روسيه در پي تثبيت بازار غرب، تركمنستان دلخوش به بازار شرق
نقشه گاز جهان در تهران ترسيم شد
روز گذشته، تهران شاهد نشست سران كشورهاي صادركننده گاز بود. در اين نشست كه رياست آن بر عهده حسن روحاني، رييس‌جمهوري كشورمان بود، حاضران شاهد دو سخنراني بودند كه به نوعي نقشه راه گازي جهان را ترسيم مي‌كرد.
خبر اقتصادی - ولاديمير پوتين، رييس‌جمهوري روسيه در اين نشست از برنامه آتي كشور خود براي تامين گاز اروپا و نيز آسيا سخن گفت و رييس‌جمهوري تركمنستان هم از طرحي سخن گفت كه پيش از اين برنامه جمهوري اسلامي ايران بود، يعني تامين گاز شرق از طريق هند. برنامه‌يي كه به خط لوله صلح معروف بود اما در نيمه راه شكست خورد. اكنون رييس‌جمهور تركمنستان كه به عنوان مهمان ويژه در اين نشست حضو ر داشت از پيشبرد طرح خط لوله انتقال گاز افغانستان – پاكستان و هند سخن گفت.
حسن روحاني رييس‌جمهوري ايران در افتتاحيه مجمع سران كشورهاي صادركننده گاز گفت: «بدون شك اجلاس سران صادركننده گاز يكي از مهم‌ترين رويدادهاي مربوط به انرژي به ويژه صنعت گاز محسوب مي‌شود هدف از اين اجلاس همكاري براي يافتن راهكارهايي براي حمايت از منافع مشترك توسعه همكاري در زمينه‌هاي مختلف از جمله اكتشاف توليد و تجارت گاز طبيعي است. او ادامه مي‌دهد: افزايش سهم گاز طبيعي در تركيب انرژي مصرفي جهان و ارتقاي جايگاه مجمع در عرصه بين‌المللي است.
رييس‌جمهوري ايران با اشاره به اين نكته كه استفاده از انرژي فسيلي باعث آسيب‌هاي اجتماعي شده و آثار منفي در محيط زيست داشته و جهان را با مساله استفاده انرژي از توسعه و حفظ محيط زيست مواجه ساخته، افزود: بايد به موضوع انرژي در قالب توسعه پايدار توجه كنيم.
او در ادامه اظهار مي‌كند: در سال‌هاي گذشته بسياري از جوامع پيشرفته درصدد توسعه استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير بر آمدند. براساس چشم‌انداز‌هاي معتبر سهم اين انرژي‌ها در جهان تا آينده قابل پيش‌بيني محدود خواهد بود و براي گذار از دوران سوخت‌هاي فسيلي به تجديدپذير راهي طولاني در پيش است بنابر اين اين سوال مطرح است كه براي تامين انرژي با آلايندگي كمتر در دوران گذار چه بايد كرد؟»
رييس‌جمهوري ايران در پاسخ به اين پرسش طرح شده بيان مي‌كند: گاز طبيعي به عنوان سوختي پاك براي دهه‌هاي آينده سهم قابل توجهي از تركيب انرژي مصرفي جهان را به خود اختصاص داده و مزيت اقتصادي دارد. اهميت گاز به عنوان منبع مهم انرژي افزايش يافته انتظار مي‌رود مصرف گاز در دهه‌هاي آتي افزايش چشمگير داشته باشد.
او ادامه مي‌دهد: «همه كشورها به ويژه كشورهاي در حال توسعه بر اين باورند كه گاز پلي مطلوب از دوران سنتي سوخت‌هاي فسيلي به دوران تجديدپذير خواهد بود. افزايش تجارت گاز طبيعي به افزايش همبستگي و ثبات امنيت و يكپارچگي ملل كمك خواهد كرد. بازار‌هاي انرژي ماهيتا پويا است و بازار گاز نيز از اين پويايي مستثنا نيست.»
رييس‌جمهوري ايران در ادامه اظهار كرد: ارتقاي مجمع كشورهاي صادركننده مستلزم ايجاد نگاهي فراگير‌تر از گذشته به موضوع است تا مجمع نقشه راه را ترسيم كند.
رييس‌جمهوري ايران در ادامه به سراغ استراتژي‌هاي جي‌اي سي اف رفته و با اظهار اين جمله كه «سود يكي به ضرر ديگري نيست» بيان كرد: «منافع هر يك از كشورهاي عضو در قالب استراتژي جمعي و منافع جمعي و تسهيم آن به صورت بهتري تامين مي‌شود. هنر و درايت مجمع كشورهاي صادركننده گاز اين است كه با رعايت حق مالكيت و حاكميت و نحوه بهره‌برداري مستمر زمينه‌هاي هماهنگي و سازگاري بيشتر سياست‌ها و تشريك مساعي را امكان‌پذير سازند.»
