سايه سنگين مشكلات صنايع بزرگ بر بازار سهام

خبر اقتصادی - علي طيب‌نيا كه باز به‌منظور پاسخگويي به پرسش نماينده‌يي به مجلس خوانده شده بود، اقتصاد ايران را متصف به دو عارضه مزمني اعلام كرد كه يكي دولتي بودن اقتصاد و ديگري اقتصاد نفتي است و تا زماني‌كه به‌گفته وي اين دو بيماري از دامن اقتصاد ايران كمرنگ نشود يا رخت برنبندد مسائل و معضلات هميشگي نيز بر ساختار اقتصاد كلان حاكم خواهد بود. گويا چنين پاسخي اكثر نمايندگان را قانع كرد و مجددا به وزير اقتصادي كه مدام در معرض سوالات گوناگون و متعدد نمايندگان مجلس قرار دارد، راي مثبت داده شود.

به نظر مي‌رسد اينكه بورس اقتصاد دولتي و نفتي ديگر چنگي به دل بازيگران بورسي نمي‌زند، خود گوياي عمده‌ترين علل فرسودگي بورس تهران باشد. ديروز ارزش معاملات در بورس به سختي خود را به بالاي 70 ميليارد تومان رساند و حجم معاملات نيز به كمي بيش از 364 ميليون سهم رسيد، كاهش دو متغير حجم وارزش معاملات به تنهايي بيانگر ركود و كسادي بازار سهام است. اين در حالي است كه سال گذشته در چنين روزهايي به اميد باز شدن درهاي مذاكرات هسته‌يي و اميدواري دوچندان فعالان بازار به نتايج جامع و مانع، شاخص كل بازار به بالاي كانال 76 هزار واحد نيز دست يافته بود اما حالا با مقايسه نسبت شاخص كل امروز نسبت به سال گذشته كه زيان كل بيش از 16 درصدي را براي فعالان بازار درپي داشته، به نظر اين بازار چندان رمقي براي بازيگران برجاي نگذاشته است اين درحالي است كه عوامل اثرگذار بر انتظارات رواني بازار و بازيگران آن امروز بيش از سال گذشته جلوه‌گري مي‌كند. چرا كه امروز ديگر روابط ايران با جهان در سير تعامل سازنده و مدارا قرار گرفته است و گره گشايي‌هاي تقريبا چشمگيري نيز در بسياري از بخش‌هاي اقتصادي اتفاق افتاده است. همچنين بندهايي از بسته ضد ركود برنامه دولت براي تحريك تقاضا در اقتصاد به اجرا گذاشته شده است، اما با وجود چنين اتفاقاتي در عرصه سياست و اقتصاد گويا بازار حساس سهام ديگر با عامل هيجان سروكاري ندارد! از اين‌رو بيشتر به اتفاقات واقعي اقتصاد و صنعت و توليد چشم دوخته است.

 توقف خودرو، معاملات بلوكي بانكي‌ها

گروه‌هاي اثرگذار بر روند شاخص كل، روز گذشته روند معاملات دلچسبي را براي معامله‌گران رقم نزدند، بر اين اساس جو گروه خودرويي بيشتر به دليل حركت خودرو در صف فروش حقيقي‌ها منفي رقم خورد و نماد خودرو در پايان معاملات ديروز نيز براي تشكيل هيات‌مديره براي تصميم‌گيري درخصوص افزايش سرمايه متوقف شد. همچنين اكثر نمادهاي اين گروه به صورت دسته‌جمعي منفي خوردند، هر چند وام 25 ميليوني خودرو به گفته برخي آگاهان بازار در روند معاملات سهام اين گروه در روزهاي آغازين اين نمادها تاثير محسوسي نگذاشت اما به فاصله يك روز از توقف اختصاص اين وام از سوي بانك مركزي، اكثر نمادهاي اين گروه به‌صورت دسته‌جمعي به يك‌باره روند نزولي طي كردند و البته بيشتر حقيقي‌هاي بازار به سمت فروش خودرو روي آوردند و در آخر بازار نيز صف فروش نيز پابرجا ماند.

