مديرعامل اتحاديه تعاوني‌هاي لبني خبر داد:
600 ميليون دلار ره‌آورد صادرات تعاوني‌هاي لبني
30گرم پروتئين، 35گرم چربي، 1.25 گرم كلسيم، يك گرم فسفر، 1.5 گرم سديم و بيش از 15 نوع ويتامين مخصوصا ويتامين‌هاي A و B و... همگي در يك ليوان شير. بنابراين وقتي از نقش مهم مصرف فرآورده‌هاي لبني ازجمله شير در پيشگيري از بيماري‌هايي مثل قلب و عروق، كم خوابي، پوكي استخوان و حتي بيماري‌هاي عصبي صحبت مي‌شود، پر بيراه نگفته‌ايم.
خبر اقتصادی - اين مساله تا حدي اهميت دارد كه مصرف سرانه شير شاخصي براي ارزيابي توسعه‌يافتگي فرهنگي محسوب مي‌شود. به همين دليل است كه با وجود افول ايده دولت‌هاي رفاه و اعمال سياست‌هاي رياضتي، دولت‌هايي مانند دولت انگليس سالانه ۵۰ ميليون پوند هزينه مي‌كند تا ميزان مصرف شير را در حد استاندارد نگه دارند. ناگفته نماند كه در برخي كشورها ازجمله استراليا و نيوزيلند قيمت شير حتي از آب آشاميدني هم ارزان‌تر است.
طبق آخرين گزارش‌ها درحالي كه مصرف سرانه شير در كشورهاي اروپايي 350كيلوگرم برآورد مي‌شود، مصرف سرانه شير در ايران 60 تا 70كيلوگرم در سال است. اين درحالي است كه در كشور ما همزمان با آغاز سياست هدفمندي يارانه‌ها شاهد آزادسازي قيمت شير بوديم كه به زعم بسياري از كارشناسان تاثير مستقيمي بر كاهش ميزان سرانه مصرف شير در كشور داشته است و اين قضيه زماني بغرنج‌تر مي‌شود كه بدانيم حدود 17.5 ميليون نفر از جمعيت 76ميليون نفري كشور را افراد زير 15سال تشكيل مي‌دهند كه مصرف لبنيات از جمله شير نقش حياتي در رشد جسماني آنان دارد. تا همين چند سال قبل مسووليت توزيع شير يارانه‌يي در سراسر كشور بر عهده اتحاديه سراسري تعاوني‌هاي لبني كشور بود.
تعاون زمينه‌ساز خودكفايي در توليد لبنيات
محمدرضا اسماعيلي، مديرعامل اتحاديه سراسري تعاوني‌هاي لبني با بيان اينكه اتحاديه سراسري لبني كشور در سال 1378 با 13 اتحاديه استاني كشور فعاليت خود را آغاز كرد و درحال حاضر بيش از 1500تعاوني در اين اتحاديه عضويت دارند، بيان كرد: «در آن دوران چون نياز لبني كشور بيشتر از طريق واردات از كشورهايي چون بلغارستان، دانمارك و هلند تامين مي‌شد، اتحاديه با كمك جهاد كشاورزي در راستاي خودكفايي كشور در زمينه توليد محصولات لبني به احداث كارخانه‌هاي توليد پنير در سراسر كشور اقدام كرد و وظيفه توزيع پنيرهاي كوپني در سراسر كشور را بر عهده گرفت».
رشد و گسترش كارخانهها و ورود فناوري‌هاي نوين در توليد محصولات لبني از يك سو و پراكندگي جغرافياي كارخانه‌هاي تحت پوشش اتحاديه در سراسر كشور از سوي ديگر، اتحاديه را بر آن داشت تا عهده‌دار مسووليت توزيع شير رايانه‌يي در كشور شود كه در اين زمينه عملكرد خوبي نيز از خود نشان داد.
اسماعيلي در همين رابطه بيان كرد: «براي خودكفايي هر چه بيشتر در زمينه توليد محصولات لبني و كاهش وابستگي به كشورهاي غربي، زمينه ساخت دستگاه‌ها و ماشين‌آلات توليد محصولات لبني اقداماتي صورت گرفت كه در ادامه كشور را از واردكننده محصولات لبني به يك صادركننده مبدل كرد.»
فشار موازي‌كاري‌ها بر شانه مردم و تعاون
اسماعيلي با انتقاد از رويكرد فعلي مسوولان به بخش تعاون و بيان اينكه تعاوني‌ها همواره در شرايط بحراني اعم از دوران جنگ تحميلي و حتي تحريم‌ها به كمك دولت و ملت آمده‌اند، گفت: «متاسفانه در شرايط فعلي دولتمردان ابزار را در دست خود گرفته و هيچ فرصتي به اتحاديه‌ها نمي‌دهند كه توانمندي‌هاي خود را بروز دهند. درحال حاضر نيازمند آن هستيم كه دولت به ما اختيارات بيشتري بدهد.»