روحاني ايران را به عنوان يكي از بزرگ‌ترين دارندگان ذخاير طبيعي جهان كه از ظرفيت بالايي براي توليد و صادرات و مشاركت در تامين امنيت عرضه برخوردار است، معرفي كرد و گفت: «مقايسه ميان ذخاير و صادرات گاز ايران نشان مي‌دهد كه محدوديت‌هاي تحميلي بين‌المللي مانع بهره‌برداري مطلوب ايران از ذخاير خود شده است. اما با توافق اخير وضعيت به سرعت تغيير خواهد كرد. مقدمات اين تغيير در سرمايه‌گذاري و تصميم‌گيري از بدو شروع دولت آماده شده است. تداوم افزايش سريع توليد گاز اين امكان را به ايران مي‌دهد كه صادرات گاز را به كشورهاي همسايه از طريق خط لوله و ديگر نقاط از طريق ال ان جي افزايش دهد.»
حسن روحاني در ادامه به رونمايي از قراردادهاي جديد نفتي كه 7 و 8 آذر در سالن اجلاس سران خواهد بود اشاره كرده و اظهار داشت: «چارچوب قراردادهاي جديد نفتي ايران زمينه جذابي براي اين صنعت فراهم ساخته است. دولت از سرمايه‌گذاري‌هاي بين‌المللي حمايت خواهد كرد. ايران برنامه گسترش مصرف گاز و بهينه‌سازي در مصرف را در دستور كار خود دارد تا ضمن بهره‌گيري داخلي ظرفيت صادراتي را افزايش دهد.»
پس از حسن روحاني، محمد حسين عادلي دبيركل جي‌اي سي اف، گفت: اين سومين مجمع ما در 3سال گذشته است كه افزايش اعضاي حاضر نشان مي‌دهد كه جي سي اف مي‌تواند تاثير جهاني داشته باشد. نكته كليدي اين است كه بخش گاز تحولات و تغييراتي را تا چندي پيش تجربه كرده و با وجود تغييرات نكته‌يي كه محرز است آن است كه دنيا به منابع قابل اتكاي سوخت‌هاي دوستدار محيط زيست نياز دارد و انرژي به صورت بهتري استفاده خواهد شد و ما در دسترس جمعيت بيشتري هستيم.
عادلي در پايان از پيوستن جمهوري آذربايجان به مجمع اظهار خوشحالي كرد.
نخستين رييس جمهوري كه پس از روحاني در مجمع سران سخنراني كرد مورالس، رييس‌جمهوري بوليوي بود. او با اشاره به حق مالكيت بر ذخاير طبيعي گفت: هر چند بوليوي يكي از كشورهاي فقير امريكاي لاتين بوده اما حالا وضعيت در حال تغيير است و آنها با همكاري‌هاي مشترك در حال توسعه منابع طبيعي خود به ويژه گاز هستند.
تئودور اوپيانگ رييس‌جمهور گينه استوايي نيز در سخنراني خود به نقش جي‌اي سي اف در كنترل قيمت‌هاي گاز اشاره كرد و گفت: اين مجمع بايد هر چه از دستش بر مي‌آيد براي كنترل قيمت گاز و وضعيت تجارت و بهبود دسترسي به تجارت گاز براي همه اعضا انجام دهد. او در پايان از ديگر اعضا خواست كه به سرمايه‌گذاري در حوزه گاز گينه بپزدازند.
اما ولاديمير پوتين، رييس‌جمهوري روسيه گفت: ما سهم زيادي در امنيت عرضه گاز داريم. در مسكو تعدادي از قراردادها بسته شد كه كمك خواهد كرد وضعيت بازارها در درازمدت مشخص شوند.
رييس‌جمهوري روسيه در ادامه اظهار كرد: من مطمئنم كه مجمع سوم بسيار مهم بوده و تصميم‌هاي گرفته شده شامل بيانيه نهايي به ما براي پروژه‌ها كمك خواهد كرد. گاز يكي از مهم‌ترين عوامل توسعه براي دوستان ما در ايران است و ما در آينده شاهد افزايش تقاضا براي گاز طبيعي در سال 2040 خواهيم بود. همين افزايش تقاضا كافي است تا بدانيم كه پروژه‌هاي گاز نياز به افزايش دارد؛ اما چالش‌هاي فراواني نيز در اين زمينه وجود دارد.
