مديرعامل راهآهن ايران اولويت‌هاي حمل و نقل ريلي در پساتحريم را تبيين كرد
توسعه ترانزيت از مسير ايران
همزمان با فرو ريختن ديوار تحريم‌ها و لغو محدوديت‌هاي بين‌المللي ايران، توجه عمده دولتمردان كشور بر جذب سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي صنعتي و خدماتي به ويژه در حوزه حمل‌ونقل متمركز شده است.
خبر اقتصادی - حوزه‌يي كه بر اثر تحريم‌هاي بين‌المللي متحمل بيشترين ضررها شد؛ از فرسودگي تجهيزات و ماشين‌آلات جاده‌يي و ريلي گرفته تا بي‌ثباتي و آسيب‌هاي فراوان ناوگان هوايي و دريايي. حالا با گشايش دروازه‌هاي تجارت خارجي به روي ايران و رفع تحريم‌ها و محدوديت‌هاي بين‌المللي انتظار مي‌رود جذب و جلب سرمايه‌گذاري خارجي به سمت حوزه حمل و نقل براي توسعه اين بخش به خصوص در بخش ريلي از اولويت‌هاي مسوولان دولتي و شركت‌ها و سازمان‌هاي مرتبط در اين حوزه باشد. يكي از زيرساخت‌هاي اصلي توسعه و رشد اقتصادي و صنعتي كشور، زيرساخت‌هاي مرتبط با حوزه حمل‌ونقل ريلي است كه با توسعه روزافزون بخش حمل‌ونقل، مشكلات و معضلات عمده اقتصادي نيز به طور چشمگيري مرتفع خواهد شد. به گفته مديرعامل شركت راهآهن ايران، ترانزيت ريلي كشور نسبت به سال 93، 103درصد رشد داشته كه با گشايش تحريم‌ها و جذب سرمايه‌گذاري خارجي، اين ميزان دو برابر خواهد شد. به دنبال عبور از دوران تحريم‌ها درخصوص سرنوشت حمل و نقل ريلي كشور در روزهاي پس از تحريم، «محسن پورسيد آقايي» مديرعامل شركت راهآهن حرف‌هايي شنيدني دارد. اين مقام مسوول در گفت‌وگو با «تعادل» از برنامه‌ها و پروژه‌هاي اين شركت براي جذب 25تا 30ميليارد دلار سرمايه‌گذاري خارجي به روش «فاينانس» و اجاره به شرط تمليك براي توسعه پروژه‌هاي ريلي خبر مي‌دهد و تاكيد دارد كه رشد و رونق اقتصادي شهرها و كلان‌شهرها در گرو گسترش و تجهيز و استانداردسازي راه‌ها و جاده‌ها و در صورت امكان دسترسي به مسير ريلي و هوايي است. گفت‌وگو با مديرعامل شركت راهآهن درخصوص نحوه جذب سرمايه‌گذاري‌ها و برنامه‌هاي اين شركت در توسعه حمل‌ونقل ريلي را در زير مي‌خوانيد:
با لغو كامل تحريم‌ها همچنين گسترش فعاليت‌هاي راهآهن، دوران تازه‌يي براي ترانزيت ريلي ايران ظهور خواهد كرد؛ در اين راستا، راه آهن چه تغيير نگاه و تفكري به اين حوزه نسبت به گذشته خواهد داشت؟ برنامه شركت راهآهن براي دوران جديد بعد از تحريم‌ها چيست؟
دو كار جدي و مهم را با اجرايي شدن لغو تحريم‌ها در صنعت ريلي و راه آهن بايد انجام دهيم كه شامل توسعه ترانزيت در مسير ايران و استفاده و جذب سرمايه‌گذاري‌هايي است كه به سمت ايران سرازير مي‌شود. كشورهاي زيادي در فضاي بين‌المللي، عبور بار از شاهراه ترانزيتي ايران را تقاضا دارند و دنبال مي‌كنند.
اين مسير هميشه براي خارجي‌ها مورد توجه بوده ولي كشورها به دليل تحريم‌هاي سنگين نمي‌توانستند از اين مسير، عبور و ظرفيت‌هاي صنعت ريلي ايران بهره‌برداري كنند. از سوي ديگر برخي شركت‌هاي خارجي علاقه‌مند به سرمايه‌گذاري ريلي در ايران هستند و ما هم بايد در پي جذب اين سرمايه‌گذاري‌ها باشيم.
