فرصت‌های صنعت بانکداری در پسابرجام
نظام بانکی کشور ازجمله بخش‌هایی است که در سال‌های گذشته از اعمال تحریم‌ها، آسیب‌های جدی دیده و با مشکلات زیادی روبه‌رو شده است.
خبر اقتصادی - از قطع‌شدن سوییفت و محدودشدن نقل و انتقالات پولی تا بالارفتن هزینه‌های نظام بانکی و به تبع آن بخش اقتصاد، ازجمله مشکلاتی است که سیستم بانکی با آن درگیر بوده است.
در شرایطی که این انتظار وجود دارد که برجام اجرایی شود، به طور حتم در چنین فضایی، بخش بانکی کشور ازجمله بخش‌های اقتصاد ایران خواهد بود که بعد از اجرای این رویداد، مشکلاتش تا حد زیادی کاهش خواهد یافت. در این شرایط، توجه به چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی صنعت بانکداری در دوران پساتحریم بسیار حائز اهمیت است و در همین زمینه نیز این موضوع در قالب پنلی تخصصی از سوی دیواندری، رییس پژوهشکده پولی و بانکی، پرویزیان مدیرعامل بانک پارسیان و ناصر هماپور نماینده پیشین بانک hsbc خاورمیانه در ایران بررسی و تشریح شد.
کاهش هزینه تولید با اجرای برجام
دیواندری رییس پژوهشکده پولی و بانکی در این پنل تخصصی با بیان اینکه برجام اقدام بسیار مهمی بوده است که در کشور ما انجام شده، گفت: برجام باعث شد فضای تهدید بین‌المللی به یک فضای تعامل و گفت‌وگو تبدیل شود. این شرایط درحالی بود که در گذشته در کنار تحریم‌های کلی، بانک‌های کشور نیز با تحریم مواجه می‌شدند و هر روز شاهد محدودیت‌های جدیدی در یکی از بانک‌های کشور بودیم. وی با بیان اینکه حال باتوجه به فرصتی که در دوره پسابرجام برای کشور ایجاد خواهد شد باید بدانیم که چه اقداماتی لازم است انجام دهیم و چه باید کرد، در این زمینه یادآور شد: فضای گسترش تحریم‌ها درحال‌حاضر تبدیل به یک فضای تعامل بین‌المللی شده است. در گذشته شرایط به گونه‌ای بود که امکان گردش پول و سرمایه بسیار با محدودیت مواجه بود و هزینه‌ها در این رابطه بسیار افزایش یافته بود که به طورحتم با اجرای برجام و به صورت تدریجی می‌توان آثار منفی این شرایط را خنثی کرد. او با اشاره به اینکه با اجرای برجام در همان ابتدای امر، نمی‌توان انتظار ورود بانک‌های خارجی طراز اول دنیا به کشور را داشته باشیم، گفت: در این سال‌ها فضای تخریبی بسیاری از سوی غربی‌ها علیه بانک‌های ایران رخ داده که به طور حتم این فضا یک‌شبه قابل ترمیم نیست و نیاز به زمان دارد. دیواندری معتقد است در شرایط کنونی هم درصورتی که بانک‌های خارجی درجه دوم وارد کشور شوند به طور حتم این امر می‌تواند به نفع اقتصاد کشور باشد. او در ادامه کاهش ریسک تبادلات بین‌المللی را از آثار مثبت اجرای برجام در اقتصاد کشور دانست و در این رابطه گفت: در سال‌های اخیر به دلیل محدودیت‌هایی که از بابت تحریم‌ها در کشور ایجاد شد، نه‌تنها افزایش هزینه‌ها را در کشور شاهد بودیم بلکه اصل سرمایه‌ها نیز با خطر ریسک مواجه بود که با اجرای برجام این نگرانی‌ها و ریسک‌ها تا حد قابل توجهی کاهش خواهد یافت. رییس پژوهشکده پولی و بانکی همچنین به این موضوع اشاره کرد که برای جابه‌جایی پول، باید هزینه‌های زیادی را پرداخت می‌کردیم که این هزینه‌ها به کشور تحمیل می‌شد و بر بسیاری از بخش‌ها اثر گذاشت که به طور حتم با اجرای برجام دیگر این هزینه‌ها پرداخت نخواهد شد، ضمن اینکه هزینه تولید هم از این بابت کاهش خواهد یافت و این درنهایت به نفع کل اقتصاد خواهد بود. دیواندری، ورود سرمایه‌گذاران خارجی به کشور را نیز در این شرایط محتمل دانست و گفت: می‌توانیم در فرصت به وجود آمده و در دوره پسابرجام، به دلیل ظرفیت‌هایی که در کشور وجود دارد شاهد ورود سرمایه‌گذاران خارجی باشیم، ضمن اینکه امکان استفاده از منابع بلوکه‌شده نیز فراهم خواهد شد و این گشایشی خواهد بود برای بخش اقتصاد کشور.
