رفتارشناسي صنايع دريايي در دوران پساتحريم
جزئيات لغو تحريم‌هاي دريايي
روزهاي پرخبري را در صنايع مختلف كشور پست سر مي‌گذاريم؛ از روز 17 اكتبر و با امضاي دستور لغو تحريم‌هاي بين‌المللي عليه ايران، در ديگر روي پاشنه قبل نمي‌چرخد و اتفاقات جديد در تمامي زير شاخه‌هاي حمل و نقل در حال رخ دادن است.
خبر اقتصادی - در اين راستا، روز گذشته جزييات لغو تحريم‌هاي بنادر و دريانوردي كشور منتشر شد. فهرستي بلندبالا اعم از طراحي و ساخت كشتي‌هاي باري و تانكرهاي نفت، معاملات با بخش‌هاي كشتيراني و كشتي‌سازي و عاملان بنادر ايران، تحريم‌هاي مرتبط با كشتيراني و كشتي‌سازي، تحريم‌هاي مربوط به بخش حمل‌ونقل، اشخاص حقيقي، حقوقي يا نهادهاي مرتبط با كشتيراني، كشتي‌سازي و حمل‌ونقل. تحريم‌ها طي سال‌هاي متمادي، با وجود فشار زيادي كه بر تمامي صنايع حمل و نقلي وارد كرد، تجاربي را در اختيار تمامي تاجران و فعالان اين حوزه قرار داد تا از اين پس، رفتار متفاوتي در عرصه بين‌الملل نسبت به سال‌هاي قبل از تحريم از خود نشان دهند.
رنجي كه از خودتحريمي برديم
«حسن رضا صفري» عضو هيات‌مديره انجمن دريايي ايران و بازرس انجمن سازندگان كشتي و تجهيزات دريايي در اين باره، در گفت‌وگو با «تعادل» در ارتباط با شرايط پساتحريم و عملكردي كه بايد در اين دوران اتخاذ كرد، گفت: به اعتقاد من، در فضاي جديدي كه دردوران بعد از تحريم به وجود مي‌آيد، پديده جديدي شكل خواهد گرفت به نام «كاسبان پساتحريم» كه بايد در اين زمينه هشدار داد؛ يعني نبايد كساني وارد عرصه شوند تا با سوءاستفاده از ظرفيت‌هايي كه در دوران گذار ايجاد مي‌شود، به هدررفت منابع دامن بزنند و آينده اقتصاد كشور را بيش از گذشته، تهديد كنند. وي افزود: اگر بخواهم نگاه فني‌تري در ارتباط با حوزه حمل و نقل دريايي داشته باشيم، مهم‌ترين موضوع اين بخش، رفع تحريم‌هاي بخش موسسات رده‌بندي و بيمه‌ها است كه در اين زمينه پيشرفت‌هاي خوبي را داشتيم. وي ادامه داد: يكي از ضعف‌هاي اين حوزه اين است كه تحريم‌هاي تحميلي به ايران، فقط از خارج نبود، بلكه ما دچار خودتحريمي هم بوديم؛ چنانچه چه در زمان تحريم و چه در غير از آن زمان، ساخت كشتي‌هاي باري و نفتي به توليدكنندگان داخل انجام نمي‌شد و ساخت كشتي‌ها اغلب به چين و كره سفارش داده مي‌شد. صفري افزود: اين در حالي است كه در حوزه كشتي‌سازي، توانمندي و تخصص وجود دارد و سفارش‌هاي عمده براي كشتي‌هاي اقيانوس‌پيما بايد به توليدكنندگان داخل انجام شود.
اميدي به پساتحريم هم نداريم
عضو هيات‌مديره انجمن دريايي ايران تصريح كرد: معتقدم در فضاي پساتحريم هم، اين وضعيت تغيير نخواهد كرد و احتمالا مجددا اين سفارشات به سمت خارج از كشور خواهد رفت. در واقع؛ در حوزه كشتي‌سازي در شرايط قبل از تحريم، در حين تحريم و پساتحريم، سفارش هايمان به خارج از كشور بوده است. مويد اين مطلب هم اين است كه آقاي «محمد سعيدي»، مديرعامل شركت كشتيراني اخيرا خبر از سفارش ساخت 26 شناور به خارج از كشور داده و اين يعني اينكه، صنعت كشتي‌سازي ما انگيزه لازم را ندارد و تغييري نخواهد كرد.
هوشياري در تنظيم قراردادهاي بين‌المللي
بازرس انجمن سازندگان كشتي و تجهيزات دريايي همچنين گفت: در شرايط قبل از تحريم، بارهاي بين‌المللي را كشتيراني و شركت ملي نفتكش حمل مي‌كردند، اما در شرايط تحريم كشتيراني نتوانست در عرصه حمل بين‌المللي بار، ادامه فعاليت دهد. با اين ديدگاه و تجربه، بايد حمل بارهاي داخلي كشور را در اختيار شركت ملي نفتكش و كشتيراني قرار دهيم و هوشيار باشيم قراردادهايي كه مي‌بنديم را طوري تنظيم كنيم كه جايگاه كشتيراني و شركت ملي نفتكش را در حوزه بين‌المللي مستحكم كنيم.