در گروه بانكي اتفاق خاص معاملاتي اين بود كه براي جلوگيري از افت بيشتر شاخص كل، معاملات بلوكي در نماد عادي در اين گروه رقم خورد به ويژه در دو نماد وملت و پاسارگاد. بانكي‌ها به نظر مي‌رسد با توجه به اينكه به تدريج از تحريم سوئيفت خارج مي‌شوند و به جريان مالي بين‌المللي متصل خواهند شد، طي ماه‌هاي آتي روند خوبي را پيش رو داشته باشند.

بازار موازي ارز كه همواره هوشمندانه‌تر از بازار سهام عمل مي‌ كند با توجه به اتفاقات و حوادثي اخير به خصوص در پاريس پايتخت فرانسه، با افزايش نرخ دلار مواجه شد، از يك سو مسوولان اقتصادي عمده‌ترين علت آن را عوامل موقتي و زودگذر همچون تقاضاي بالاي ارز به علت مسافرت عنوان كردند اما برخي كارشناسان افزايش نرخ دلار را طي روزهاي گذشته مرتبط با جبران كمبود نقدينگي دولت به خصوص در بخش يارانه‌ها عنوان كردند و برخي نيز به حوادث پاريس ربط دادند. در هر حال به فراخور افزيش نرخ ارز، شاخص كل بورس نيز طي روزهاي گذشته اندكي قد كشيد اما ديروز با تزريق 21 ميليون دلار به بازار كه نرخ آن را تا حدودي كنترل كرد، شاخص كل بازار سهام نيز به روند كم نوسان و نزولي خود برگشت خورد. در اين راستا دبيركل كانون صرافان از بانك‌هاي ملي، پارسيان، ملت، سينا و صادرات نام برد كه براي تعديل قيمت‌ها، دلار به بازار تزريق كردند.

در گروه مخابرات نيز براي نجات شاخص درنماد اخابر نيز يك معامله بلوكي در نماد عادي توسط حقوقي‌ها به ثبت رسيد.

به نظر مي‌رسد گروه‌هاي صنايع كم حجم بورسي بيشتر مورد توجه بورس‌بازان حرفه‌يي قرار گرفته باشد، از اين‌رو نوسان‌گيران روزانه بيشترين توجه خود را روي سفته‌بازي روي اين سهم‌ها متمركز كرده‌اند. چراكه در حالي كه در برخي نمادها، حقوقي در منفي اقدام به خريد مي‌كند كه حقيقي‌هاي بي‌خبر از همه جا به صف فروش هجوم مي‌برند. پديده‌يي كه معمولا در روزهاي كسادي بازار هميشه شايع بوده است.

اما اتفاق مورد توجه در دو گروه پالايشگاهي و فولادي‌ها بود. در سال جاري براي نخستين‌بار شركت فولاد مباركه موفق به راهيابي و قرار گرفتن در جمع 25 سازمان برترآسيا همچون سامسونگ از كره‌جنوبي، تويوتا از ژاپن و تاتا از كشور هند شد. فولاد مباركه با سرمايه 7.5هزار ميليارد توماني بزرگ‌ترين شركت بورس ايران از لحاظ سرمايه اسمي به‌شمار مي‌رود. هر چند بازار فولاد كشور به اقتضاي ركود در اقتصاد و به خصوص ركود بازار مسكن وضعيت خوبي ندارد اما چنين خبري مي‌تواند مشوقي براي صنعت فولاد كشور محسوب شود.

براساس اين گزارش، در مراسمي كه ديروز با حضور وزيرعلوم، قائم‌مقام بنياد ملي نخبگان و رييس جايزه جهاني سازمان دانشي برتر در ايران، رييس دانشگاه صنعتي‌شريف و جمعي از دانشگاهيان و فعالان صنعت برگزار شد، دانشگاه صنعتي‌شريف به عنوان نماينده بنياد جهاني MAKE در ايران ضمن معرفي و اعلام رسمي نخستين و تنها سازمان ايراني راه يافته به جمع برترين‌هاي سازمان‌هاي دانشي پيشرو در سطح آسيا از مديرعامل شركت فولاد مباركه اصفهان تجليل به عمل آورد.

