تعبير تلگراف از بازار نفت به چاقوي دو لبه

خبر اقتصادی -  در تصور عمومي زماني كه ارزش كالايي در عرض كمتر از 6ماه به نصف برسد؛ راه براي «يك اشتباه ساده» باز مي‌شود؛ اين اشتباه كه اكنون قيمت كالا به كف قيمت نزديك است.

چنين اشتباهي به اين واسطه كه نويد قيمت‌هاي بالاتر در آينده را مي‌دهد اين وسوسه را به‌وجود مي‌آورد كه آن كالا را امتحان كنيد. اين كار از يك‌سو به سختي قابل اجتناب و ازسوي ديگر دردناك است؛ شايد به‌همين خاطر آن را به گرفتن چاقويي كه در حال سقوط است تشبيه كرده‌اند. به نوعي بازار نفت اكنون چاقويي دو لبه است كه ممكن است دست سرمايه‌گذاران را ببرد. تلگراف، به سبك بسياري از رسانه‌هاي اقتصادي كه وقتي پاي بهاي نفت در ميان باشد، حتما گريزي به تصميم عربستان مي‌زنند در ادامه گزارش خود مي‌نويسد كه يك سال پيش زماني‌كه عربستان‌سعودي خود را براي نشست سالانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت خام (اوپك) آماده مي‌كرد، همه تصور مي‌كردند كه اين كشور بالاترين دست است.

بزرگ‌ترين توليدكننده نفت در جهان به‌عنوان بازيگر نقش اول بازار جهاني نفت با تصميمي كه سال گذشته گرفت و امتناع از بازگرداندن وضعيتي متعادل به بازار، تمام تحليلگران عرصه انرژي را شگفت‌زده كرد. اين كشور به‌عنوان بزرگ‌ترين صادركننده نفت در جهان، وارد بازي قمار بزرگي شد، بازي اين بود؛ حفظ سقف توليد بالاي 30ميليون بشكه در روز براي تحت‌فشار قرار دادن توليدكننده پرهزينه نفت شيل در امريكاي‌شمالي. به اين ترتيب اين كشور مي‌توانست سهم خود را در بازار جهاني نفت حفظ كند و با بهبود قيمت نفت خام دوباره در بازار سود ببرد.

  تير عربستان به سنگ خورد

اما اكنون به‌نظر مي‌رسد تير عربستان‌سعودي به هدف نخورده و بازي را باخته است. قيمت نفت از حدود 115دلار در ازاي هر بشكه در ژوئن سال2014 به حدود 60دلار در همان سال رسيد. امروز اما اين قيمت به حدي كاهش يافته كه به زير 45دلار در ازاي هر بشكه رسيده است. اكنون ديگر چشم‌انداز نفت 30دلاري دور و مسخره نيست.

پادشاهي عربستان اقرار كرده است كه با كاهش شديد درآمدهاي نفتي دچار مشكلات مالي شده است و درآمدهايش كفاف هزينه‌هاي داخلي‌اش را نمي‌دهد. براساس آمارهاي به‌دست آمده از صندوق بين‌المللي پول، پيش‌بيني مي‌شود عربستان‌سعودي در سال جاري با كسري بودجه 20درصدي مواجه شود.

در بخش بعدي گزارش تلگراف، وضعيت اقتصاد جهاني و پيش‌بيني‌ها از بهاي نفت در آينده موردبررسي قرار گرفته و آمده است كه حفظ ثبات در بازار جهاني نفت امر ساده‌يي نيست زيرا مازاد خالص يا كسري خالص اختلاف بين دو رقم بسيار كلان خواهد بود. اين مساله يعني افزايش جزئي در عرضه يا كاهش جزئي در تقاضا مي‌تواند تاثيري روي قيمت بگذارد كه هيچ تناسبي با آن نداشته باشد. در حقيقت هر دو طرف در اين بازي متاثر مي‌شوند.

گلدمن‌ساكس هشدار داده است باتوجه به ركوردي كه در توليد نفت شاهد آن هستيم، احتمال بازگشت تعادل به بازار نفت بسيار دور و بعيد است. طي هشت هفته گذشته به‌طور مستمر ميزان نفتي كه روي زمين ذخيره مي‌شود، افزايش يافته؛ علاوه بر آن ايران نيز منتظر باز شدن راه است تا نفت بيشتري را روانه بازار كند و اين مساله يعني مازاد عرضه به اين زودي از بازار خداحافظي نخواهد كرد.