پوتين در ادامه اظهار كرد: «پروژه‌هاي گازي نياز به به روزرساني دارند و ال ان جي بسيار نيازمند توجه و كار است. در سال‌هاي گذشته شاهد اين بوده‌ايم كه سرمايه‌گذاران در گاز ضمانت خواسته و خواستار كاهش ترس و ريسك از سرمايه‌گذاري هستند. به نظر من مصرف‌كننده و توليدكننده همه بايد سهم خود را در ريسك پروژه‌هاي گازي بپردازند.»
رييس‌جمهوري روسيه در ادامه اظهار كرد: تكنولوژي‌هاي جديد ساختار و رفتار بازار را تغيير داده و به همين واسطه در سال‌هاي گذشته شاهد بروز روش‌هاي جديد در فروش گاز بوده‌ايم. ما در سنت‌پترزبورگ در حال فروش گاز از طريق بورس هستيم.
پوتين ادامه داد: ما اميدواريم كه در آينده تبادل گاز در بورس روسيه را به 35 ميليارد فوت مكعب خواهيم رساند. البته نبايد تجربه‌هاي گذشته را فراموش كرد.
رييس‌جمهوري روسيه در ادامه به برنامه‌هاي اين كشور براي همكاري با شرق و غرب جهان اشاره كرده و اظهار كرد: «ما با دوستان اروپايي همكاري خواهيم داشت و همچنان به شرق نيز صادرات خواهيم كرد. با شركايي آسيايي و چيني نيز براي ما اهميت دارند.»
در حالي كه در ماه‌هاي اخير مقام‌هاي ايراني بارها بر اين مساله تاكيد كردند كه صادرات احتمالي گاز ايران به اروپا از طريق ال ان جي خواهد بود، ولاديمير پوتين گفت: در نظر داريم صادرات گاز طبيعي را به 6 ميليون تن در سال افزايش دهيم كه 13 درصد از كل صادرات ال ان جي دنيا خواهد بود. پوتين در اين قسمت با نگاهي بسيار مطمئن اظهار كرد: ما شرق و غرب را همزمان خواهيم داشت.
فواد معصوم رييس‌جمهور عراق نيز صراحتا مساله قيمت گاز و مكانيسم جديد قيمت‌گذاري را پيش كشيده و اظهار كرد: گاز بايد با سوخت‌هاي ديگر جايگزين شود. همچنين خطوط لوله‌يي جديد براي اتصال مصرف‌كننده‌ها و توليد‌كننده‌ها به يكديگر احتياج است كه كشورهاي خليج فارس را به درياي خزر متصل كند. رييس‌جمهوري عراق در پايان اظهار داشت كه عراق خواهد توانست به هاب انتقال گاز در منطقه تبديل شود.
قربا‌نقلي‌بردي محمداف رييس‌جمهوري تركمنستان كه به عنوان مهمان ويژه در اين مجمع حضور داشت، سخنان قابل تاملي را بيان كرد. او او در سخنان خود اظهار كرد: «اين كشور آماده همكاري با مجامع و سازمان‌هاي بين‌المللي براي افزايش استفاده از گاز همگام با صيانت از محيط زيست است.» رييس‌جمهوري تركمنستان ادامه داد: تامين انرژي با رويكرد توسعه پايدار بسيار مهم و اساسي است. لذا ضرورت دارد اقدام‌ها و تدابير موثري براي توليدكنندگان و صادركنندگان گاز انديشيده شود. قربانقلي بردي محمد اف تصريح كرد: «طرح ساخت خط لوله تركمنستان ـ افغانستان ـ پاكستان ـ هند مي‌تواند تحولي در صادرات گاز باشد و داراي اهميت ويژه‌يي است و اهدف بلندمدتي را دنبال مي‌كند.» وي ادامه داد: «ما اطمينان داريم اين طرح در مهلت مقرر يعني سال ٢٠١٨ به پايان خواهد رسيد و افزون بر آن در حال مطالعه و بررسي نحوه صادرات گاز به اروپا هستيم.» قربانقلي بردي محمد اف گفت: «تركمنستان يكي از كشورهاي بزرگ توليدكننده گاز به شمار مي‌رود و در تمام فعاليت‌هاي خود به ويژه در ساخت خطوط لوله انتقال گاز به مسائل اكولوژيكي توجه ويژه‌يي داريم و در تلاش هستيم از محيط زيست حفاظت كنيم.»
نوبت به ليبي رسيد؛ نامنتظره‌ترين نماينده را اين كشور داشت، در حالي كه انتظار مي‌رفت به جاي شخص اول اين مملكت نخست‌وزير يا لااقل وزير انرژي آن در اين برنامه حاضر شوند؛ از طرف ليبي وزير آموزش اين كشور يعني فتحي المجوري حاضر شده بود. او صحبت‌هاي خود را با يادآوري گذشته آغاز كرد و گفت: «سال گذشته 11 كشور توافق كردند اين مجمع در تهران تشكيل شود.
