مديرعامل اتحاديه تعاوني‌هاي فولاد مطرح كرد:
افزايش ظرفيت توليد فولاد به 50 ميليون تن در سال
صنعت فولاد بدون ترديد، يكي از مهم‌ترين و استرات‍ژيك‌ترين صنايع در هر كشوري براي توسعه صنعتي و رشد اقتصادي محسوب مي‌شود بدون ترديد افزايش توليد فولاد جزو نخستين گام‌هاي حركت به سمت صنعتي شدن كشور است.
خبر اقتصادی - با توجه به اينكه بر اساس سند چشم‌انداز توليد فولاد كشور در سال 1400 بايد به ميزان 40ميليون تن افزايش يابد، اين مساله نيازمند تجديد نظر در سياست‌هاي اين حوزه است. از ديگر سو، احداث يك كارخانه فولاد اگر قرار باشد حوزه‌هايي چون ذوب، نورد، كنسانتره و گندله‌سازي را نيز دربرگيرد، نيازمند سرمايه‌اي چند ده ميليارد دلاري است كه از عهده بخش خصوصي خارج است. علاوه بر اين، در شرايطي كه نظام بانكي قادر به تامين منابع مالي لازم نيست، شايد بخش تعاون كه از يك‌سو امكان تجميع سرمايه‌هاي خرد را داشته و از سوي ديگر، از حمايت و پشتيباني دولتي برخوردار است، بتواند گام‌هاي موثري را در زمينه توسعه صنعت فولاد بردارد. در هيمن رابطه و براي اگاهي از نقش بخش تعاون در صنعت فولاد با فاضل همامي، مديرعامل اتحاديه تعاوني‌هاي فولاد كشور هم‌كلام شديم كه به‌‌رغم عدم خوش‌بيني نسبت به آينده فولاد در دوران پساتحريم، از امكان افزايش توان توليد فولاد كشور تا ميزان 50 ميليون تن در سال‌هاي آينده خبر داد.
صنعت فولاد در اثر تحريم‌ها با چه مشكلاتي مواجه بوده است؟ و وضعيت اين صنعت در دوران پساتحريم را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
از جمله مشكلاتي كه در دوران تحريم گريبان‌گير صنعت فولاد بوده است، مي‌توان به فقدان نقدينگي اشاره كرد كه تا حدي به خاطر سياست انقباضي دولت در سال‌هاي گذشته براي كنترل تورم بوده است زيرا افزايش نقدينگي به تبع افزايش تورم را به دنبال خواهد داشت. با اين حال دولت مي‌تواند با تزريق تدريجي نقدينگي آهسته‌آهسته بازار را به حركت درآورد. در شرايطي كه صنعت فولاد حال و روز چندان خوشي ندارد، دولت مي‌تواند با اجراي چند پروژه دولتي، در بازار مسكن تحرك ايجاد كند. حتي اعطاي وام 100 ميليوني ساخت و ساز نيز عملا نتوانسته شوك لازم را در بازار مسكن ايجاد كند زيرا هزينه‌هاي ساخت و ساز مسكن در شهري مانند تهران به مراتب نيازمند منابع مالي بيشتري است. از آن‌جا كه ما تا حد زيادي به اقتصاد دولتي وابستگي داريم، تا زماني كه دولت اقداماتي بنيادين و زيرساختي را در دستور كار خود قرار ندهد، نمي‌شود به اين بسته‌هاي ضدركودي خوش‌بين بود. بنابراين مادامي كه دولت پروژه‌هاي زيرساخت خود را اعلام نكند، تحركي در بازار فولاد ايجاد نخواهد شد.
در زماني كه دولت با كمبود منابع و نقدينگي مواجه است، تعاوني‌ها مي‌توانند به راهكار تجميع سرمايه‌هاي خرد براي پيشبرد اهداف خود متوسل شوند. آيا تعاوني‌هاي فولاد از اين قابليت بهره گرفته‌اند؟
در شرايط ركود كه سرمايه‌گذاري در فعاليت‌هاي اقتصادي نمي‌تواند تضمين‌كننده سود باشد، مردم ترجيح مي‌دهند پول يا همان سرمايه‌هاي خرد را در بانك‌ها نگه دارند كه سود تضمين‌شده‌اي دارد و حاضر به ريسك نيستند. بنابراين در چنين شرايطي ترغيب مردم به سرمايه‌گذاري و تجميع سرمايه‌هاي خرد كار بسيار دشواري خواهد بود.