اوضاع صنعت حمل و نقل ريلي در گذشته چگونه بوده و مسير توسعه ترانزيت ريلي ايران در زمان پساتحريم را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟
ترانزيت ريلي كشور نسبت به سال 93 رشد 103درصدي را از سرگذرانده است و با رفع كامل تحريم‌ها، اين ميزان رشد مضاعفي پيدا خواهد كرد. همچنين جذب سرمايه‌گذار خارجي و فاينانس در پروژه‌هاي ريلي از ديگر اقداماتي است كه بايد انجام دهيم.
از سوي ديگر 25تا 30ميليارد دلار پروژه ريلي براي سرمايه‌گذاري تعريف شده كه بايد به دنبال بهترين گزينه‌ها براي سرمايه‌گذاري باشيم و تلاش كنيم چراكه تامين سرمايه از طريق منابع دولتي نمي‌تواند به طور كامل به ثمر بنشيند و ما هميشه مشكل تامين سرمايه از طريق سرمايه‌گذاري دولتي را داشته‌ايم.
شركت راه آهن به عنوان متولي اصلي صنعت حمل و نقل ريلي كشور در راستاي جذب سرمايه‌گذارهاي خارجي به طور كل چه سياستي دارد؟
شركت‌هاي زيادي در زمينه سرمايه‌گذاري ريلي وارد ايران شده‌اند و علاقه‌مند به سرمايه‌گذاري هستند و راه آهن هم به دنبال اين است كه «بسته‌هاي عملياتي» سرمايه‌گذاري را جذب و پروژه‌هاي مختلف فاينانس را راه‌اندازي كند.
چه تغييرات جدي و بارزي در فضاي جديد بعد از تحريم به ويژه در عرصه راه آهن و حمل و نقل ريلي كشور اتفاق خواهد افتاد؟
در مجموع ظرف مدت 3-2سال آينده، تغيير جدي در عرصه راه آهن و فعاليت‌هاي اين حوزه اتفاق خواهد افتاد. همچنين دسترسي راه آهن به منابع مالي براي پروژه‌هاي ساخت ريلي و توسعه طرح‌هاي راه آهن كه دايما با محدوديت‌هاي سرمايه‌گذاري مواجه بود و از طرفي، دولت هم بودجه اندكي را براي اين طرح‌ها در اختيار مي‌گذاشت از ديگر اقدامات جدي بعد از لغو تحريم‌هاست. با هموار شدن مسير گشايش ال. سي و تسهيل فرآيند مبادلات مالي و بانكي طي لغو كامل تحريم‌ها، ارائه فاينانس بانك‌هاي خارجي براي تامين مالي اتفاق خواهد افتاد و اين موضوع كمك شاياني به حوزه حمل و نقل ريلي كشور خواهد كرد.
چشم‌انداز سرمايه‌گذاري و چگونگي جذب سرمايه‌هاي خارجي در حوزه ريل را به چه شكل دنبال خواهيد كرد؟
واقعيت اين است كه در ارتباط با سرمايه‌گذاري خارجي به صورت عمومي نمي‌توان صحبت كرد و صحبت در اين مورد بستگي به بخش‌هاي مختلفي دارد؛ چنانچه سرمايه‌گذاري در بخش‌هايي مانند بخش‌هاي تجاري و صنايعي كه محصولات جنبه صادراتي دارند بيشتر اتفاق مي‌افتد اما در زيرساخت‌ها و بخش‌هاي زيربنايي كشور معمولا سرمايه‌گذاري خارجي كمتر اتفاق مي‌افتد؛ چراكه بازگشت سرمايه با سرمايه‌گذاري در اين حوزه در طولاني‌مدت اتفاق خواهد افتاد.
