ابراهیم نکو
آمارها؛ آينه تمام‌نماي واقعيات هستند
صحبت‌هاي معاون اول رييس‌جمهور در مراسم بزرگداشت روز آمار، يك‌بار ديگر اهميت مقوله پردازش اطلاعاتي و آناليز را در ويترين خبري جامعه قرار داد تا توجه مردم و رسانه‌ها نسبت به يكي از مهم‌ترين موضوعات اقتصادي و اجتماعي جلب شود. به نظرم «علم آمار» در بنيادين‌ترين شكل آن، مي‌تواند به عنوان آينه تمام نماي هر نوع تحرك اقتصادي، سياسي، اجتماعي و... محسوب شود. به اين معنا كه چنانچه درست و صادقانه با پديده‌يي به عنوان آمار و آناليز برخورد شود، نتايج حاصله از آن را مي‌توان در راستاي توسعه پايدار جامعه به كار گرفت.
خبر اقتصادی - واقعيت آن است كه طي سال‌هاي 84تا92 نحوه مواجهه دولت وقت با علم آمار و پردازش اطلاعاتي به صورتي بود كه اطمينان مردم و كارشناسان نسبت به اعداد و ارقامي كه از طريق نهادهاي مسوول ارائه مي‌شد به پايين‌ترين سطح خود رسيد. حتما مردم در خاطرشان مانده است كه آمارهايي كه در زمان دولت گذشته ارائه مي‌شد، فرسنگ‌ها فاصله با واقعيات اقتصادي و معيشتي موجود در جامعه داشت. بعد از روي كار آمدن دولت يازدهم و تلاش دولت براي ارائه آمارهاي واقعي و مستند، تلاش چشمگيري صورت گرفته تا آمارها بر اساس واقعيات موجود در جامعه ارائه شوند و اعداد ارقامي كه ارائه مي‌شود در راستاي تصوير واقعي موجود در جامعه باشد. نكته‌يي كه در اين ميان نبايد به دست فراموشي سپرده شود؛ درك درست مردم و رسانه‌ها از اين اعداد و ارقام است.
به عبارت روشن‌تر بايد رفتار مناسبي در مواجهه با آمارها وجود داشته باشد. حتي اگر اين اعداد و ارقام در كوتاه‌مدت از نظر برخي افراد نااميد‌كننده و تلخ جلوه كند، اما مسلما در درازمدت اين نگاه واقع‌گرايانه نسبت به مقوله آمار كشور را به سمت توسعه پايدار هدايت خواهد كرد. بدون شك در برخي موارد آمارهاي واقعي و مستند طعم تلخ و گزنده‌يي را خواهند داشت، اما بايد از اين مرحله عبور كرد تا بتوان از اين آمارها به نفع پيشرفت كشور استفاده كرد.
موضوع مهم ديگري كه بايد مورد توجه دولتمردان قرار بگيرد، آمارهاي بعضا متفاوتي است كه از سوي نهادهاي مسوول دولتي ارائه مي‌شود. ردپاي اين آمارهاي دو يا چندگانه را مي‌توان در برخي آمارهاي بانك مركزي و مركز آمار ايران مشاهده كرد كه در برخي موارد تفاوت‌هاي چشمگيري با هم دارند. مثلا بانك مركزي اعداد و ارقام را در باره يك موضوع خاص اقتصادي اعلام مي‌كند كه بلافاصله پس از آن اعداد و ارقام ديگري توسط مركز آمار ايران از همان موضوع مشخص ارائه مي‌شود. آسيب اين آمارهاي متفاوت در بخش اقتصادي تحليلگران و كارشناسان را با سردرگمي مواجه مي‌كند و امكان پيش‌بيني صحيح را از آنان سلب مي‌كند.
* عضو كميسيون اقتصادي مجلس نهم