اين مساله زماني اهميت دوچندان مي‌يابد كه بدانيم با هر افزايش قيمتي انگشت اتهام مردم توليدكنندگان را نشانه رفته و عوامل ديگر ازجمله افزايش دستمزد كارگر، افزايش قيمت مواد اوليه و حمل‌و‌نقل كه توليدكنندگان نقش مستقيمي در تعيين آنها ندارند در نظر گرفته نمي‌شوند. اسماعيلي با بيان اينكه موازي‌كاري‌هاي نهادهاي دولتي، فشار مضاعفي را به توليدكننده وارد مي‌كند كه اين فشار بالطبع به مردم وارد مي‌شود خواستار آن شد كه دولت با عهده‌دار شدن نظارت عاليه، نظارت بر كارخانهها را به اتحاديه‌ها واگذار كند.
مديرعامل اتحاديه تعاوني‌هاي لبني با بيان اينكه افزايش قيمت محصولات لبني مي‌تواند پيامدهاي جبران‌ناپذيري را بر سلامت مردم بگذارد، يادآور شد: «با واگذاري نظارت به اتحاديه‌ها ما شاهد حذف واسطه‌ها خواهيم بود كه هزينه‌هاي سنگيني را به ملت ما وارد مي‌كند.»
آزمايشگاه‌هايي كه سازمان استاندارد براي نظارت بر كار ما راه‌اندازي كرده و هزينه‌هاي گزافي را به كارخانجات و توليدكنندگان تحميل مي‌كند را به اتحاديه واگذار كنيد چون ما تخصص و توانايي نظارت بر كار كارخانجات تحت پوشش خود را داريم و دولت مي‌تواند با اعلام قوانين و استانداردها، نظارتي عالي‌تر بر كار ما داشته باشد.
تعطيلي كارخانهها ره‌آورد افزايش قيمت شير
مديرعامل اتحاديه سراسري تعاوني‌ها لبني در ادامه از ارائه طرحي خبر داد كه طبق آن در صورت پرداخت ماهانه 13هزار تومان براي هر نفر، اين اتحاديه آمادگي تامين روزانه نيم ليتر شير براي هر ايراني را دارد. وي با اشاره به نقش مصرف لبنيات در مقابله با اثرات مضر آلودگي هوا در همين رابطه خاطرنشان كرد: «اگر هر ايراني در سال در اثر رژيم نامناسب غذايي و مصرف ناكافي شير و لبنيات به پوسيدگي دندان دچار شود، ترميم آن هزينه‌هاي به مراتب سنگين‌تري را هم به مردم و هم به دولت تحميل مي‌كند.»
وي با اشاره به اينكه محدود بودن منابع مردم، تاب هر افزايش قيمتي را ندارد، عنوان كرد: «بايد به شير و ديگر محصولات لبني به چشم يك كالاي استراتژيك نگاه شود و اين وظيفه دولت است كه درخصوص كالاهاي استراتژيك يا به مصرف‌كننده يا به توليدكننده كمك كند.» مديرعامل اتحاديه سراسري تعاوني‌هاي لبني با اشاره به اينكه حدود 30 تا 40درصد كارخانه‌هاي لبني تحت پوشش اين اتحاديه تعطيل يا نيمه فعال بوده و با بخشي از ظرفيت خود كار مي‌كنند، علت را در آن دانست كه كاهش تقاضا در نتيجه افزايش قيمت و محدوديت منابع مردم، تعطيلي و نيمه‌فعال شدن بسياري از كارخانهها را به دنبال داشته است.»
اسماعيلي با اشاره به ظرفيت و پتانسيل تعاوني‌هاي تحت پوشش اتحاديه لبني كشور براي تامين نياز كل كشور بيان كرد: «اگر منابع مالي در اختيار اتحاديه‌ها قرار گيرند و از موازي‌كاري‌ها جلوگيري شود، ما اين توانايي را داريم كه از لحاظ توليد لبنيات كشورهاي اروپايي را پشت سر بگذاريم.»
وي با بيان اينكه ساير كشورها در زمينه صادرات بيكار ننشسته و درحال بازارسازي و تحقيقات بازارند، اظهار كرد: «درحال حاضر ما به كشورهايي چون عراق، تاجيكستان و افغانستان بين 500 تا 600 ميليون دلار صادرات محصولات لبني داريم كه اين تمام ظرفيت ما نيست.»
