حريم خصوصي واژهيي است كه به نظر ميرسدتا چند صباح ديگر معني واقعي خود را از دست بدهد چرا كه برخي از انديشمندان بر اين عقيدهاند كه با رشد لحظه به لحظه فناوري و راه افتادن انقلاب و توفان ديجيتالي اشخاص ميتوانند ذهن يكديگر را بخوانند و اين اتفاق در آينده نه چندان دور اتفاق خواهد افتاد.
خبر اقتصادی - دليل برتري انسانها نسبت به ساير گونههاي حيات و تبديل شدن آنها به نژاد غالب در كره زمين تنها مديون عملكرد پيچيده و عجيب وغريب مغز ما است. اين برتري در مقايسه با ساير گونههاي حيات بيش از هر چيز خود را در توانايي تطبيق با شرايط محيط نشان ميدهد. به اين ترتيب كه مغز انسان با محيطي كه در آن قرار دارد سازگار ميشود، قرار گرفتن در محيطي مانند فيسبوك كه در آن هميشه در انتظار كارها و نظرات ديگران هستيم، مغز ما را به فرمي جديد تحت تاثير قرار خواهد داد. بسياري از كارشناسان درصدد هستند تا به دستاوردي برسند كه دريافت مغز انسان قرن بيستويكمي با نيازها و امكانات جديد و انقلابي كه آن را به توفان ديجيتال تشبيه كردهاند، چگونه رشد خواهد كرد و چه شكلي خواهد بود ؟
از همين حالا نشانههايي از كمرنگ شدن اهميت موضوعي به نام «حريم خصوصي» در اذهان نسل جوان جامعه به چشم ميخورد. طبق آمارهاي ارائه شده حدود ۵۵ درصد نوجوانان اطلاعات شخصيشان را در اختيار افرادي كه نميشناسند قرار ميدهند. اين اطلاعات شامل تصاوير نيز است. در همين حال بيش از نيمي از آنها پيامهايي گروهي را براي مجموعهيي از دوستان كه بيش از ۵۰۰ نفر بودهاند ارسال و اين كار را با اطلاع از اين موضوع انجام دادهاند كه هر يك از اين ۵۰۰ نفر ميتواند آن را براي تمام شبكه دوستانش ارسال كنند. چيزي كه اكنون از حفظ حريم شخصي مهمتر انگاشته ميشود، مشهور بودن است. بهاي چنين بيپروايي و شهرتهاي آني، همانا از دست رفتن حريم خصوصي است. اما به چه دليل ما كه تا پيش از اين حريم خصوصي را چون گنجي پاس ميداشتيم، اما با ورود تكنولوژي ورشد آن حريم خصوصي ديگر مهم نيست و به آن اهميتي داده نميشود. برخي معتقدند تاكنون حريم خصوصي روي ديگر سكه هويت ما بوده است. ما خودمان را به عنوان موجوديتهايي مستقل ميديديم كه گرچه همواره با دنياي بيرون در تماس بود، اما در عين حال از آن مجزا بود. ما با دنياي بيرون تعامل داشتيم، اما در زماني كه مايل بوديم و به شيوهيي كه اراده ميكرديم. يكي ديگر از نتايج زندگي در شبكههاي اجتماعي چيزي است كه ما آن را «سرهاي چت» يا Chat Heads ميناميم. گروهي از دانشمندان طي تحقيقات خود اعلام كردند، هرگاه كسي با موبايل شما تماس ميگيرد، حبابي ظاهر ميشود كه متن پيام را همراه با تصوير طرف مقابل به شما نشان ميدهد. اين حبابهاي مصور، بدون توجه به كاري كه شما در حال انجام آن هستيد، روي صفحه موبايلتان ظاهر ميشوند و تماس تصويري دايمي و ثابتي را فراهم ميكنند. اما اگر شما بيش از حد در «حال حاضر» غرق شويد، خود را وقف توجه به خواستهها و گاه برآوردن نيازهاي دنياي بيرون كنيد، حفظ و نگهداري اين راوي دروني مشكلتر از پيش خواهد شد. ذهن به احتمال زياد كودكانهتر، واكنشگر و متكي به افكار و رفتار ديگران باقي ميماند. بسياري از جوانان و نوجوانان با گذراندن ساعتها از وقت خود در شبكههاي اجتماعي و دنياي مجازي ديگر چيزي به اسم حريم شخصي و خصوصي ندارند و معتقدند در دنياي امروز بايد همگام با تكنولوژي و فناوري حركت كرد، اين مساله تا جايي پيش رفته است كه با روي كا رآمدن هوش مصنوعي حريم خصوصي در معرض نابودي قرارگرفته است. در حالي كه بسياري از دانشمندان و محققان پيوسته در حال هشدار دادن به جوانان و نوجوانان هستند و معتقدند دنياي مجازي نه تنها حريم خصوصي را تهديد ميكند بلكه اجازه رشد مغز و واكنشهاي طبيعي را نيز از بين ميبرد، اگر بنا است كه ما در دنيايي زندگي كنيم كه در آن تماس چهره به چهره (چون ديگر براي ما راحت نيست) به موضوعي حاشيهيي تبديل شود؛ در آن صورت چنين تناقضي با دنياي فيزيكي و سهبعدي ممكن است به تغييري اساسي در طبيعت روابط انساني منجر شود. سرعت مورد نياز براي نشان دادن واكنش و زمان اندك در دسترس، ممكن است به قيمت سطحي شدن كارها و واكنشهاي نشان داده شده تمام شود.
اين در حالي است كه با ظهور هوش مصنوعي اين نگراني وجود دارد كه فكر افراد به راحتي خوانده شود، مسالهيي كه ميتواند چالشي جدي و اساسي در عصر حاضر باشد.
بسياري از جوانان و نوجوانان در حال حاضر به دنبال آخرين دستاوردهاي تكنولوژي هستند، و اين مساله ميتواند زنگ خطري باشد كه چند سالي است به صدا در آمده ولي هنوز بطور جدي به آن پرداخته نشده است.
اينكه نوجوانان و جوانان وابستگي شديدي به تكنولوژي پيدا كردهاند و در هر لحظه از شبانه روز خود را در دنياي مجازي سپري ميكنند بطور قطع زمان لازم را براي تفكر به خاطرات دروني يا بالغ شدن از دست ميدهند و نميتواند واكنشهاي دروني را تجربه كند يا به مغزي بالغ و كامل تبديل شوندو اين مساله به از دست دادن هويتي اصلي و نابودي حريم خصوصي منجر ميشود.
از سوي ديگر برخي از برندهاي جهاني نيز با ارائه اپليكيشنها و گجتهاي پوشيدني سعي دارند تا از رقباي خود پيشي بگيرند و همين مساله باعث نگراني حافظان دادهها و حريم خصوصي شده است و مدام در حال هشدار به اين غولهاي فناوري هستند، هرچند كه اين تذكر و هشدارها تاكنون به جايي نرسيده است و غولهاي بزرگ فناوري روز به روز اقدام به ارائه دستاوردهايي هستند كه برخي از اين دستاوردها كاملا ناقض حريم خصوصي افراد است.
مرجان محمدی