سالي فاجعه‌بار براي پاريس

«الله اكبر» بي‌رحمانه گروگان‌ها را قتل‌عام كردند. وسعت اين انفجارها به جدي بوده كه همه ساكنان پاريس آنها را شنيده‌اند، از جمله كساني كه در استاديوم استاددو فرانس براي تماشاي مسابقه فوتبال فرانسه- آلمان حاضر بودند.  به گزارش خبرگزاري فرانسه، اندكي پس از حادثه، گروه تروريستي داعش مسووليت اين حادثه را پذيرفت و در بيانيه‌يي اعلام كرد: «هشت عضو ما با كمربند انفجاري و مسلح به تفنگ مراكزي را كه به دقت در قلب پاريس انتخاب شده بود، هدف قرار دادند.»

اين گروه با انتشار يك نوار ويدئويي تهديد كرد كه اگر فرانسه به بمباران مواضع اين گروه ادامه دهد همچنان هدف حملات تروريستي آنها قرار خواهد گرفت. در اين ويدئو كه ساعتي پس از حملات منتشر شد، يك شبه‌نظامي مي‌گفت: «تا زماني كه نيروهاي ائتلاف به بمباران مواضع داعش ادامه دهند در صلح زندگي نخواهند كرد. مردم در نهايت به جايي مي‌رسند كه از خريد رفتن هم بترسند.» داعش همچنين از حاميانش در فرانسه درخواست كرده، آنهايي كه نمي‌توانند براي جنگ به سوريه بروند براي انجام حملات مرگبار در خود فرانسه دست به كار شوند. داعش به علاوه تهديد كرد كه در حملات بعدي رم، لندن و واشنگتن را هدف قرار خواهد داد. در اثر اين تهديد در شهرهاي فوق وضعيت امنيتي برقرار شده است. 

 تا پيش از اين پيام هيچ شخص يا گروهي مسووليت اين حملات تروريستي را برعهده نگرفته بود. اما دقايقي بعد از اين حوادث «نيويورك‌تايمز» در گزارشي از واكنش گروهي از اعضا و حاميان شبكه تروريستي داعش در توييتر خبر داد. اين افراد در پيام توييتري خود اين حملات مرگبار را به يكديگر تبريك گفتند. اعضاي اين گروه در شبكه توييتر عبارت «پاريس در آتش» را تكرار كردند. اين فجايع تروريستي ۱۰ ماه پس از فاجعه حمله تروريستي به دفتر مجله «شارلي ابدو» اتفاق افتاده است. 

 

11 سپتامبر فرانسه

به گزارش رويترز، شب خونين پاريس با 6 تيراندازي و دو انفجار انتحاري در هفت نقطه پاريس روي داد. نقاطي كه شب جمعه در پاريس مورد حمله قرار گرفتند عبارتند از رستوران كامبوج: «تيراندازي در محل اين رستوران چندين كشته به جا گذاشت.» سالن كنسرت باتاكلان: «افراد مسلح ده‌ها نفر را در يك كنسرت موسيقي راك كشتند.» استاديوم ملي استاد دو فرانس: «دو انفجار در نزديكي اين استاديوم و در جريان مسابقه ميان دو تيم ملي فوتبال فرانسه و آلمان رخ داد و چندين كشته برجاي گذاشت.» خيابان شارون و محله له‌آل. 

به گزارش خبرگزاري‌ها اين براي نخستين‌بار در تاريخ فرانسه است كه عمليات انتحاري در خاك اين كشور صورت مي‌گيرد. انفجار اول در ساعت 21 و 20 دقيقه به وقت پاريس در نزديكي استاديوم فوتبال پاريس و هنگام بازي دوستانه دو تيم آلمان و فرانسه و زماني رخ داد كه «فرانسوا اولاند» نيز داخل استاديوم بود. او پس از اين انفجار به سرعت محل را ترك كرد و براي تشكيل جلسه اضطراري به وزارت كشور رفت. انفجار دوم نيز حدود 15 دقيقه بعد اتفاق افتاد. همزمان 6تيراندازي در پنج نقطه در مناطق 10 و 11 پاريس رخ داد. همچنين افراد مسلح با ورود به سالن كنسرت «باتاكلان» بيش از يك هزار و 500 نفر را به گروگان گرفتند. گروگان‌گيري در نيمه شب با دخالت پليس پايان يافت و در جريان آن نزديك به بيش از 80 نفر به همراه چند مهاجم كشته شدند. به گفته پليس فرانسه، همزمان با اين رويدادها چندين مورد تيراندازي هم در مناطق پرترددي از شرق پاريس رخ داد. در تيراندازي در رستوران «لو كاريون» 11نفر كشته شدند. در دو رستوران ديگر هم تيراندازي‌هاي مشابهي رخ داده است. در كل اين حوادث ۸ شبه‌نظامي جان خود را از دست دادند. دادستان كل پاريس اعلام كرد كه تا نخستين ساعات بامداد شنبه، تقريبا همه مهاجماني كه در اين حوادث نقش داشتند، كشته شدند. 

