نرسي قربان
ايران اميدي به همكاري كشورهاي اوپك نداشته باشد!
در دوران تحريم نفت ايران كشورهايي مانند عربستان سعودي، عراق، امارات، كويت به اضافه روسيه قسمتي از بازار ايران در اروپا و كشورهاي شرق دور را پر كردند.
خبر اقتصادی - حال پرسشي كه به وجود مي‌آيد اين است كه همزمان با لغو تحريم‌ها و بازگشت مجدد نفت ايران به بازارهاي جهاني واكنش اين كشورها چگونه خواهد بود؟ آيا اين كشورها حاضر به از دست دادن بازارهاي فعلي خود كه زماني متعلق به ايران بودند هستند يا خير؟ مقامات ايران در صحبت‌هاي خود اعلام مي‌كنند كه كشورهاي ديگر بايد آماده بازگشت نفت ايران باشند و توليد خود را متناسب با اين موضوع كاهش دهند. اما اين صحبت‌ها جنبه اجرايي ندارند و اين‌طور نيست كه با لغو تحريم‌ها و بازگشت ايران، اعلام شود كه ايران در حال بازگشت است و فضا را براي نفت اين كشور در بازارهاي جهاني باز كنيد. بلكه اين ايران است كه بايد با خريداران سابق نفت خود مجددا مذاكره كند و آنها را براي خريد مجدد نفت خود مجاب كند. ايران بايد از طريق مانور روي قيمت و مرغوبيت نفت خود بازار از دست‌رفته را مجددا به دست آورد. اگر ايران از طريق مذاكره با خريداران نفت خود موفق به بازپس‌گيري سهم خود از بازار شود كه هيچ، در غير اين‌صورت اين موضوع با گفت‌وگو و مذاكره با رقبا حل شدني نيست. ضمن اينكه نبايد اوپك را به مثابه يك كارتل دانست بلكه اوپك سازماني است كه وظيفه آن دفاع از اعضاي خود در مقابل ديگر كشورهاست. در داخل اين سازمان و بين كشورهاي عضو رقابت‌هاي زيادي وجود دارد. اما اوپك در مورد اينكه هركدام از كشورها به چه ميزان نفت توليد كنند نظري ندارد بلكه اوپك تنها سقف توليد را اعلام مي‌كند و همين مساله نيز بعضا توسط اعضا رعايت نمي‌شود. آنچه بايد مدنظر گرفته شود اين است كه با بازگشت ايران به بازار نفت و عدم كاهش سطح توليد ساير اعضاي اوپك، قيمت نفت خام كاهش پيدا مي‌كند و اين به ضرر اعضاي اوپك است.
به هر صورت ايران كشوري بزرگ و با اهميت است و خريداران نفت متوجه خواهند شد كه با چه كشوري وارد همكاري شوند. احتمالا يكي از دلايلي كه خريداران بزرگ نفت تمايل به خريد نفت از ايران دارند اين است كه از اين طريق امكان فروش كالاهاي توليدي آنها به ايران نيز فراهم مي‌شود و از اين طريق بالانس تجاري آنها منفي نخواهد شد.
مضاف بر اينكه كيفيت نفت ايران نيز به گونه‌يي بوده كه اين كشورها پيش از اين خواهان خريد نفت ايران بوده‌اند و با پالايشگاه‌هاي آنها سازگاري بيشتري دارند. آنچه بايد مورد توجه قرار بگيرد اين است كه كشورهايي كه در اين سال‌ها بازار نفت ايران را پر كردند تمام سعي خود را خواهند كرد كه جلوي ايران را براي ورود به بازارهاي خود بگيرند و در اين زمينه همكاري با ايران نخواهند داشت زيرا منافع آنها در اثر بازگشت ايران در خطر است و بلاشك حاضر نيستند به خاطر ايران از منافع خود بگذرند. لذا آنچه مشخص است اين است كه اميد ايران براي فروش نفت به خريداران اروپايي و آسيايي خود است و اميدي به كشورهاي همسايه عربي و روسيه براي فراهم كردن شرايط بازگشت نفت ايران به بازار نيست.
* كارشناس اقتصاد انرژي