  بازار؛ پيچيده‌تر از هميشه

تحليلگران حوزه نفتي نيز در حال دست‌وپنجه نرم كردن با دنياي جديدي هستند كه در آن عرضه با هر اشاره كوتاه دچار تزلزل مي‌شود. اين درحالي است كه تا چندي پيش قضيه تا اين اندازه پيچيده نبود. نفت شيل نسبت به منابع سنتي نفت انعطاف بيشتري دارد درنتيجه هرگونه افزايش قيمت مي‌تواند به‌راحتي و به سرعت وضعيت آن را دگرگون كند. در طرف تقاضا نيز چشم‌انداز بهتري را شاهد نيستيم. آمارها نشان مي‌دهد كه هفته گذشته واردات كشور ژاپن به‌عنوان يكي از واردكنندگان كليدي نفت خام در جهان وارد چهارمين دوره ركود خود در پنج سال گذشته شده است.

چين نيز كه يكي از خريداران اصلي بسياري از كالاهاي جهان به‌شمار مي‌رود سياست‌هايي را درپيش گرفته كه كمترين اتكا را به انرژي داشته باشد و به اين ترتيب وارد مرحله رشد مصرف‌محور شود. سازمان توسعه و همكاري اقتصادي پيش‌بيني كرده كه رشد اقتصاد جهاني در سال جاري كمتر از 2.9درصد ‌بوده است.

  ال‌نينو بازار نفت را به سبزه آراست

اكنون بحث ال‌نينو نيز به ميان آمده كه مي‌تواند تاثير زيادي روي تقاضاي نفتي بگذارد. يكي از مسائل ديگري كه مي‌تواند تاثير زيادي روي قيمت نفت داشته باشد تفاوت سياست‌هاي پولي و مالي در نقاط مختلف آتلانتيك است.

درحالي كه به نشست اوپك در سال جاري نزديك مي‌شويم، بانك مركزي اروپا قصد دارد برنامه‌هاي تسهيل كمي خود را توسعه بخشد. فدرال رزرو نيز قصد دارد تا دو هفته آينده به‌صورت قطعي و مصمم نرخ بهره را افزايش دهد كه اين مساله احتمالا باعث تقويت بيشتر دلار خواهد شد. از آنجا كه نفت با دلار امريكا قيمت‌گذاري مي‌شود ارزش آن را براي خريداران بيشتر و آن را گران‌تر مي‌كند و در نتيجه قيمت نفت بايد كاهش پيدا كند تا اين مساله را جبران كند. اگر عربستان‌سعودي در نشست بعدي نيز همچنان بر اعصاب خود مسلط باشد و باعث كاهش بيشتر قيمت نفت خام شود صادركنندگان نفت تحت‌فشار جدي قرار خواهند گرفت درحالي كه واردكنندگان انرژي تقويت خواهند شد.

بزرگ‌ترين برنده ميدان به احتمال زياد ايالات متحده امريكا خواهد بود. هر چند اين روزها امريكا به يكي از بازيگران اصلي بازار نفت تبديل شده است و شركت‌هاي نفتي بزرگي را دراختيار دارد اما اين غول‌هاي نفتي تنها در 2.4درصد از توليد ناخالص داخلي اين كشور نقش دارند كه اين مساله به‌دليل گستردگي اقتصاد اين كشور است. اين درحالي است كه سهم نفت در توليد ناخالص داخلي عربستان و كويت حدود 60درصد و در روسيه حدود 20درصد است. ايالات متحده امريكا از طريق بنزين ارزان از كاهش قيمت نفت سود مي‌برد اما مشاغل نفتي در اين كشور دچار آسيب جدي شده‌اند.  البته شايد اقدام سعودي‌ها در درازمدت درست باشد. افزايش تقاضا ازسوي بازارهاي نوظهور روي بحث انرژي‌هاي پاك نيز تاثير خواهد گذاشت؛ علاوه بر آن كارايي در جهان پيشرفت خواهد داشت. در آن زمان بازار دوباره تعادل خود را بازخواهد يافت.

پرسش اصلي اين است كه اوپك تا چه زماني به ضربه زدن به توليدكنندگان پرهزينه نفت ادامه خواهد داد. در بخشي از گزارش تلگراف نظرسنجي درمورد قيمت نفت آورده شده است كه در آن اين پرسش از مخاطب مطرح مي‌شود: «آيا شما تصور مي‌كنيد قيمت نفت همچنان پايين خواهد ماند؟ بلي- خير» در اين نظرسنجي 1577نفره كه «تعادل» هم شركت كرده بود 70درصد به گزينه بلي و 30درصد به گزينه خير راي داده بودند. به اين ترتيب 70درصد از افرادي كه در اين نظرسنجي شركت كرده بر اين باور بودند كه قيمت نفت همچنان پايين خواهد ماند.