هزينه‌هاي سازمان انتقال خون و افزايش تعهدات بيمه‌ها
خدمات سازمان انتقال خون تعرفه‌گذاري شد
مايعي بسيار ارزشمند است، آنقدر ارزشمند كه نبودش در مدت بسيار كوتاهي جان انسان را مي‌گيرد؛ خون! آب، غذا و اكسيژن بدون آن بي‌مصرف‌اند و نمي‌توانند ارگان‌هاي داخلي بدن را تغذيه كنند.
خبر اقتصادی - سازمان عريض و طويل انتقال خون، گواهي است بر اهميت بالاي اين مايع حياتي در حفظ سلامتي. سازماني كه هنگام حادثه يا بيماري، وظيفه تامين خون براي افراد نيازمند را برعهده دارد. اما آيا اين سازمان توانايي پوشش تمام نياز كشور را دارد؟ آيا مشكلات اقتصادي، گريبان‌گير انتقال خون ايران نشده است؟ طرح تحول سلامت، هزينه درمان را براي خانوارهاي ايراني كاهش داده اما باعث شده كه منابع بيمه‌ها به اتمام برسد. بخشي از اين طرح، تعرفه‌گذاري براي خدمات انتقال خون است و بيمه ملزم به پرداخت اين تعرفه‌ها شده‌اند. آيا طرح تحول سلامت، خون بيمه‌ها را در شيشه خواهد كرد؟ «تعادل» در گفت‌وگو با وزير بهداشت و رييس سازمان انتقال خون، اين مساله را بررسي كرد.
روز عاشورا، همه جا تعطيل است و همه مشغول عزاداري‌اند. البته جدا از روزنامه‌ها و مراكزي كه وظيفه تامين امنيت و سلامت جامعه را به عهده دارند. اين نهاد‌ها حتي در روز عاشورا هم به خدمت‌رساني مشغولند و سازمان انتقال خون، يكي از اين نهادهاست.
سازمان انتقال خون در ايام محرم و به خصوص تاسوعا و عاشورا حتي از ايام عادي نيز پركارتر است. چراكه بسياري از عزاداران براي اداي «نذر خون» به مراكز اين سازمان مراجعه مي‌كنند. اين عزاداران، نذر خون را جايگزين مراسم ناپسندي مانند قمه‌زني كرده‌اند.
عاشوراي امسال اما شعبه وصال انتقال خون، يك مراجعه‌كننده ويژه داشت. وزير بهداشت به اين مركز مراجعه كرد تا براي دومين بار در طول دوران وزارتش خون اهدا كند. انگار او هم نذر اهداي خون داشته است. وارد مركز مي‌شود. روي صندلي پذيرش مي‌نشيند و مانند همه مراجعه‌كنندگان سوالات را يكي پس از ديگري جواب مي‌دهد. به اتاق معاينه مي‌رود و خبرنگاران و عكاسان (به جز خبرنگار و عكاس سازمان انتقال خون) پشت درب مي‌مانند تا وزير معاينه شود. به محض ورود به اتاق اهداي خون مرد جواني از او مي‌پرسد: «آقاي وزير! شما تازه از مكه برگشته‌ايد، مي‌توانيد خون اهدا كنيد؟» وزير با خنده جواب مي‌دهد: «بله! مشكلي ندارد.»
خون وزير را در كيسه كردند
دكتر حسن قاضي‌زاده‌هاشمي هنگامي كه براي اهداي خون روي تخت خوابيده بود، رييس سازمان انتقال خون ايران را مخاطب قرار داد و سوالاتي از او پرسيد. دكتر علي‌اكبر پورفتح‌الله نيز درحالي كه خون از وزير مي‌رفت به اين سوالات او پاسخ گفت.
دكتر پورفتح‌الله با اشاره به اين موضوع كه مراجعات در زمان عاشورا و تاسوعا براي اهداي خون زياد مي‌شود و اين مساله مشكلاتي مانند كاهش كيفيت خدمت، خطر انقضاي خون ذخيره شده و كاهش مراجعه در ايام بعد از محرم را ايجاد خواهد كرد از اجراي طرحي به نام اهداي آگاهانه خبر داد كه در آن، مشاوراني با آگاه‌سازي مراجعان از آنها مي‌خواهند كه در هفته‌هاي آتي به اين مراكز مراجعه كنند. طبق اين طرح همچنين جمعيت مراجعه‌كنندگان بار اول كاهش مي‌يابد و انتقال‌دهندگان مستمر به عنوان جمعيت هدف انتخاب مي‌شوند چراكه مطالعات نشان داده ابتلا به ويروس HIV تنها در مراجعان بار اول ديده مي‌شود.
