نشست خبري خوردگي در صنعت نفت
هزينه خوردگي امريكا 17برابر هزينه ايران
اگر صنعت نفت و گاز را به شكل ميزي بسيار بزرگ با چند پايه تصور كنيد يكي از پايه‌هايي كه اين صنعت را روي پا برجا نگه مي‌دارد، بحث خوردگي است. در حقيقت اگر اين پايه نباشد يا لنگ باشد بخشي از صنعت بزرگ نفت و گاز روي زمين مي‌ماند. وقتي تجهيزات صنعتي دچار خوردگي مي‌شوند ميزان سوددهي آن صنعت را به ميزان زيادي كاهش مي‌دهند؛ به‌نوعي خوردگي در صنعت نفت مانند پوكي استخوان در بدن انسان، نوعي قاتل خاموش محسوب مي‌شود.
خبر اقتصادی - در حقيقت اگر چرخه مديريت خوردگي در كشور به‌خوبي اجرا شود نتيجه آن صيانت از ثروت‌هاي ملي و حفظ سرمايه‌هاي ملي است؛ اهميت اين موضوع باعث شده كه كنگره خوردگي صنعت نفت براي سومين بار در كشور برگزار شود و به‌همين خاطر پژوهشگاه صنعت نفت روز دوشنبه 25آبان نشست خبري با حضور جابر نشاطي رييس پژوهشكده حفاظت صنعتي و رييس انجمن خوردگي ايران ترتيب داد تا پيش از آغاز اين كنگره در اين زمينه اطلاع‌رساني شود. موضوع خوردگي به شكل‌هاي مختلفي اهميت خود را نشان مي‌دهد از تاثيراتي كه بنزين روي خوردگي قطعات خودرو مي‌گذارد تا مباحث استراتژيكي نظير صنايع هواپيماسازي و صنايع نظامي و بحث خطوط لوله گاز مي‌توان شاهد اهميت موضوع خوردگي بود.
اكثر افراد نخستين چيزي كه با واژه «خوردگي» در ذهن خود مجسم مي‌كنند فلزي زنگ‌زده است. مبحث خوردگي به قدري اهميت دارد كه يكي از شاخه‌هاي مهندسي را به خود اختصاص داده است.
جابر نشاطي در ابتداي جلسه‌يي كه با خبرنگاران داشت در زمينه مفهوم خوردگي توضيحاتي ارائه داد و گفت: «وقتي يك واحد صنعتي طراحي مي‌شود، عمري را براي آن واحد درنظر مي‌گيرند؛ معمولا 20تا 25سال عمر مفيد يك واحد صنعتي است.» طبق گفته‌هاي نشاطي، واكنش بين يك سيال و يك فلز را خوردگي مي‌نامند. اين سيال مي‌تواند آب يا گاز باشد. سيالي كه فلز در آن قرار مي‌گيرد بايد مورد عملياتي واقع شود تا فلزي كه در آن قرار مي‌گيرد دچار كمترين مشكل شود. خسارتهاي خوردگي به دو صورت است، مستقيم و غيرمستقيم. خسارتهاي مستقيم به اين صورت است كه يك واحد صنعتي به‌صورت ناگهاني، چند روز از سرويس خارج مي‌شود. برخي خسارتهاي خوردگي نيز جاني هستند كه خيلي از آنها در سراسر جهان به‌صورت عمومي اعلام نمي‌شوند. اما خسارت‌هايي نيز وجود دارند كه به‌صورت غيرمستقيم به صنعت وارد مي‌شوند و اغلب ميزان آنها چند برابر خسارتهاي مستقيم است.
رييس انجمن خوردگي ايران در اين برنامه با استناد به منابع علمي اعلام كرد كه حدود 8 دهم تا 5درصد توليد ناخالص داخلي هر كشور را هزينه‌هاي خوردگي تشكيل مي‌دهد. به اين ترتيب اگر فرض كنيم توليد ناخالص داخلي كشور ما 400ميليارد دلار باشد در خوشبينانه‌ترين حالت بحث خوردگي در ايران سهمي حدود 10ميليارد دلار در هزينه‌ها دارد. اين درحالي است كه طبق گزارش «خوردگي در صنعت نفت» كه توسط شركت شلامبرژه تهيه شده است، هزينه خوردگي در امريكا برابر 170ميليارد دلار است كه چيزي در حدود 17برابر هزينه خوردگي در صنعت ايران است.
