حدود دو سال پيش بود كه صدور مجوزهاي جديد براي واردات برنج هندي به دليل آلودگي و حمايت از توليد داخلي، متوقف شد.
خبر اقتصادی - اين در حالي است كه تا پيش از اين، ايران به عنوان بزرگترين واردكننده برنج باسماتي شناخته ميشد. به عنوان مثال، در حالي كه كل صادرات برنج باسماتي هند درطول سال مالي ۲۰۱۴-۲۰۱۳ بالغ بر سه ميليون و ۸۷۰هزار تن بود، از اين ميزان يك ميليون و ۴۰۰هزار تن يعني حدود يك سوم كل توليد اين كشور، به ايران صادر شده بود. اين در حالي است كه طبق آمار انجمن صادركنندگان برنج هند، ميزان صادرات به ايران از 44هزار و 22تن در آگوست سال2014 به 33هزار و 554تن در ماه آگوست سال جاري رسيد كه از كاهشي 25درصدي نسبت به سال قبل خبر ميدهد. پس از كاهش واردات برنج هندي از سوي ايران بود كه قيمت برنج باسماتي كاهشي 50درصدي را تجربه كرد. در چنين شرايطي بود كه عربستان سعودي در ادامه جاي ايران را به عنوان بزرگترين خريدار برنج هند گرفت.
با اين حال، همين چند روز پيش بود كه علي قنبري، مديرعامل شركت بازرگاني دولتي، با اعلام اينكه ممنوعيت واردات برنج از 23 اكتبر برداشته شده از برگزاري مناقصهيي براي خريد برنج از بازار بينالمللي خبر داد. در همين رابطه مسيح كشاورز، دبير انجمن واردكنندگان برنج، در گفتوگو با تسنيم با بيان اينكه واردات برنج تنها براي شركت بازرگاني دولتي آزاد شده است، عنوان كرد كه تا به امروز هيچ گونه دستورالعملي مبني بر آزاد شدن واردات برنج به اين انجمن يا سازمان توسعه تجارت وصول نشده است. وي با اشاره به اينكه رفع منع واردات برنج از پايان فصل برداشت صرفا مربوط به شركت بازرگاني دولتي است، از نياز 600 هزار تني كشور به برنج در چهارماهه پاياني سال خبر داد. اين نياز 600هزار تني در حالي مطرح ميشود كه در 6 ماهه نخست سال نيز 396هزار تن برنج به كشور وارد شده است. طبق گزارش اداره كشاورزي ايالات متحده، پيشبيني ميشود كه ايران در سال مالي
16-2015 به واردات حدود 1.6 ميليون تن برنج نياز داشته باشد.
در همين رابطه عباس كشاورز، معاون زراعت وزير جهاد كشاورزي، نيز در گفتوگو با فارس در خصوص واردات برنج، با بيان اينكه وزارت كشاورزي از آبان ماه سال گذشته هيچ گونه مجوزي در خصوص واردات برنج صادر نكرده است، از لزوم بررسي نياز و كسري برنج در كشور خبر داد. وي واردات برنج را نيازمند تصويب شوراي اقتصاد دانست كه وظيفه انجام اين بررسي را بر عهده دارد. وي در خصوص اعلام خبر برگزاري يك مناقصه براي واردات برنج از سوي مديرعامل شركت بازرگاني دولتي، با اشاره به اينكه اين شركت براي دخيرهسازي اقدام به واردات برنج ميكند، عنوان كرد: «واردات برنج توسط اين شركت براي ورود به بازار نيست. » اين اظهارنظرها در حالي عنوان ميشود كه طبق برآورد وزارت جهاد كشاورزي با حدود 150هزار تن افزايش توليد، امسال نزديك به يك ميليون و 800هزار تن برنج در كشور توليد شد.
اين در حالي است كه با برداشته شدن تحريمهاي تجاري، ايران به تامينكنندگان بيشتري دسترسي خواهد داشت، آن هم در شرايطي كه تايلند به دنبال بازارهاي جديد است. طبق گفته انجمن صادركنندگان برنج هند، رفع اين محدوديتها ميتواند به از سرگيري واردات برنج از اين كشور منجر شود. آنيل كومار ميتال، رييس شركت KRBL، در گفتوگو با بلومبرگ از افزايش قيمت برنج باسماتي در بازارهاي داخلي هند و همچنين افزايش واردات برنج از سوي ايران خبر داده بود. وي علت را اينطور توضيح ميدهد كه ايرانيها برنج باسماتي را به واردات برنج سفيد از ايالات متحده ترجيح ميدهند. كومار در ادامه از احتمال افزايش صادرات به يك ميليون تن در سال جاري خبر داد. صادرات برنج باسماتي هند به ايران در سال مالي 2015-2014 با 35درصد كاهش نسبت به سال قبل به 935هزار تن رسيد. در حال حاضر، صادرات برنج اين كشور به ايران 5 تا 6درصد از كل گردش مالي اين كشور را تشكيل ميدهد. در اين صورت اين نخستينباري خواهد بود كه در سال گذشته صادرات برنج به ايران با افزايش همراه خواهد بود. بعد از اعلام اين خبر بود كه شركت KRBL به ميزان 11.5درصد، شركت كوهينور فودز به ميزان 20.5درصد و التي فودز به ميزان 19.5درصد در قيمت سهام افزايش داشتهاند. اين در حالي است كه پس از كاهش واردات برنج هندي از سوي ايران در سال2013، قيمت برنج باسماتي از 1600دلار براي هر تن به 700دلار كاهش يافت.
احتمال افزايش واردات برنج از هند زماني بيشتر قوت ميگيرد كه بدانيم ايران بارها به حمايت هند در دوران اعمال تحريمهاي سخت اقتصادي ايالات متحده و اتحاديه اروپا اذعان داشته است. هند در كنار تركيه و چين سه كشوري را تشكيل ميدهند كه ايران قصد دارد در بخشهايي هفتگانه از جمله معدن، پتروشيمي و غذا همكاريهاي خود را با آنها افزايش دهد. همين چند وقت پيش بود كه يك هيات نمايندگي از سوي فدراسيون صادركنندگات هند به ايران سفر كرد. اين در حالي است كه وزير صنعت، معدن و تجارت ايران نيز قصد دارد در ماه آينده به هند سفر كند. آجاي ساهاي، مديركل فدراسيون صادركنندگان هند در همين رابطه گفت: «ايران خواهان گسترش روابط خود با كشورهايي است كه دوران سخت تحريمها كنار اين كشور بودند.» زماني كه در سال2006 ايالات متحده و اتحاديه اروپا تحريمهايي را عليه ايران اعمال كردند، هند به صادرات كالاهايي چون برنج، شكر، سويا و همچنين واردات نفت خام از اين كشور ادامه داد. در سال مالي 15-2014، ارزش صادرات هند به ايران 4.17ميليارد دلار در برابر 8.95ميليارد دلار واردات از اين كشور بوده است. اين در حالي است كه به گفته نيتين گادكاري، وزير راه و حمل و نقل هند، اين كشور قصد سرمايهگذاري در پروژههاي زيرساختي بندر چابهار را نيز دارد. شايان ذكر است كه هند بزرگترين صادركننده برنج باسماتي جهان شناخته ميشود و بيش از نيمي از توليد خود كه حدود 8.7ميليون تن است را به كشورهايي چون ايران، عربستان سعودي، امارات متحده عربي و عراق صادر ميكند.
هادی آذری