گزارش‌هاي اوليه نشان مي‌دهند كه پليس در ابتداي حمله تروريستي، تسليحاتي به مراتب كمتر از تروريست‌ها در اختيار داشت و فقط مدتي بعد بود كه تسليحات برتر به دست پليس فرانسه رسيد. 

يكي از شاهدان نجات يافته از حمله به سالن كنسرت در پاريس درباره نحوه حمله گروگان‌گيرها به شبكه خبري سي‌ان‌ان گفت: «كنسرت در حال پايان يافتن بود كه ناگاه صداي شليك گلوله را در پشت سر خود شنيدم، وقتي به پشت سر نگاه كردم، بين دو تا سه نفر بدون نقاب را ديدم. تفنگ‌هاي كلاشنيكف در دست داشتند و به دلخواه به سوي جمعيت شليك مي‌كردند. همه ما روي زمين دراز كشيديم تا آسيب نبينيم. وحشت زيادي حاكم شده بود و تروريست‌ها تا 15 دقيقه به هر كسي كه مي‌خواستند، شليك كردند. حمام خون به راه افتاده بود، بارها خشاب عوض كردند و من در يكي از همين تعويض خشاب‌ها بود به سوي سن رفتم و در پشت پرده پنهان شدم.» او ادامه داد: «بسيار شلوغ بود، جاي خلوتي نبود زيرا همه صندلي‌ها فروش رفته بودند. همه روي زمين دراز كشيده بودند و آنها نيز به زمين شليك مي‌كردند. من صورت يكي از آنها را هم ديدم، بسيار جوان بود و بين 18 تا نهايت 20 سال سن داشت. مردم را روي سن اعدام مي‌كرد. تحرك چنداني نداشتند. من صحبت چنداني از آنها نشنيدم، شايد چيزي شبيه ‌الله‌اكبر مي‌گفتند ولي يكي از دوستان من كه او نيز جان به در برده بود، شنيد كه درباره عراق و سوريه صحبت مي‌كردند ولي من چندان مطمئن نيستم چون خودم نشنيده‌ام. همه سياه پوشيده بودند ولي نارنجك يا چيز ديگري را در دست آنها نديدم و فقط كلاشنيكف داشتند.» به گفته اين گروگان خوش‌شانس در زمان ورود به سالن كنسرت نيز البته هيچ بازرسي وجود نداشت و تدابير امنيتي نيز بسيار ضعيف بود. 

گفته‌هاي ديگر شاهدان عيني حملات در ديگر نقاط پاريس نيز تفاوت چنداني با گفته‌هاي اين فرد نجات يافته نداشت. شاهدان عيني گفته‌اند مهاجمان هيچ‌يك از ماسك براي پوشاندن صورت خود استفاده نكرده بودند كه اين نشان مي‌دهد آنها خود را براي مرگ يا انجام حمله‌هاي انتحاري آماده كرده بودند. فاكس نيوز نيز به نقل از يك شاهد عيني نوشته يكي از تيراندازان در رستوراني كه تيراندازي در آن اتفاق افتاده فرياد مي‌زده: «اين از طرف سوريه است!» يكي ديگر از نجات‌يافتگان به سي‌ان‌ان گفت: «آنها جوري به ما شليك مي‌كردند انگار ما يك دسته پرنده هستيم!» دو انفجار صورت گرفته خارج از ورزشگاه نيز براي ساعاتي رعب و وحشت را در ميان تماشاگران و ورزشكاران ايجاد كرد. تصاوير زنده تلويزيون فرانسه نشان داد كه تماشاگران و بازيكنان فوتبال آلمان و فرانسه در زمين چمن استاديوم تجمع كرده‌اند و نگران خروج از استاديوم هستند. 