ابزارهای متنوع تامین مالی
کوروش پرویزیان مدیرعامل بانک پارسیان هم در این رابطه ، اوج تحریم‌های غرب علیه ایران را از سال ۲۰۱۰م به بعد دانست و گفت: با وجود محدودیت‌ها و شرایط سختی که در این دوره برای کشور به وجود آمد و علی‌رغم اینکه فرصت‌های بسیاری را از دست دادیم اما با این حال توانستیم با بکارگیری از ظرفیت‌های موجود در کشور به‌ویژه ظرفیت‌های منابع انسانی، از این دوره سخت، گذر کنیم. او در ادامه بر این موضوع تاکید کرد که با توجه به توافق‌های رخ داده، درحال‌حاضر انتظارهایی وجود دارد تا در دوره پسابرجام شرایط ایده‌آلی در کشور ایجاد شود که به نظر می‌رسد این انتظارها باعث ابهام و سردرگمی شود. پرویزیان دراین رابطه تصریح کرد: باید واقعیت‌هایی که در این سال‌ها رخ داده و پیش‌روی کشور قرار دارد را بپذیریم و در این زمینه گام برداریم. مدیرعامل بانک پارسیان با همین رویکرد، ظرفیت‌ها و مزیت‌هایی که در دوره برجام در حوزه نظام پولی و مالی ایجاد خواهد شد را در ۶ محور تشریح کرد. وی، نخستین ظرفیتی که در پسابرجام برای نظام بانکی کشور ایجاد خواهد شد را در حوزه استانداردها و مقررات عنوان کرد و گفت: نظام بانکداری کشور، باید در این دوره که شرایط عادتری را خواهیم داشت، آمادگی تطبیق با استانداردها و مقررات بین‌المللی را داشته باشند. حاکمیت شرکتی، نرخ‌گذاری‌ها، مقررات بال، مدیریت ریسک، مدیریت اداری، مقرارت مربوط به پولشویی و تغییرات در رگلاتوری نظام مالی بین‌الملل ازجمله استانداردها و مقرراتی هستند که بانک‌های کشور باید خودشان را با آن تطبیق دهند تا بتوانند در دوره پسابرجام، در عرصه بین‌المللی فعالیت مناسبی داشته باشند. پرویزیان، با اشاره به بحث تامین مالی در دوره پسابرجام گفت: به‌طور حتم با اجرای برجام، نظام بانکی کشور می‌تواند با بکارگیری ابزارهای مختلف تامین مالی، استفاده از اعتبارهای نهادهای بین‌المللی، انتشار اوراق در عرصه بین‌المللی، شرایطی مناسبی را در این بخش به وجود آورد و این موضوع از نتایج مثبت برجام به شمار می‌رود. وی توسعه روابط بین‌المللی و امکان استفاده از ابزارهای الکترونیک بین‌المللی ازجمله سوییفت، اعتبارات اسنادی وارداتی و صادراتی، قراردادهای اعتبار خریدار و فروشنده را از دیگر آثار مثبت پسابرجام در بخش نظام بانکی و پولی کشور دانست و گفت: در حوزه فناوری و اطلاعات بانکی نیز بانک‌های کشور می‌توانند با ابزارها، مدل‌ها و شیوه‌های مختلف، که مربوط به بانکداری جامع است ارتباط بهتری با سایر شرکت‌های بین‌المللی برقرار کنند که البته دستیابی به این اهداف نیازمند این است که خودمان را به استانداردهای بین‌المللی نزدیک کنیم. مدیرعامل بانک پارسیان همچنین بحث آموزش، تبادلات تجربه‌ها، توسعه شعب خارجی در کشور و بالعکس را از دیگر آثار مثبتی دانست که می‌توان در دوره پسابرجام برای نظام بانکی کشور قائل شد و در ادامه بحث داوری و حل اختلاف‌ها در رابطه با قراردادهای بازرگانان، تاجران، صادرکنندگان و واردکنندگان