از آن زمان تاكنون پيشرفت‌هاي چشمگيري شكل گرفته است.» وزير آموزش ليبي بر حفظ ثبات قيمت گاز و قيمت واقعي آن تاكيد كرد و گفت: «قيمت گاز بايد عادلانه باشد.»
او گاز را سوخت دوستدار طبيعت معرفي كرد و به همين خاطر تاكيد كرد كه بايد تلاش كنيم تبادل گاز و صادرات آن شفاف و بدون فساد انجام بپذيرد.
محمدبن صالح‌الساده، وزير صنعت و انرژي قطر ضمن اشاره به كاهش اخير قيمت نفت اظهار كرد: «كاهش قيمت نفت و گاز چالش آشكار توليدكنندگان اين منابع در زمان حاضر است. اين مساله باعث به چالش كشيده شدن موضوع مقرون به صرفه بودن توليدات در اين حوزه شده است.» از نظر وزير صنعت و انرژي قطر اين اجلاس هم مي‌تواند به نفع توليدكنندگان گاز و هم مصرف‌كنندگان آن باشد. او بر اين باور است كه اين اجلاس مي‌تواند تاثيرات منفي نوسانات قيمت گاز را كاهش دهد.
نيكول اوليوير وزير انرژي‌ترينيداد و توباگو نيز به نمايندگي از رييس‌جمهور اين كشور پشت تريبون قرار گرفت و سخنانش را ادا كرد. او كه در روز نشست وزرا كت و دامن سبزرنگي به تن كرده‌بود تمركز صحبت‌هاي خود را روي محيط زيست قرار داد و مهم‌ترين دستاورد اجلاس اخير مجمع كشورهاي صادركننده گاز را بيانيه‌يي دانست كه خطاب به اجلاس پاريس در زمينه تغييرات محيط‌زيست صادر مي‌شود. اوليوير نيز بر اين نكته تاكيد كرد كه گاز طبيعي جايگزيني مناسب براي ديگر سوخت‌هاي آلاينده است. او همچنين اظهار كرد كه تدوين الگوي پيش‌بيني قيمت گاز يكي ديگر از دستاوردهاي مهم نشست جي‌يي‌سي‌اف است.
از طرف امارات متحده عربي نيز مطر حامد النيادي معاون وزير انرژي اين كشور در نشست حاضر شده‌بود كه در سخنان خود اظهار كرد امارات آماده همكاري با مجمع كشورهاي صادركننده گاز با هدف استفاده بهينه از اين انرژي پاك است. او همچنين تاكيد كرد كه اين كشور از جديدترين تكنولوژي‌ها براي حفاري نفت و گاز استفاده مي‌كند. النيادي اظهار كرد: «در امارات شهروندان را به استفاده از گاز طبيعي تشويق مي‌كنيم. او اظهار داشت كه اكنون 35درصد از خودروهاي ابوظبي گازسوز هستند.»
عبدالله سالم البدري دبيركل سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) با بيان اينكه براي او حضور در ايران به عنوان يكي از اصلي‌ترين موسسان اوپك افتخار محسوب مي‌شود، گفت: «مجمع كشورهاي صادركننده گاز جي يي سي اف در يك دهه اخير به خوبي توسعه يافته است، هم‌اكنون نياز است همكاري و هماهنگي ميان اين مجمع و اوپك بيش از پيش افزايش يابد.»
وي با بيان اينكه گاز عاملي ثبات بخش در جهان محسوب مي‌شود، گفت: «در دهه‌هاي آينده با توجه به افزايش جمعيت در دنيا تقاضا براي انرژي افزايش زيادي خواهد داشت.»البدري با اشاره به اينكه تا سه دهه آينده دنيا به سمت انرژي‌هاي نو خواهد رفت، گفت: «تا سال ٢٠٤٠ سوخت‌هاي فسيلي ٥٠ درصد از نياز انرژي دنيا را همچنان تامين خواهند كرد.»
دبيركل سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) ادامه داد: «براي تامين انرژي جهان با توجه به افزايش تغييرات اقليمي جهان تا سال ٢٠٤٠ علاوه بر دو تريليون بشكه نفت، دنيا به دو تريليون متر مكعب گاز نيز نياز دارد.»
وي افزود: «اوپك براي بررسي راهكارهاي رسيدن به اهداف خود تا سال ٢٠٢٠، ماه آينده جلسه تشكيل مي‌دهد.»