وضعيت قرمز در فرانسه

در پي اين حملات تروريستي، فرانسوا اولاند، رييس‌جمهور فرانسه، در سراسر كشور وضعيت اضطراري اعلام كرد. همچنين به دستور رييس‌جمهور، مرزهاي فرانسه بسته شده تا از فرار احتمالي عاملان اين حوادث مرگبار جلوگيري شود. بستن مرزها در كشورهاي عضو اتحاديه اروپا رويدادي كم‌سابقه است. فرانسه همچنين از روز 13 نوامبر قرارداد شينگن با ديگر كشورهاي اروپايي را به مدت يك ماه لغو كرد. با وجود بسته شدن مرزها، پروازها به مقصد يا از مبدا پاريس تاكنون بر اساس برنامه‌هاي پيشين انجام شده، اما تدابير امنيتي در فرودگاه به‌طور محسوسي تشديد شده است. 

فرانسوا اولاند حوالي نيمه‌شب شنبه در يك سخنراني تلويزيوني گفت: «آنچه تروريست‌ها مي‌خواهند اين است كه ما با اين رويدادها مرعوب شويم. نكات هراس‌انگيزي درباره اين حوادث وجود دارد، اما ما بايد در مقابله با ترور متحد باشيم و بدانيم كه آنها را شكست خواهيم داد.» 

 ترس از آينده

خبرگزاري رويترز به نقل از منابع امنيتي امريكايي گفت كه در هفته گذشته نگراني‌هاي امنيتي در فرانسه بالا بوده است. كاخ اليزه نيز بلافاصله پس از اين حملات اعلام كرد 1500 نيروي اضافي براي حفظ امنيت پاريس فراخوانده شده‌اند. «فرانسوا اولاند» نيز در نطقي تلويزيوني تاكيد كرد كه مرزهاي فرانسه بسته خواهد شد و پليس و نيروهاي امنيتي فرانسه تمام تلاش خود را براي مقابله با تروريست‌ها انجام خواهند داد. اولاند همچنين در فرانسه آماده باش نظامي اعلام كرد. به دنبال آن نيروهاي ارتش وارد شهر پاريس شدند. بعد از 1944 اين نخستين بار است كه در پاريس به نوعي حكومت نظامي اعلام شده است. در پاريس هم‌اكنون فعاليت برخي خطوط مترو متوقف شده و مدارس روز شنبه به دليل نگراني‌هاي امنيتي تعطيل هستند. همچنين از ساكنان پاريس خواسته شده در خانه‌هاي خود بمانند. 

انديشكده استراتفور در تحليلي نوشته است با اينكه حملات تكان‌دهنده هستند اما اصلا تعجب برانگيز يا غافلگير‌كننده نيستند. تعداد زيادي از فرانسه و ساير كشورهاي اروپايي به سوريه رفته‌اند و به گروه تروريستي داعش پيوسته‌اند. همچنان‌كه حملات شارلي ابدو نشان مي‌دهد، خطر مزمن حملات تروريستي براي همه كشورهاي اروپايي وجود دارد. اين تحليل مي‌نويسد، مهم‌ترين سوال اين است كه آيا ماهيت و طبيعت حملات كاملا داخلي يا خودجوش است يا اينكه حمايت خارجي مانند داعش يا القاعده را با خود دارد. اين تحليل مي‌نويسد كه اين احتمال هم وجود دارد كه در ميان سيل پناهجوياني كه از سوريه به اروپا رفته‌اند، تعدادي از اعضاي داعش نيز براي انجام فعاليت‌هاي تروريستي در اروپا نيز بوده باشند. 

به نظر مي‌رسد سياستمداران فرانسوي كه مدت زيادي است با مشكلات قومي دست و پنجه نرم مي‌كنند، علاقه‌مندند اين اتفاقات ناشي از مشكلات قومي نباشد و مهاجمان و تروريست‌ها، خارجي باشند. 

خطر رشد گرو‌ه‌هاي تندرو دست راستي فرانسه

«گاردين» در گزارشي به قلم ناتالي نوگايرد نوشت:«سالي كه با فاجعه شارلي ابدو آغاز شد با قتل‌عامي فاجعه‌بار‌تر درحال به پايان رسيدن است.» اين حملات بر تحولات سياسي و انسجام اجتماعي فرانسه تاثيرگذار است. آخرين بار طي آشوب‌ها در حومه پاريس در سال 2010 بود كه حالت فوق‌العاده در اين كشور اعلام شد. زماني كه خشونت‌ها بين جوانان كه بيشتر آنها مسلمان يا از مهاجران نسل دوم بودند و نيروهاي پليس فرانسه رخ داد. اما واژه «حالت فوق‌العاده» در اذهان تاريخي فرانسوي‌ها به جنگ الجزاير در دهه 1960 برمي‌گردد. 