 پالايشي‌ها همچنان پرگلايه

 همچنين روز گذشته جلسه‌يي در كميسيون بازار پول و سرمايه اتاق تهران با حضور نمايندگان اتاق و مديران شركت‌هاي پالايشگاهي و پتروشيمي براي تعيين راهكارهاي خروج از وضعيت سخت و پيچيده برگزار شد كه در اين نشست مديران برخي واحدهاي پالايشگاهي نيز حضور داشتند و مشكلات اين بخش از زبان آنها بيان شد. مديران عامل شركت نفت و گاز پارسيان، پالايشگاه شيراز و پالايشگاه تهران به برخي مسائل اين صنعت اشاره كرده‌اند. تغيير برنامه و صدور دستورالعمل‌هاي متناوب در پي سودده بودن پالايشگاه و پتروشيمي‌ها، واگذاري‌هاي غلط در بخش پالايشگاهي از جمله مواردي بود كه مديرعامل «پارسان» بدان اشاره كرد.

عزيزي به بيان دو خواسته امروز صنايع پالايشگاه از دولت پرداخت و گفت: خواسته نخست اين بخش از اقتصاد و توليد كشور اين است كه قيمت نفت خام مطابق با آنچه در قانون آمده به پالايشگاه‌ها فروخته شود و دولت به همان نرخي كه نفت را صادر مي‌كند و به كشورهاي ديگر مي‌فروشد، با واحدهاي پالايشگاهي محاسبه كند.

وي عنوان كرد: نرخ فروش نفت خام به عنوان ماده اوليه مورد نياز به واحدهاي توليدي اين بخش، مهندسي شده است و دولت نفت خام را به نرخ نفت سبك عمان و دوبي به پالايشگاهي داخلي مي‌فروشد. عزيزي درباره خواسته دوم گفت: قيمت خريد محصولات از پالايشگاه‌ها نيز به نرخ روز محاسبه شود و دولت بايد به واحدهاي پالايشگاهي اجازه واردات نفت بدهد. چرا كه در حال حاضر برخي پالايشگاه‌ها از جمله پالايشگاه تبريز، امكان واردات نفت به قيمت ارزان‌تر را دارند.

مديرمالي پالايشگاه شيراز نيز از خطر ورشكستگي كه متوجه اين واحد صنعتي شده خبر داد و گفت: سود خالص پالايشگاه شيراز در سال 1393 نسبت به سال پيش از آن، 90 درصد كاهش داشته است. به گفته ناصر تنگستاني پالايشگاه شيراز طي 6ماهه اول امسال، 73 ميليارد تومان زيان داشته است در حالي كه سرمايه در گردش اين واحد صنعتي 95 ميليارد تومان است و اگر اين روند ادامه يابد تا دو ماه آينده عملا بايد پالايشگاه شيراز را تعطيل كرد.

مديرعامل پالايشگاه تهران نيز فشار سازمان امور مالياتي بر شركت‌هاي پالايشگاهي را يكي از دلايل عمده بروز مشكلات جدي براي واحدهاي اين بخش عنوان كرد و گفت: نزديك به يك‌سال است كه حساب شركت پالايش نفت تهران از سوي سازمان امور مالياتي بسته شده در حالي كه ماليات بر ارزش افزوده از سوي اين شركت پرداخت شده است.

بدين‌ترتيب بورس تهران در حالي چهارمين روزكاري خود را به پايان برد كه درمجموع در بازارهاي بورس و فرابورس 449 ميليون 382 هزار سهم به ارزش بيش از 130 ميليارد تومان در 44 هزار و 887 نوبت معاملاتي دست به دست شد. صنايعي كه بيشترين تاثير منفي را بر روند شاخص كل گذاشتند، عبارت بودند از صنايع پالايشي‌ها، خودرويي‌ها، بانكي‌ها، شركت‌هاي چند رشته‌يي و سيماني‌ها و محصولات شيميايي. اين درحالي بود كه گروه‌هاي مخابراتي، خدمات فني و مهندسي، رايانه وساخت محصولات فلزي سعي كردند بامعاملات مثبتي كه درنمادهاي خود رقم زدند در تاثيرگذاري مثبت بر رقم شاخص كل نقش درخوري ايفا كنند. درنتيجه نمادهاي پالايش نفت اصفهان و ايران خودرو كه در صف فروش نيز قرار داشت، پالايش نفت بندرعباس و گسترش نفت و گاز پارسيان در كاهندگي شاخص و نمادهاي مخابرات و گروه مپنا در فزايندگي رقم اين متغير بازار سرمايه سهم چشمگيري داشتند.