وي در پاسخ به سوال وزير در مورد ذخيره خون گفت كه در سال گذشته، هميشه 5 برابر نياز روزانه، خون در منابع سازمان وجود داشته، هرچند در دوره‌هايي كمبود مقطعي نيز تجربه شده است. درحالي كه هنگام روي كار آمدن دولت يازدهم، ذخاير خون در كشور حداكثر 2 تا 3 روز بود اكنون اين ذخاير به 5 روز رسيده و حتي سازمان انتقال خون آمادگي دارد براي تهيه داروهاي مشتق از پلاسما، پلاسماي 100درصد ايراني ارائه دهد.
رييس سازمان انتقال خون همچنين از تاسيس مراكز ساخت كيسه انتقال خون در كشور خبر داده و مي‌گويد: «50 درصد سرمايه اين مركز كه در منطقه پيام تاسيس شده توسط بخش خصوصي ايران و 50 درصد باقي توسط شريك فرانسوي تامين شده است. نگاه اين مركز منطقه‌يي است و ظرفيت توليد 10 ميليون كيسه در سال را دارد كه بسيار بيشتر از نياز كشور است.»
مشاركت به نفع بيمه‌هاست
طرح تحول سلامت، تغييرات بسياري را در نظام سلامت كشور ايجاد كرده و افزايش بار بيمه‌ها يكي از آنهاست. به عنوان مثال در اين طرح خدمات انتقال خون كه پيش از اين رايگان بود، تعرفه‌گذاري شد و تامين آن بر عهده بيمه‌ها قرار گرفت. «تعادل» براي آنكه علت اين اتفاق را جويا شود، سراغ رييس سازمان انتقال خون مي‌رود. دكتر علي‌اكبر پورفتح‌الله درباره ارزش‌گذاري خدمات خون به «تعادل» مي‌گويد كه سازمان انتقال خون نمي‌تواند تنها با بودجه دولتي اداره شود. در همه كشورهاي توسعه يافته، خون داوطلبانه اهدا مي‌شود اما از آنجا كه هزينه فرآيند‌هاي انجام شده روي خون، روز به روز درحال افزايش است، اين هزينه‌ها از مراكز دريافت مي‌شود.
به گفته وي با توجه به رسالت طرح تحول كه كاهش سهم پرداختي مردم از هزينه‌هاي درمان است، قرار نيست مردم اين تعرفه‌را بپردازند بلكه بيمه‌ها مسوول پرداخت تعرفه خدمات انتقال خون هستند. دكتر پورفتح‌الله اين اتفاق را به نفع بيمه‌ها نيز مي‌داند. چراكه در صورت تامين هزينه‌ها، سازمان انتقال خون مي‌تواند فرآيند پيچيده‌تري مانند حذف گلبول سفيد از خون را روي اين مايع حياتي انجام دهد كه به بهبود كيفيت درمان منجر خواهد شد.
اين فرآيند كه اكنون تنها براي بيماران تالاسمي انجام مي‌شود و 20ميليارد تومان در سال هزينه براي سازمان انتقال خون دارد در صورت اعمال بر تمام فرآورده‌هاي خوني، 1.2 تخت-روز بيمارستاني را كاهش مي‌دهد و اين به معناي كاهش هزينه درماني و خلق ثروت براي بيمه‌هاست.
اين مساله در شوراي عالي بيمه تصويب شده و 14قلم از خدمات انتقال خون تعرفه‌گذاري شده است.
هرچند از ابتداي سال تاكنون بيمه‌ها به تعهد خود در مقابل سازمان انتقال خون عمل نكرده‌اند اما با دستور مساعد وزير رفاه و تامين اجتماعي ملزم به اجراي اين تعهدات شده‌اند.
پورفتح‌الله همچنين به مساله عدالت اشاره كرد و گفت تمام فرآورده‌هاي خوني كه در سطح كشور توزيع مي‌شوند از استاندارد و كيفيت يكساني برخوردارند و تجهيزات مشابه در تمام كشور به كار گرفته مي‌شود. هرچند كه سعي بر آن است كه مراكز آزمايشگاهي در 9 نقطه كشور متمركز شده و تمام نمونه‌ها براي آزمايش به اين 9مركز ارسال شوند.