در خصوص پروژه احداث كارخانه بلبرينگ‌سازي و مشكلاتي كه در اين رابطه داشته‌ايد، توضيح دهيد.
اين كارخانه با سرمايه اوليه 13 ميليارد ريال در قالب شركت تعاوني هرمس قرار است آغاز به فعاليت كند. از يك و سال نيم پيش امور عمراني و ساختماني مربوط به اين كارخانه به اتمام رسيده و دستگاه‌هاي مورد نياز كه تحت ليسانس كشور ژاپن است از چين وارد شده‌اند و موفق به توليد نخستين نمونه‌ها نيز شده‌ايم. اما متاسفانه نتوانستيم از تخفيفات گمركي كه براي تعاوني‌ها در نظر گرفته شده است، بهره بگيريم و مجبور شديم تمامي هزينه‌ها را به صورت نقدي پرداخت كنيم. فاز دوم اين پروژه نيز در دست اجرا است. در واقع ماشين‌آلات خط دوم توليد نيز به كشور وارد شده اما به خاطر مشكلات گمركي و تخصيص نيافتن تخفيفات گمركي، هنوز از گمرك خارج نشده‌اند. البته در نشستي كه با حضور آقاي نعمت‌زاده، وزير صنعت و معدن و مهندس كلانتري، معاونت تعاون وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي برگزار شد، اين مشكلات مطرح شد و قول پيگيري نيز داده شد تا تخفيفات گمركي اعمال شوند.
اتحاديه تعاوني‌هاي فولاد در بحث تامين نياز پروژه مسكن مهر، نقش موثري ايفا كرد. آيا در بحث مسكن اجتماعي نيز مشاركت خواهيد داشت؟
صحبت‌ها و رايزني‌هايي صورت گرفته تا تعاوني‌هاي فولاد عهده‌دار تامين نياز پروژه‌هاي ساختماني و عمراني شوند كه مي‌تواند تامين مواردي مختلفي از ميلگرد و ورق تا سازه‌هاي فلزي را دربرگيرد. به تازگي نشستي نيز با مديرعامل مجتمع تفريحي چيتگر داشتيم كه در آن نشست قرار شد از توان و ظرفيت تعاوني‌ها براي ساخت دو برج ساختماني در اين مجمتع تفريحي، بهره گرفته شود.
در بحث ارتباطات درون‌بخشي تعاون چه اقداماتي صورت گرفته است؟ آيا تلاش شده تا بين تعاوني‌هاي فولاد و تعاوني‌هاي مسكن ارتباطاتي ايجاد شود؟
يكي از اقداماتي كه در زمينه ايجاد ارتباطات درون‌بخشي صورت گرفته، برگزاري نمايشگاه توانمندي‌هاي بخش تعاون بود كه البته داراي نقاط ضعف و كاستي‌هايي نيز بود كه از آن جمله مي‌توان به اعلام ديرهنگام آن، فقدان تبليغات كافي و عدم وجود هماهنگي هاي لازم اشاره كرد. بهتر بود با حضور مديران بخش، روزانه نشست‌هايي مشترك بين اتحاديه‌هايي كه داراي زمينه فعاليت مشترك‌اند، برگزار مي‌شد. به عنوان مثال مي‌شد كه نشست مشتركي ميان اتحاديه فولاد و اتحاديه‌هاي مسكن برگزار شود كه متاسفانه اين اتفاق نيفتاد. البته پيشنهاد برگزاري اين نشست‌هاي مشترك براي نمايشگا‌هاي بعدي ارائه شده تا در دستور كار قرار گيرد. ما به عنوان اتحاديه تعاوني‌هاي فولاد، خواستار ايفاي نقش پررنگ‌تر و گسترده‌تر در نمايشگاه سال آتي توانمندي‌هاي بخش تعاون شده‌ايم. در خصوص ارتباطات درون‌بخشي نيز بايد بگويم كه علي‌رغم اقدامات صورت گرفته، متاسفانه هنوز اين ارتباطات درون‌بخشي شكل نگرفته كه اين مساله نيازمند اطلاع‌رساني از طريق رسانه‌ها و كار تبليغاتي است. با اين حال، خوشبختانه در دولت تدبير و اميد اين عزم و اراده براي سامان‌دهي بخش تعاون به منظور شكل‌دهي به اين ارتباطات درون‌بخشي ديده مي‌شود.
