در طبقهبندي عوامل موثر در حفظ كيفيت و استاندارد بنگاههاي اقتصادي، دانش فني، آموزش، تحقيق و توسعه، دسترسي به مواداوليه با كيفيت و ارزان ماشينآلات در فرآيند توليد و نظارت نقش بسيار اساسي دارند كه شرايط اقتصادي كشور و تاثير مخرب تحريمهاي چندين ساله آثار سوء مستقيم بر مقوله كيفيت داشته است و اين افت كيفيت موجب تنزل رتبه رقابتپذيري محصولات، كالاها و خدمات توليدي كشور در بخشهاي بينالمللي گرديده است.
توصيههاي دولتمردان در حفظ و ارتقاء كيفيت و تاثير آن در رقابتپذيري اقتصاد كشور با معيارهاي جهاني قبل و پس از تحريم را بهكرات شنيدهايم ولي آنچه مسلم است صحبت از كيفيت و توصيههاي اينچنيني بدون تمهيدات عملياتي لازم براي ارتقاء كيفيت اثري در اين روند نداشته و نخواهد داشت.
در حال حاضر توليد و صنعت كشور در كليه رشتهها نياز به اصلاح ساختارهاي متعدد اداري و اقتصادي و تصميمگيريهاي كلان دولت دارد.
يقيناً بهبود وضعيت ساختارهاي اداري و نظارتي و همچنين ساختارهاي اقتصادي از الزامات ارتقاء كيفيت است.
مساله بهبود فضاي كسب و كار و روانسازي و سهولت در فعاليتهاي اقتصادي اصل مسلمي است كه تاثير منفي آن بر كيفيت مغفول مانده است. دشواري دسترسي به منابع و مواد اوليه،
عدم تامين نقدينگي و سرمايه در گردش واحدها، افزايش هزينههاي مالي و قوانين و مقررات زائد و دست و پاگير نهادها و سازمانهايي كه بنحوي در ارتباط با بخش توليد هستند از دلايل موثر افت كيفيت است. در چنين شرايطي هر واحد توليدي و خدماتي براي ماندن در بازار با دشواريهاي فراوان روبروست كه اين محدوديتها تاثير مستقيم در پايين آمدن ميزان كيفي توليدات ميشود.
نداشتن دسترسي به فناوريهاي پيشرفته و بازسازي و آموزش پرسنل و نوسازي ماشينآلات، توليد كشور را از رسيدن به سطح كيفي توليد در جهان باز ميدارد و نهايتا با همه تلاش متخصصان و مديران كه سرمايههاي انساني ارزشمند كشور هستند رسيدن به سطح رقابت جهاني دور از دسترس است.
از ديگر عوامل و مشكلات ارتقاء كيفي محصولات و خدمات توليد داخلي، ضعف دستگاههاي نظارتي است، اين دستگاهها در بسياري موارد فاقد توان و دانش و امكانات كافي براي اعمال نظارتهاي لازم بر فرآيند توليد و كيفيت محصولات هستند و فساد اداري نيز در بخش نظارت در بسياري موارد مشهود است. مسأله ديگر عدم توجه در بهكارگيري توان تشكلها در استانداردسازي و نظارت كيفي كالا و خدمات است. در كشورهاي پيشرفته دقيقترين نظارت و استانداردسازي در بخشهاي مختلف توليد و خدمات برعهده تشكلهاي صنفي و صنعتي است.
در حالي كه مشاركت تشكلها، انجمنها و اتحاديههاي كشور در امر نظارت و ارتقاء كيفيت بهدليل نداشتن اختيارات و مسووليت كافي و عدم تفويض اختيار بسيار ضعيف است. در حالي كه دستگاههاي نظارتي مخصوصاً نظارتهاي تخصصي هزينههاي نسبتا بالايي را براي اعمال نظارت و اعطاي گواهينامههاي تخصصي از بخشهاي توليدي و صنعتي مطالبه ميكنند و اين مساله موجب اختلال و خدشهدار شدن اصل مساله نظارت ميشود، زيرا يك سازمان نظارتي در صورت دريافت چنين هزينههاي بالايي براي اعمال نظارت به نحو احسن قادر به اعمال بدون قيدوشرط ضوابط و استانداردهاي نظارتي نخواهد بود.
مساله ديگر عدم رعايت كيفيت و خدشهدار كردن آن توسط سازمانها و نهادهاي دولتي است و در شرايطي كه يك سازمان يا تشكيلات دولتي در پروژههايي كه جنبه كارفرما را دارد ضوابط كيفي و استانداردها را رعايت نكند اين امر به ساير موارد تسري پيدا ميكند.
به عنوان مثال وزارت شهرسازي و مسكن كه خود متولي چندين دستگاه نظارت كيفي است و واضع مقررات و قوانين نظارتي است، اين ضوابط را در ساختوسازهاي مسكن مهر رعايت نكرده است و اين امر آسيب جدي و افت شديد كيفيت را در صنعت ساختمان به وجود آورد.
صنايع پروفيل و در و پنجره upvc كشور
درحال حاضر مانند بسياري از صنايع و توليدات داخلي با مشكل كيفيت روبروست. در شرايطي كه با اعلام رسمي مسوولان ذيربط ارزيابي و نظارت كشور، ورود پروفيل و ملزومات ساخت در و پنجرههاي دوجداره از خارج مشمول هيچگونه نظارت و بازرسي كيفي و ضوابط استاندارد نيست و ورود بيرويه انواع اين كالا كه سرريز و مازاد مصرف داخلي آن كشورهاست با قيمتهاي ارزان بازار كشور را اشباع كرده است چگونه از توليدكننده داخلي ميتوان انتظار داشت مشخصات فني و ضوابط و استانداردهاي جهاني و ملي اين محصول را در فرايند توليد رعايت كند. يقيناً اين تبعيض و ظلم فاحشي است به توليدكننده داخلي زيرا در هيچ كشور پيشرفته و توسعهيافته ورود كالاهاي بيكيفيت و بنجل بدون رعايت بازرسي و استاندارد مجاز نيست و چنين كالاهايي در صورت ورود به كشور مسلماً بايد ضوابط و استانداردهاي كيفيت را داشته باشند.
و نكته آخر اينكه سازمانهاي نظارتي كشور لزوماً بايد با مشاركت و مشورت تشكلها، اتحاديهها و انجمنهاي صنعتي در امر نظارت و استانداردسازي وظايف تخصصي بهبود و رعايت كيفيت و نظارت بر اين امور را به دست تشكلهاي بخش خصوصي بسپارند و با اين امر مساله كيفيت در كشور ضابطهمند و فراگير خواهد شد.