تقويت زيرساخت‌هاي بيمه كشتي‌ها
اين كارشناس صنعت دريايي كشور گفت: هم‌اكنون در حوزه خدمات كشتيراني از جمله بيمه كشتي‌ها، زيرساختهايي به وجود آمده كه منحصر به فرد است و اين منحصر به فرد بودن، از اين بابت است كه ما هميشه آرزو داشتيم در كشور، يك موسسه رده‌بندي خارجي داشته باشيم كه در حال حاضر اين اتفاق افتاده و بايد كمك كنيم كه اين زيرساخت حفظ شود؛ چرا كه اين زيرساخت به صورت بين‌المللي به وجود آمده و به صورت بين‌المللي هم كاربرد دارد. وي ادامه داد: اكنون به‌شدت بايد صيانت كنيم كه اين خدمات از دست نرود و مهم‌ترين موضوع پساتحريم، توسعه پايدار شركت‌هاي بيمه‌يي و تقويتشان است.
منفعت‌زايي از تجربه‌هاي تحريم
از سوي ديگر، «روزبه مختاري» ديگر عضو هيات‌مديره انجمن دريايي ايران، بر اين باور است كه شرايط پساتحريم را در حوزه دريانوردي بايد از چند زاويه بررسي كنيم؛ وي مواردي كه در ليست لغو تحريم‌هاي بنادر و صنايع دريايي وجود دارد را موارد بهينه و خوبي دانست و گفت: بايد اين پرسش را مطرح كنيم كه وقتي اين تحريم‌ها بطور كلي برداشته شود، چه تفاوتي با قبل از اينكه اين تحريم‌ها اعمال شود، به وجود خواهد آمد. وي گفت: در زمينه بحث بيمه‌اي، در بحث ساخت كشتي و...، توانستيم در طول مدت تحريم، تجارب خوبي كسب كنيم و اكنون بايد با استفاده از اين تجارب، براي شركت‌هاي بيمه داخلي، كشتيراني، بنادر و پورت اپراتور، منفعت‌زايي كنيم.
خارجي‌ها مكمل باشند؛ نه بهره‌بردار
مختاري در پاسخ به اين پرسش كه اگر تحريم‌ها برداشته شود، نوع برخورد ما با حمل و نقل و صنايع دريايي به چه شكل است؟ گفت: در حال حاضر، با اينكه تحريم‌ها برداشته شده، اما هنوز امكان مانور خارجي‌ها در صنايع دريايي كشور وجود دارد؛ موضوعي كه بايد در دوره پساتحريم حتما كنترل شود تا بتوان ظرفيت‌هاي داخلي كشور را تقويت كرد. در واقع، توليدكنندگان خارجي در اين صنعت، بايد مكمل و تقويت‌كننده توليدكنندگان داخلي باشند. اين كارشناس صنعت دريايي تصريح كرد: استفاده از امكانات را در دوران پساتحريم بايد جدي بگيريم و در اين زمينه، زيرساخت‌هاي مورد نياز از جمله بيمه خصوصي و بيمه داخلي كشتي‌ها را تقويت كنيم. وي با تاكيد بر اينكه اكنون تجربه‌يي كه پورت اپراتورهاي كشور دارند با تجربه سال‌هاي اخير متفاوت است، بيان كرد: موضوع «سرمايه‌گذاري» با «بهره‌برداري»، كاملا متفاوت است؛ ما اكنون در بنادر بخش عظيمي از سرمايه‌گذاري را به صورت حاكميتي تا نقطه مطلوبي رسانده ايم؛ از اين پس، خريدهاي جنبي مانده است كه سازمان بنادر خود آنها را انجام مي‌دهد. وي در پاسخ به اينكه آيا اكنون ما از لحاظ مالي به سرمايه‌گذاري نياز داريم يا خير، گفت: بيش از سرمايه‌گذاري به تكنولو‍ژي نياز داريم؛ آنچه كه خوشايند نيست، اين است كه تمامي سرمايه‌گذاري‌ها را انجام داده باشيم اما شركتي خارجي از راه برسد و بخواهد از سرمايه‌گذاري‌هاي ما بهره‌برداري كند؛ لذا، بايد از مكانيزم سرمايه‌گذاري مشترك «جوينت ونچر» استفاده كرد تا سود شركت‌هاي داخلي محفوظ بماند.
تجار ما هوشيار عمل كنند
عضو هيات‌مديره انجمن دريايي گفت: بايد هوشيارانه عمل كنيم؛ تجار ما در مدت تحريم كار سختي داشتند و سختي‌هاي زيادي را متحمل شدند و البته تجارب زيادي هم كسب كردند؛ در حال حاضر، توقع از اين تجار اين است كه مانند 4 سال پيش، معامله نكنند و با استفاده از تجارب قبل، در تعاملات بين‌المللي، هوشيارانه‌تر عمل كنند.
منبع: سارا جنگروی - تعادل