اين فاجعه‌يي عميق است و اكنون اين سوال مطرح مي‌شود كه اين اقدام چه پيامدهاي سياسي در بر خواهد داشت و چه دستاوردهايي عايد جبهه ملي راست‌گراي فرانسه مي‌شود؟

پس از فاجعه شارلي ابدو مانوئل والس، نخست‌وزير فرانسه در پارلمان اين كشور اعلام كرد، اين كشور «در جنگ» به سر مي‌برد. او افزود:«فرانسه با اسلام در جنگ نيست» و اين يك نشانه براي جمعيت مسلمان فرانسه بود كه بزرگ‌ترين جامعه مسلمانان در اروپا محسوب مي‌شود. اما اين سخنان تاثير زيادي در كاهش تنش‌ها كه در ميان اين جوامع رخ داد، نداشته است. فرانسه يكي از كشورهاي اروپايي است كه داعش صدها نيروي خود را از آن جذب كرده است. اين افراد اغلب متولد فرانسه و تحصيلكرده هستند و در برخي موارد افرادي هستند كه دين خود را به اسلام تغيير داده و در نهايت به سوريه سفر كرده‌اند. مسلمانان در فرانسه درحال حاضر به صورت فزاينده‌يي با تعصب و ترس در ارتباط هستند. گروه‌هاي راست‌گرا ممكن است سبب تشديد اين تنفر شوند. درحال حاضر مقامات فرانسوي بايد پيام‌هايي در اين باره ارسال كنند كه بتواند مانع از بروز مشكلات اجتماعي در اين كشور شود. در سطح اروپايي و در مجموع غرب، آنچه كه در پاريس رخ داده، نوعي خشونت و يادآور اين حقيقت است كه حوادث پس از 11سپتامبر همچنان ادامه دارد. 

 پاريس در باتلاق بحران

نيويورك‌تايمز نيز در اين زمينه نوشت حوادث جمعه شب در بحبوحه‌يي رخ مي‌دهد كه فرانسه دوران ناخوشايندي را تجربه مي‌كند. اقتصاد كشور دستخوش ركود است و سياستمداران راست‌گراي افراطي وزنه‌يي محكم براي اثبات سياست‌هاي ضد مهاجرتشان در دست دارند. در راس اين طيف سياسي«مارين لوپن» رهبر جبهه ملي فرانسه ايستاده است. خانم لوپن  با استهزاي سياست‌هاي اولاند او را سياستمداري ضعيف توصيف كرده و خواستار احياي ملي‌گرايي فرانسه و بسته شدن تمام مرزهاي كشور به روي مهاجران شده است. 

اين حادثه درحالي اتفاق افتاد كه صبح روز جمعه مسوولان نسبت به تهديد بمب‌گذاري در هتل محل اقامت تيم ملي فوتبال آلمان و نيز ايستگاه راه آهن «گار دو ليون» يكي از ايستگاه‌هاي راه آهن شهر هشدار صريح داده بودند. صبح روز جمعه ماموران پليس و گشت ساختمان راه آهن مزبور را در جست‌وجوي مواد انفجاري مورد بازرسي قرار دادند و همزمان تمام قطارهايي كه وارد شهر پاريس مي‌شدند را متوقف مي‌‌كردند يا دستور بازگشتشان صادر مي‌شد. هتل محل اقامت تيم فوتبال آلمان هم مورد جست‌وجو و بازرسي قرار گرفت. پليس بعد از عمليات سرسختانه جست‌وجو؛ هيچ ماده مشكوكي كشف نكرد و ايستگاه راه آهن باز شد. در امريكا نيز پليس در شهرهايي ازجمله نيويورك و واشنگتن اعلام كرده كه حوادث پاريس را به دقت رصد مي‌كند و هيچ علامتي از امكان وقوع حمله‌يي طراحي شده در خاك امريكا به دست نياورده است. 