جنبه‌هاي ديگري براي سرمايه‌گذاران خارجي كه علاقه‌مند به سرمايه‌گذاري در زيرساخت‌هاي حمل و نقل ريلي نيستند نيز مي‌توان تعريف كرد؛ اعم از سرمايه‌گذاري در ناوگان كه براي سرمايه‌گذار خارجي مي‌تواند جذاب باشد اما در زمينه زيرساخت‌ها به اين معنا كه سرمايه‌گذار نقش ساخت خطوط ريلي را ايفا كند، سرمايه‌گذاري به صورت مستقيم معمولا خيلي نادر اتفاق مي‌افتد، مگر در مسيرهايي كه جنبه ترانزيتي داشته باشد و براي سرمايه‌گذار درآمد ارزي ايجاد كند.
در غير اين صورت، بيشتر ما به دنبال فاينانس و تامين مالي پروژه‌ها هستيم كه توجه كشورها را به اهميت پروژه‌هاي سرمايه‌گذاري ريلي جلب كنيم تا سرمايه‌گذاران بيايند و پروژه‌هاي سرمايه‌گذاري را از طريق وام‌هاي بانكي و تضمين دولت ايران فاينانس كنند.
با توجه به اينكه سرمايه‌گذار خارجي در زمينه زيرساخت‌هاي حمل و نقلي به نسبت توليد و انتقال ناوگان كمتر علاقه‌مند است در حوزه جذب سرمايه در حوزه زيرساخت‌هاي ريلي به چه شكل عمل خواهيد كرد ؟
شركت راه آهن در زمينه زيرساخت‌ها بيشتر به دنبال جذب فاينانس از طريق سرمايه‌گذار خارجي است به جز مسيرهايي كه جنبه ترانزيتي داشته باشد. مسيرهاي داخل كشوري بيشتر مكانيسم فاينانس را دنبال خواهد كرد ولي در زمينه ناوگان مي‌توانيم سرمايه‌گذار خارجي را به صورت اجاره به شرط تمليك جذب كنيم.
باتوجه به نياز كشور به واردات واگن مسافري و باري، شرايط ورود واگن‌هاي دست دوم هم‌اكنون چگونه است؟ پيش از اين، اعلام شده بود كه براي استانداردسازي پروژه‌هاي ريلي كشور، دولت شروط اوليه‌يي براي واردات واگن‌ها درنظر گرفته است؛ اين شروط چيست؟
در حال حاضر، واردات واگن باري دست دوم ممنوع است؛ در بخش مسافري نيز شركت متقاضي به شرطي مي‌تواند واگن دست‌دوم وارد كند كه به همان تعداد واگن‌هاي قديمي را از رده خارج كرده باشد. به‌دليل رويكرد حمايت از صنعت داخل سياست خاصي براي ورود ناوگان دست دوم درنظر گرفتيم؛ به‌طوري‌كه اين اقدام در بخش مسافري با لحاظ شرايطي ممكن مي‌شود؛ شركت متقاضي بايد به همان تعداد واگن‌هاي قديمي از رده خارج كند؛ به تعبيري صرفا اجازه ورود واگن دست دوم داده نمي‌شود؛ به اين ترتيب، واگن‌هاي دست دوم فقط جايگرين واگن‌هاي قديمي با سن بالا در ناوگان كشور مي‌شود. در بخش باري اما چنين سياستي نداريم و در هماهنگي كه با وزارت صنعت، معدن و تجارت صورت گرفته، در جهت حمايت از صنعت داخلي، ورود واگن دست دوم باري ممنوع اعلام شد و فقط شركت‌ها مي‌توانند نياز خود را در بخش باري به‌صورت اجاره تامين كنند.
پيش از اين راه آهن كشور از تسهيل اعطاي وام ارزي به سرمايه‌گذاران خبر داده بود؛ شرايط پرداخت اين وام هم‌اكنون به چه شكل است؟
در حال حاضر اين وام به سرمايه‌گذاران اعطا مي‌شود و سرمايه‌گذاران مي‌توانند از صندوق توسعه ملي وام ارزي دريافت كنند اين وام به يكي از شركت‌هاي خريد لكوموتيو نيز تعلق گرفته است. ازسوي ديگر وام صندوق توسعه فقط به‌صورت ارزي است؛ البته اگر طرف‌هاي خارجي قصد اخذ اين وام را داشته باشند بايد به لحاظ قانون استفاده حداكثري از توان توليدي داخل با شركت‌هاي ايراني كنسرسيوم مشترك تشكيل دهند.
منبع: سارا جنگروی - تعادل