ایرانی با طرفین تجاری خارجی را مورد اشاره قرار داد و تصریح کرد که اجرای برجام در این بخش هم می‌تواند آثار مثبتی برای کشور به همراه داشته باشد. پرویزیان در بخش دیگری از سخنانش، به آثار غیرمستقیمی که در دوره پسابرجام در بخش پولی و نظام مالی کشور به وجود خواهد آمد، اشاره کرد و گفت: یکی از مزیت‌های اجرای برجام کاهش نرخ مبادلات است. به طور حتم این کاهش نرخ به نفع تولید، صادرات و واردات کشور خواهد بود و امکان بازگشت فعالیت نقل و انتقال پول به شبکه بانکی که در دوره تحریم‌ها خارج از سیستم بانکی انجام می‌شد، فراهم می‌شود. مدیرعامل بانک پارسیان، فساد مالی در بخش اقتصاد کشور را یکی از معضل‌های پیش روی کشور دانست و گفت: در سال‌های گذشته، تحریم‌ها باعث شده شفافیت در فعالیت‌های اقتصادی و پولی کشور تا حدودی کمرنگ شود که به طور حتم با اجرای برجام، شفافیت در فعالیت‌های اقتصادی، افزایش خواهد یافت و این امر می‌تواند آثار مثبت بسیاری را برای کشور به ارمغان آورد. وی امکان پیش‌بینی را از مهم‌ترین مولفه‌ها در فعالیت‌های اقتصادی دانست و گفت: به طور حتم با اجرای برجام، از آنجا که شرایط باثبات‌تری را در اقتصاد کشور شاهد خواهیم بود، از این‌رو امکان پیش‌بینی برای فعالان اقتصادی از آینده بهتر از گذشته فراهم خواهد شد و این به عنوان یک مزیت بزرگ در بخش اقتصاد به شمار می‌آید.
بانک‌ها برای توسعه اقتصاد آماده شوند
ناصر هماپور، نماینده پیشین بانک hsbcخاورمیانه در ایران هم به عنوان سخنران دیگر این پنل با اشاره به این موضوع که سرمایه ناخالص داخلی با وجود درآمدهای نفتی، در ایران پایین است و باید شرایط برای رشد این بخش مهیا شود، به نقش بانک‌های ایرانی در رشد و توسعه اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت: هرچند که بانک‌ها می‌توانند در اقتصاد کشور موثر واقع شوند اما به نظر می‌رسد که برای این کار هنوز تجهیز نشده‌اند. در شرایطی که سطح پس‌انداز داخلی بسیار پایین است و استفاده از سرمایه‌های خارجی در سطح بسیار ناچیزی اتفاق می‌افتد، از این رو این پرسش به وجود می‌آید که بانک‌ها چگونه می‌توانند در راستای توسعه اقتصادی گام بردارند. به گفته او، در سال‌های اخیر بانک‌ها در روابط بین‌المللی‌شان با محدودیت‌های زیادی مواجه بوده‌اند و برای این که بتوانیم این بخش را تقویت کنیم باید ابتدا شرایط برای این امر فراهم شود. وی با تاکید بر اینکه چالش‌های فعلی بانک‌ها چندان کوچک نیست و باید این موانع هرچه سریعتر مرتفع شود، در ادامه بر ضرورت تجهیز نیروهای انسانی متخصص و آگاه تاکید کرد و گفت: نقش بانک مرکزی در این راستا نیز بسیار حائز اهمیت است. هماپور همچنین در ادامه به فراهم کردن شرایط برای افزایش سطح پس‌انداز در کشور اشاره کرد و افزود: از آنجا که بانک‌ها نقش اساسی‌شان تجهیز سرمایه است، در این راستا باید شرایطی ایجاد شود تا با استفاده از تجربه سایر کشورها پس‌انداز درکشور افزایش یابد و این نیازمند برخی تدابیر و اقدامات است.