اسماعيلي در ادامه از انجام اقداماتي براي برندسازي و تبليغات گسترده در دست انجام خبر داد تا مردم بيشتر با محصولات تعاوني آشنا شوند.
اسماعيلي درخصوص شكل‌گيري ارتباطات درون‌بخشي ميان تعاوني‌ها در زمينه تامين بخشي از نيازهاي خود از طريق تعاوني‌هاي لبني بيان كرد: «با وجود رايزني‌ها و نشست‌هاي مشتركي كه با تعاوني‌هاي مصرف برگزار شده متاسفانه تعاوني‌هاي مصرف رغبت چنداني براي خريداري محصولات ما ندارند.»
وي در توضيح علت اين عدم رغبت براي شكل‌گيري ارتباطات درون‌بخشي خاطرنشان كرد: «تعاوني‌هاي مصرف در معامله با طرف‌هاي ديگر از امتيازاتي برخوردار مي‌شوند كه ما قادر به ارائه آن امتيازات نيستيم. تقويت ارتباطات درون‌بخشي نيازمند دستورات بالاسري است كه تعاوني‌هاي مصرف موظف بودند بخشي از نياز خود را از طريق توليدات تعاوني‌ها تامين كنند.»
مديرعامل اتحاديه تعاوني‌هاي لبني با اعلام آمادگي براي همكاري در زمينه تامين سبد خانوار خاطرنشان كرد: «از آنجا كه تعاوني‌ها از طريق تجميع سرمايه‌هاي خرد تشكيل مي‌شوند، رشد تعاوني‌ها به رشد جامعه منجر مي‌شود.»
تحقيق و توسعه حلقه مفقوده تعاوني‌ها
اسماعيلي با انتقاد از حمايت دولت از يكسري كارخانهها و شركت‌هاي خاص، اين امر را عامل عدم شكوفايي ظرفيت‌هاي تعاوني‌ها دانست و گفت: «در اين شرايط تنها كارخانه‌هايي قدرت مي‌گيرند كه دولتي يا شبه‌دولتي‌اند. ضرر و زيان اين كارخانهها را دولت پرداخت مي‌كند بنابراين مساله بهره‌وري در اين كارخانهها چندان محلي از اعراب ندارد. درحالي كه تعاوني‌ها به خود متكي‌اند و به همين خاطر در چنين شرايطي بخش خصوصي و تعاون توان رقابتي خود با اين شركت‌ها را از دست مي‌دهند.»
درحالي كه در بسياري از شركت‌هاي معتبر بين‌المللي، بخش تحقيق و توسعه يكي از كليدي‌ترين بخش‌ها محسوب مي‌شود، هيچ بودجه‌يي براي بحث تحقيق و پژوهش به ما تخصيص نمي‌يابد. علاوه بر اين امنيت غذايي به يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي جهان امروز بدل شده است، بايد به بحث سلامت جامعه نيز توجه كرد. اگر در اثر رژيم ناصحيح غذايي و مصرف ناكافي محصولات لبني، بخش گسترده‌يي از جامعه ميانسال يا كهنسال ما به پوكي استخوان دچار شود، اين مساله هزينه‌هاي سنگيني را به مردم و اقتصاد سلامت كشور تحميل مي‌كند.
اسماعيلي درخصوص مطرح شدن برخي تخلفات ازجمله استفاده از روغن پالم در محصولات لبني با بيان اينكه در هر صنف و گروهي امكان وجود افراد متخلف وجود دارد، بيان كرد: «بهتر بود كه وزارت اين متخلفان را به مردم معرفي مي‌كرد تا سره از ناسره مشخص شود.»
وي با اشاره به وجود مواردي حياتي‌تر ازجمله ورم پستان و تزريق داروي آنتي‌بيوتيك‌دار به دام در همين رابطه افزود: «به نظرم درخصوص مساله روغن پالم بزرگ‌نمايي شد درحالي كه مسائل حياتي‌تري وجود دارد كه اصلا به آن پرداخته نمي‌شود و به مراتب عواقب خطرناك‌تري از مصرف روغن پالم براي سلامتي به دنبال دارد.»
وي روغن پالم را يك روغن گياهي با تراست بالا دانست كه در سراسر دنيا از آن استفاده مي‌شود و افزود: «البته اگر شركت يا كارخانه‌يي در زمينه استفاده از روغن پالم دچار تخلف شود حتما بايد با متخلفان برخورد شود.»
وي در پايان خواستار برخورد قاطع جدي و قاطع وزارت بهداشت با واحدهايي شد كه شير و محصولات لبني را در كارگاه‌هاي زيرپله‌يي، آلوده و در شرايط غيراستاندارد توليد مي‌كنند.
هادي آذري
