درصدي سپرده بخش غير دولتي، حدود 3 تا 8 درصد بالاتر بوده و به معناي جذب كل رشد نقدينگي به حساب هاي سپرده مدت دار و داراي سود بانك هاست و مردم تمايل دارند كه هر چه بيشتر پول خود را در حساب هاي بلندمدت و كوتاه مدت سپرده گذاري كنند و از سود كوتاه مدت و بلندمدت بهره ببرند.
83 درصد سپرده ها سود دريافت مي كند
در حال حاضر سپرده مدت دار و داراي سود بانك ها معادل 700 هزار ميليارد تومان است. يعني بيش از 83 درصد سپرده هاي بخش غير دولتي و بيش از 80 درصد نقدينگي جامعه جذب سپرده هاي داراي سود بانك ها شده است.
همين موضوع باعث شده كه فعالان بازار مسكن، صنعت، بورس و... خواستار كاهش نرخ سود سپرده هاي بانك ها و كاهش نرخ سود تسهيلات شوند، تا از اين طريق بخشي از سپرده ها و نقدينگي به جاي دريافت سود راحت از سپرده هاي مدت دار، در بازار مسكن و دارايي، بورس و صنعت به گردش درآيد.
رشد 25 درصدي سپرده قانوني
در يكسال اخير سپرده قانوني بانك ها با رشد 25.5 درصدي به رقم 94 هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده است و در نيمه اول سال نيز رشد بالاي 10 درصدي داشته است.
رشد اندك سپرده قرض الحسنه
سپرده قرض الحسنه در مقايسه با سپرده بلندمدت، نقدينگي، كل سپرده هاي بخش غير دولتي و ... رشد اندك 1.4 درصدي در نيمه اول سال 94 داشته و دريكسال اخير نيز 15 درصد رشد كرده و به رقم39 هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده است.
رشد 23 درصدي نقدينگي
حجم نقدينگي با وجود نزديك شدن به مرز 900 هزار ميليارد تومان و ثبت عدد 872 هزار ميليارد تومان در شهريور 94، در يكسال اخير 23.5 درصد و در شش ماه اول سال جاري 11.5 درصد رشد كرده است. اين رشد در مقايسه با تورم زير 15 درصد، نشان دهنده اين واقعيت است كه رشد نقدينگي و جذب آن به سپرده مدت دار داراي سود، نوعي انضباط مالي را در سيستم بانكي روايت مي كند كه با وجود اقلام بزرگ نقدينگي، تورم كنترل شده است.
رشد 19 درصدي دارايي هاي خارجي بانك ها در نيمه اول سال 94
رقم دارايي هاي خارجي بانك ها شامل دارايي هاي ارزي و... به رقم 228 هزار ميليارد تومان رسيده كه در يكسال اخير 5.6 درصد و در نيمه اول سال 94 نسبت به اسفند 93، معادل 19.4 درصد رشد داشته است.
كاهش قابل توجه وام ها و سپرده هاي بخش دولتي
يكي از اقلام پولي و مالي كه در يكسال اخير كاهش قابل توجهي داشته، وام ها و سپرده هاي بخش دولتي است كه در شهريور 94 به بيش از 29 هزار ميليارد تومان رسيده، و در يكسال اخير بيش از 18 درصد و در شش ماه اول سال 94 نزديك به 22 درصد كاهش داشته است.
رشد 8 درصدي سرمايه
حساب سرمايه بانك ها نيز با ثبت رقم 71 هزار ميليارد تومان در شهريور 94، معادل 3.3 درصد در شش ماه اول سال 94 و 8.4 درصد نسبت به يكسال قبل رشد داشته است.
|
درصد
تغيير شهريور 94 به اسفند 93
|
درصد
تغيير شهريور 94 به شهريور 93
|
شهريور
1394 هزارميليارد تومان
|
شاخص
|
|
5.8
|
18.2
|
110
|
بدهي بخش
دولتي به بانك ها
|
|
6.6
|
18.4
|
107
|
بدهي
دولت به بانك ها
|
|
17.2-
|
9.7
|
2.94
|
بدهي
شركت هاي دولتي به بانك ها
|
|
4.7
|
14.2
|
660
|
بدهي بخش
غير دولتي به بانك ها
|
|
10.4
|
25.5
|
93.91
|
سپرده
قانوني
|
|
10.7-
|
35.5
|
3.51
|
سپرده
ديداري بانك ها نزد بانك مركزي
|
|
12.7
|
24.3
|
842
|
سپرده
بخش غير دولتي
|
|
2.1
|
3.8-
|
87.38
|
سپرده
ديداري بخش غيردولتي
|
|
14.9
|
29.7
|
700.86
|
سپرده
مدت دار
|
|
17.1
|
27
|
315
|
سپرده
كوتاه مدت
|
|
13.1
|
31.9
|
385
|
سپرده
بلندمدت
|
|
1.4
|
15.6
|
39.62
|
سپرده
قرض الحسنه
|
|
34.7
|
8.1
|
9.44
|
اسكناس و
مسكوك در بانك ها
|
|
12.9-
|
4.8
|
30.64
|
اسكناس و
مسكوك در دست اشخاص
|
|
-
|
-
|
40
|
كل
اسكناس و مسكوك
|
|
2.3-
|
1.7-
|
118
|
پول
|
|
14.1
|
28.7
|
754.73
|
شبه پول
سپرده غيرديداري
|
|
11.5
|
23.5
|
872.75
|
نقدينگي
|
|
6.1-
|
16.7
|
80.6
|
بدهي
بانك ها به بانك مركزي
|
|
19.4
|
5.6
|
227.91
|
دارايي
هاي خارجي بانك ها
|
|
21.9-
|
18.6-
|
29.51
|
وام ها و
سپرده هاي بخش دولتي
|
|
3.3
|
8.4
|
71.48
|
حساب
سرمايه
|