نشاطي تاكيد كرد كه سيال‌هاي مورد استفاده در صنعت نفت، سيال‌هاي بسيار خورنده‌يي هستند، محيط ترش با نفت و گاز ترش توليد شده، زمينه‌ساز خسارات زيادي در زمينه خورگي خواهند شد.
بررسي‌ها در سطح دنيا نشان مي‌دهد كه بيش از 20درصد هزينه‌هاي خوردگي يك كشور مربوط به صنعت نفت آن است، به‌همين خاطر مهندسي خوردگي به ميان آمد تا جلوي پديده خوردگي را بگيرد. براي مثال مي‌توان در صنعت از آلياژهايي استفاده كرد كه عمر مفيد قطعات صنعتي را افزايش دهد. اما تنها مهندسي خوردگي نمي‌تواند روند پديده خوردگي را كاهش بدهد بلكه به مديريت خوردگي نيز نياز است.
سال‌هاي طولاني بي‌خبري از پديده خوردگي
بحث مديريت خوردگي بحثي جوان است و در ايران به‌تازگي مورد توجه واقع شده است. فرشته رضايي عضو هيات علمي پژوهشگاه صنعت نفت بااشاره به بحث مديريت خوردگي اظهار كرد: «خوردگي هيچ‌گاه متوقف نمي‌شود؛ حتي در كشورهاي پيشرفته تنها مي‌توانند آن را كنترل و مديريت كنند.» به‌همين خاطر است كه بحث مديريت خوردگي اهميت بالايي دارد اما در كشور ايران طبق گفته نشاطي بحث خوردگي جدي گرفته نمي‌شود. اصلي‌ترين دليل براي عدم جدي گرفتن خوردگي اين است كه افراد در اين باره آگاهي كاملي ندارند. كنگره خوردگي كه هفته آينده برگزار خواهد شد در همين راستاست تا به ارتقاي آگاهي در اين زمينه كمك كند.
عليرضا اصل‌عربي مديركل راهبردي نظام نگهداري، تعميرات معاونت امور مهندسي وزارت نفت نيز در اين نشست حضور داشت. او ضمن اشاره به اين نكته كه بيش از 107 تا 108سال از عمر صنعت در كشور ايران مي‌گذرد از مجموعه صنعت نفت گلايه كرد و گفت: «پس از گذشت اين مدت طولاني از ظرفيت‌هاي فناوري به‌خوبي استفاده نشده است. صنعت نفت ما هنوز اطلاعات و تجربيات دقيقي در عرصه مديريت خوردگي ندارد.» او همچنين اضافه كرد: «نزديك به 200استاندارد براي مهندسي خوردگي در كشور تدوين شده است و يكي از اهداف سند توسعه استانداردها، به‌روز رساني و بومي‌سازي آنها باتوجه به شرايط آب و هوايي است كه شركت‌هاي شل و بي‌پي در اين زمينه اطلاعات اساسي را جمع‌آوري كردند درحالي كه ايران هنوز سيستم حسابرسي صنعتي در نفت ندارد.»
تدوين سند راهبردي مديريت خوردگي
يكي از مباحثي كه در اين نشست مطرح شد، بحث تهيه سند راهبردي مديريت خوردگي توسط معاونت امور مهندسي وزارت نفت با هدف كاهش هزينه‌هاي خوردگي و استقرار نظام مديريت خوردگي در اين صنعت بود. مديركل راهبردي نظام نگهداري، تعميرات معاونت امور مهندسي وزارت نفت بااشاره به اينكه سند راهبردي مديريت خوردگي در صنعت نفت تدوين شده است، گفت: «اين سند به مرحله تدوين رسيده و سه سال است كه ابلاغيه آن با امضاي وزير صادر شده است؛ براي اينكه بتوانيم اين سند را در صنعت نفت راه‌اندازي كنيم نياز به برنامه‌هاي كوتاه‌مدت، ميان‌مدت و بلندمدت داريم.» اصل‌عربي در پايان تاكيد كرد كه در كشورهاي مختلف به‌ويژه كشورهاي پيشرفته صنعتي نشانگر آن است كه خسارت و هزينه‌هاي ناشي از خوردگي در حدود 4.5درصد توليد ناخالص ملي است.
نسیم بنایی