مقامات مبارزه با تروريسم در امريكا و اروپا هم دست به كار شده و مشغول شنود تمام مكالمات سري و رصد تمام خطوط ارتباطات الكترونيكي هستند. در امريكا هم يك مقام بلندپايه اطلاعات امنيت گفته است كه هيچ علامت فوري به دست نياورده است كه حاكي از علامتي هشدار ‌دهنده قبل از حملات جمعه شب پاريس باشد. 

متخصصان تروريسم معتقدند كه برخلاف حمله «شارلي ابدو» و سوپرماركت «كوشر» كه ماه ژانويه در پاريس اتفاق افتاد، حوادث جمعه شب ظاهرا هيچ انگيزه معقولي نداشته و مهاجمان به طور تصادفي و غيرعمد اماكن شلوغ پاريس را براي هدف قرار دادن انتخاب كرده‌اند و اين اماكن محل حضور جمعيت بيشتري از مردم بوده‌اند كه براي تفريح آخر هفته بدان مكان‌ها مراجعه كرده بودند. اين اماكن براي آن انتخاب شده‌اند كه اين حملات بيشترين اثر را برجاي گذارد ضمن آنكه تاريكي شب براي وقوع حملات در نظر گرفته شده تا كار عمليات پليس و رديابي مهاجمان دشوارتر باشد. 

واكنش‌ها به حملات پاريس

«بشار اسد» رييس‌جمهوري سوريه در نخستين واكنش به حملات عصر جمعه در پاريس اعلام كرد: «فرانسه شاهد چيزي است كه ما در سوريه از پنج سال قبل از آن رنج مي‌بريم.» اسد در ديدار با هياتي فرانسوي كه شامل تعدادي از نمايندگان پارلمان، فرهنگيان و اصحاب رسانه فرانسه است، گفت: «سياست اشتباه كشورهاي غربي به ويژه فرانسه در قبال منطقه و چشم‌پوشي آنها در قبال حمايت برخي هم‌پيمانانشان از تروريسم به گسترش آن انجاميد. بايد سياست‌هاي جديدي دنبال شود و تدابير عملي براي توقف حمايت لجستيكي و سياسي از تروريسم اتخاذ شود تا به نابودي حمايت از تروريسم برسيم در واقع تروريسم هيچ حد و مرزي نمي‌شناسد.» رييس‌جمهوري سوريه تاكيد كرد تروريسمي كه پاريس را هدف قرار داده را نمي‌توان از حملات تروريستي در بيروت جدا كرد همچنين آنچه از پنج سال پيش در سوريه و مناطق ديگر رخ مي‌دهد، نشان مي‌دهد كه تروريسم پديده‌يي فراگير در جهان است. 

باراك اوباما، رييس‌جمهوري امريكا نيز اين حملات تروريستي عليه شهروندان بي‌گناه را «حمله به همه انسان‌ها و ارزش‌هاي جهاني مشترك ميان آنها» دانست و گفت: «امريكا با تمام توان در كنار فرانسه خواهد ايستاد.»

وزارت كشور آلمان هم در نخستين ساعات بامداد شنبه اعلام كرد كه در تماس با مقام‌هاي فرانسوي پيشنهاد ارسال نيروهاي نظامي براي كمك به برقراري امنيت را ارائه كرده است. نيروهاي ويژه آلمان آماده‌اند تا در مقابله با تروريسم به همتايان فرانسوي خود ياري برسانند. 

«ديويد كامرون» نخست‌وزير انگليس نيز در نخستين واكنش خود به اين حادثه گفته است كه از شنيدن اين خبر شوكه شده است. كامرون در توييت خود نوشته است:«حوادث امشب در فرانسه مرا شوكه كرده است؛ همدردي و دعاي ما همراه مردم فرانسه است و ما هر كاري كه از دستمان بر بيايد براي كمك به فرانسه انجام خواهيم داد.»

آنگلا مركل، صدراعظم آلمان نيز در يك بيانيه در مورد حوادث پاريس در ساعت‌هاي اوليه روز شنبه آورده است: از ديدن خبر و تصاويري كه از پاريس مي‌رسد عميقا شوكه شده‌ام. افكار من در پاريس و همراه قربانيان اين حادثه و خانواده‌هاي آنهاست. آنچه در پاريس درحال وقوع است يك حمله تروريستي است. دولت آلمان در اين مورد با دولت فرانسه در تماس است و من پيام همدردي مردم آلمان را به فرانسه ابلاغ مي‌كنم.»