صنعت فولاد به‌عنوان يك صنعت آب‌بر شناخته مي‌شود و اين در حالي است كه ما با بحران كم‌آبي در كشور روبرو هستيم. براي اينكه اين صنعت فشار مضاعفي بر منابع آبي تحميل نكند، چه تمهيدات و راهكارهايي را انديشيده‌ايد؟
راهكاري كه در شهرهايي غيرساحلي مي‌توان پيشنهاد داد، استفاده از آب‌هاي پسماند است كه البته نيازمند احداث تصفيه‌خانه‌هايي مجهز است. اما در شهرهاي ساحلي جنوب و شمال كشور، مي‌توان از آب دريا بهره گرفت. متاسفانه اين مسائل كمتر در مورد تعاوني‌هاي توليد فولاد رعايت شده و توجه چنداني به آن صورت نگرفته است. البته حتي اگر ما با بحران كم‌آبي نيز مواجه نباشيم، بايد هنر صرفه‌جويي و مصرف درست منابع طبيعي از جمله آب را در جامعه نهادينه كنيم. با اين حال، عده‌اي خارج كردن كارخانه‌ها از كشور را به عنوان يك راهكار پيشنهاد مي‌كنند اما از آن‌جا كه كشور ما يكي از بهترين بازارهاي فولاد در منطقه محسوب مي‌شود و اروپايي‌ها به ايران به‌عنوان يك قطب توليد فولاد نگاه مي‌كنند، چنين راهكاري چندان عقلاني به‌نظر نمي‌رسد. ما مي‌توانيم با بهره‌گيري از ظرفيت و توانمندي بخش تعاون، ميزان توليد سالانه فولاد را به 25 ميليون تن و بيشتر افزايش دهيم. البته برآوردهايي مبني بر ظرفيت توليد 50ميليون تن فولاد نيز صورت گرفته است. در حال حاضر، توان توليد فولاد كشور بين 13تا16ميليون تن در سال است.
سهم تعاوني‌هاي فولاد از توليد فولاد كشور چه ميزان است؟
از آن جا كه تعاوني‌هاي فولاد به‌صورت دوگانه عمل مي‌كنند، بخش توليد بيشتر در دست بخش خصوصي است كه در قالب شركت‌هاي سهامي فعاليت دارند و تعاوني‌هاي فولاد بيشتر كاركرد تعاوني‌هاي تامين نياز را دارند بنابراين آمار مشخصي در اين خصوص نمي‌توان ارائه داد. البته شركت‌هاي تعاوني وجود دارند كه شركت تعاوني ذوب و نورد نيز محسوب مي‌شوند كه علاوه بر بحث تامين نياز، خود عهده‌دار توليد نيز هستند.
راهكار خود شما براي توسعه صنعت فولاد در وضعيت كنوني چيست؟
به عنوان راهكار نخست ما پيشنهاد داديم كه افراد بيكار و مستمري‌بگير در بخش تعاون به‌كار گرفته شوند تا علاوه بر مستمري دريافتي در قبال كار و فعاليتي كه در اتحاديه‌ها يا تعاوني‌ها انجام مي‌دهند، حقوقي به همان ميزان دريافت كنند كه اين مساله علاوه بر بهبود سطح معيشت اين قشر و ترغيب تعاوني‌ها به ايجاد اشتغال، باعث از ميان رفتن مشاغل كاذب نيز مي‌شود. پيشنهاد دوم، استفاده از خوداظهاري ارزش افزوده بوده است. بر اساس اين طرح پيشنهادي، مبلغي كه قرار است به عنوان ماليات بر ارزش افزوده پرداخت شود، به‌صورت وام و بدون دريافت سود، به مدت يك سال در اختيار تعاوني‌ها قرار مي‌گيرد كه در شرايط موجود كمكي بزرگي خواهد بود به حل معضل كمبود نقدينگي. پيشنهاد ديگري را نيز در خصوص تعرفه واردات شمش و ميلگرد داده‌ايم كه طبق آن 35 درصد ميلگرد و 65شمش بايد وارد كشور شود. در حال حاضر كشورهايي چون تركيه و هند از فروش شمش امتناع مي‌كنند و بيشتر راغب به فروش ميلگرد هستند كه محصول نهايي محسوب مي‌شود. ما بايد بيشتر بر واردات شمش تاكيد كنيم تا بتوانيم كارخانه‌هاي خود را فعال كنيم.
هادی آذری