200هزار ليتر پلاسماي مازاد بر چرخه توليد فرآورده به خارج از كشور مي‌رود و بعد از تبديل به داروهاي مشتق از پلاسما به كشور بازمي‌گردد. اين باعث مي‌شود كه مراكز ما تحت استانداردهاي اروپايي اداره شود و مورد نظارت سازمان‌هاي بين‌المللي قرار گيرد.
رييس سازمان انتقال خون با اشاره به بودجه اين سازمان گفت كه هزينه كل انتقال خون در كشور به 3 بخش تقسيم مي‌شود. بودجه ستادي سازمان كه 90ميليارد تومان در سال است، اعتبارات استاني كه 110ميليارد تومان را شامل مي‌شود و رديف‌هاي كمكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كه در دولت جديد به اين سازمان تخصيص داده شده و رقمي حدود 90ميليارد تومان است.
به گفته پورفتح‌الله سازمان انتقال خون در آغاز زمامداري دولت جديد 220ميليارد تومان بدهي داشت اما امروز ديگر بدهكار نيست.
اورژانس تابلوي كار ماست
وزير بهداشت، هيچ‌وقت از هجوم خبرنگاران در امان نيست حتي هنگامي كه دارد خون اهدا مي‌كند. دكتر سيدحسن هاشمي درحالي كه دستش را براي انتقال بهتر خون باز و بسته مي‌كرد درباره انتقال خون در ايران مي‌گويد: «ما هر چه توانمان بوده در اين دو سال اخير براي جبران كمبودهاي اورژانس و سازمان انتقال خون انجام داديم و بايد دولت و سازمان مديريت و برنامه و بودجه براي رفع كمبودهاي اورژانس و تامين استخدام نيروهاي سازمان انتقال خون اقدام كند.»
دكتر هاشمي ادامه مي‌دهد: «اورژانس كشور نيز بايد به شدت مورد توجه باشد چراكه تابلوي كار ماست. اميدواريم به بركت اين ايام، نگاه ديگري به حوزه سلامت كه با جان، روان و روح مردم سروكار دارد، داشته باشيم. به هر حال اورژانس و سازمان انتقال خون جزو بخش‌هايي است كه نمي‌توانيم برون‌سپاري كنيم زيرا نهادهاي حاكميتي هستند بنابراين در دو سال اخير براي تجهيزات سازمان انتقال خون و كاهش ساعت كاري و تامين نيروهاي آنها تمام تلاش خود را انجام داديم. شايد باورش سخت باشد اما دريافتي يك پزشك در سازمان انتقال خون در ماه كمتر از دو ميليون تومان است و پرسنل آن به جاي چندين نفر كار مي‌كنند.»
وزير بهداشت از روي تخت بلند مي‌شود و براي پاسخگويي به خبرنگاران روي صندلي نشسته و درباره سلامت بوفه مدارس مي‌گويد: «وزارت بهداشت در اين زمينه بسيار جدي است و اجازه نمي‌دهيم كه مواد آسيب‌رسان به سلامت دانش‌آموزان توزيع شود. ما امروز با رييس‌جمهور از بيمارستان فياض‌بخش بازديد كرديم كه پنج تخت از 6 تخت مربوط به بيماران سكته مغزي بود. 15درصد از ايرانيان به خاطر سكته مغزي فوت مي‌كنند. 50 درصد مرگ‌و‌مير ايرانيان نيز به خاطر سكته‌هاي قلبي و مغزي است و دليل آن به خاطر نوع روغن‌هايي است كه از 30سال پيش استفاده مي‌شده است. از يك‌شنبه نخستين كاري كه انجام مي‌دهيم مربوط به بوفه مدارس است و كارشناسان بهداشت محيط در اين زمينه اقدامات لازم را انجام مي‌دهند؛ چراكه ما در مورد بوفه مدارس سختگير هستيم. اميدواريم امسال نيز آموزش و پرورش در اين زمينه با ما همكاري كند.»
اكنون دو سال از آغاز طرح تحول سلامت گذشته و اثرات بسياري از آن نمايان شده است. اثراتي كه هم جنبه‌هاي مثبت داشته‌اند و هم منفي. با گسترش دامنه اين طرح به خدمات ديگر مانند انتقال خون بايد منتظر بود تا مشخص شود كه كدام جنبه‌ها بيشتر رشد خواهند كرد.
دكتر سيدحسن هاشمي بعد از پاسخ به سوالات خبرنگاران به جمع اهدا‌كنندگان خون مي‌پيوندد و با مردمي كه نذر خون داشتند و پرسنل سازمان انتقال خون خوش و بش مي‌كند.
منبع: علی اسدی - تعادل
