«ال‌نينو» در كشمكش تاييد و تكذيب سازمان‌ها

در روز 10شهريور سال جاري حميد چيت‌چيان وزير نيرو در نامه‌يي خطاب به هوشنگ فلاحتيان از پيش‌بيني وقوع ال‌نينيو قوي و احتمال سردتر شدن هوا و وقوع بارش‌هاي غيرعادي خبر داده بود و بر پيش‌بيني ذخيره سوخت مايع كافي در نيروگاه‌ها و پيش‌بيني توان توليد لازم در برنامه تعميرات سالانه نيروگاه‌ها در فصول سرد براي تامين گاز طبيعي و تضمين تداوم توليد نيروگاه‌ها تاكيد كرده بود. پس از اين نامه وزير به معاون خود در امور برق و انرژي، سازمان مديريت بحران كشور در تاريخ 15 مهر درنامه‌يي خطاب به شماري از سازمان‌ها از احتمال سرد شدن بيش از اندازه هوا در زمستان سال جاري خبر داده و تاكيد كرده بود كه اين سازمان‌ها براي مديريت اين شرايط آمادگي لازم را داشته باشند. تصاوير منتشر شده از اين دو نامه در خبرگزاري تسنيم موجود است. اما مدت زيادي از اين نامه‌نگاري‌ها و هشدارها نگذشته بود كه احد وظيفه مديركل پيش‌بيني و هشدارسريع سازمان هواشناسي كشور اعلام كرد: پيش‌بيني اين پديده براي ايران صادق نيست. وظيفه ادعا كرده كه فصل پاييز و ماه‌هاي ابتدايي زمستان نه تنها سردتر نخواهد بود، بلكه دماي هوا، گرم‌تر از حد نرمال پيش‌بيني شده است. در اين رابطه ايسنا به نقل از يك مقام مسوول در وزارت نيرو نوشته است كه وزارت نيرو به عنوان دستگاه متولي مديريت منابع آب كشور و همچنين تامين برق و آب براي مشتركان به صورت آنلاين اطلاعات پيشرفته‌ترين ماهواره‌هاي جهاني را رصد مي‌كند تا بتواند به‌موقع از سيلاب‌هاي احتمالي جلوگيري كند و همچنين دماي هوا و پيك‌مصرف برق را پيش‌بيني كند. اين مقام مسوول تصريح كرده است كه نامه هشدارآميز وزير نيرو يك نامه داخلي و خطاب به مسوولان تامين آب و برق بوده و جنبه رسانه‌يي نداشته است. واضح است كه وزارت نيرو با هدف تامين آب و برق پايدار و خدمت‌رساني بي‌وقفه به مشتركان، دايما معتبرترين و به روزترين آمارهاي جهاني را رصد مي‌كند؛ البته بدون شك در اين زمينه آمارهاي سازمان هواشناسي كشور نيز مورد توجه قرار دارد.

اين‌طور كه به نظر مي‌رسد دليلي براي نگراني مردم درباره وقوع سرما يا سيل شديد وجود ندارد. وزارت نيرو بنا به مسووليتش كه تامين آب و برق پايدار است نياز به آماده‌باش براي مقابله با شرايط جوي را احساس كرده و در اين زمينه نامه‌هاي داخلي به زيرمجموعه‌هاي خود ارسال و سازمان مديريت بحران را تنظيم كرده است. احد وظيفه، مديركل پيش‌بيني و هشدارسريع سازمان هواشناسي پيش‌تر نيز گفته بود كه بر اساس مدل‌هاي اقليمي، دماي زمستان امسال در ايران به‌طور ميانگين حدود يك تا 1.5 درجه گرم‌تر از شرايط نرمال خواهد بود. البته لازم به ذكر است كه آمار ارائه شده در مدل‌هاي اقليمي به‌طور تقريبي است و با احتمال و خطا مواجه است و اگر براي يك منطقه بارش نرمال يا بالاتر از حد نرمال بيان شده، 50درصد احتمال دارد اين پيش‌بيني درست باشد. به هر حال وظيفه بر اين باور است كه بر اساس مدل‌هاي اقليمي نه تنها زمستان سردتر از شرايط نرمال نخواهيم داشت، بلكه احتمالا اين فصل گرم‌تر از شرايط نرمال خواهد بود.

مديركل پيش‌بيني و هشدارسريع سازمان هواشناسي تاكيد كرد كه در مورد پديده‌هاي بزرگ مقياس «ال‌نينو» و «لانينا» و تاثير آنها در اقليم ايران به عنوان يك موضوع علمي، تحقيقات و مطالعات دانشگاهي صورت گرفته است. طبق گفته‌هاي وظيفه، ال‌نينو پديده بزرگ مقياسي است كه اقيانوس‌هاي آرام و هند را در بر‌مي‌گيرد و شامل تنگه «تاهيتي» در استراليا تا سواحل پرو در غرب امريكا مي‌شود كه نوعي شرايط دوقطبي در دو سوي اقيانوس ايجاد مي‌كند. نتايج برخي اين مطالعات آكادميك حاكي از اين است كه در فصل سرد سال بارش كشور بالاتر از حد نرمال خواهد بود اما در مقابل برخي اعلام كرده‌اند با پديده ال‌نينو و لانينا تغيير خاصي در اقليم كشور و در بارش‌ها ايجاد نمي‌شود. در اين بين سازمان پيش‌بيني آب و هوايي كشور عمان با همكاري پليس و نيروهاي امدادي وضعيت فوق‌العاده اعلام كرده است و اين كشور خود را براي بارندگي شديد 4ماه آينده آماده مي‌كند. انتظار مي‌رود كه پديده ال‌نينو تاثير عمده‌يي بر ميزان بارندگي كشورهاي منطقه خاورميانه داشته باشد.

 ال‌نينو چيست؟

ال‌نينو اساسا پديده‌يي جهاني است؛ اكنون ناسا در گزارشي در اين باره نوشته است كه مقايسه تصاوير ماهواره‌يي با آنچه ماهواره‌ها در 1997 نشان مي‌دادند، نمايانگر اين است كه ناهنجاري عظيم آب و هوايي مشابه آنچه در سال 1997 اتفاق افتاد در حال شكل‌گيري است.

طبق اين گزارش هر 2 تا 7 سال يك بار، يك حوضچه آب گرم غيرمعمول كه در بعضي از مواقع با تغييرات در دما مواجه مي‌شود، سبب ايجاد تغييرات آب و هوايي كوتاه‌مدت مي‌شود. بر اساس گزارش ناسا اين افزايش دما كه به ال‌نينيو (ال‌نينو) مشهور است، محيط‌هاي آبي محلي را تحت تاثير قرار مي‌دهد. اين زمستان پديده ال‌نينيو از طريق تصاوير فضايي بهتر از هر زمان ديگري قابل رويت است. ال‌نينو امسال شباهت‌هاي بسيار زيادي به آنچه در 98-1997 رخ داد، دارد. با توجه به داده‌هاي سازمان جهاني هواشناسي، ال‌نينيو 98-1997 قدرتمندترين ال‌نينيو اتفاق افتاده را به نام خود ثبت كرده است. با استفاده از مشاهدات متوالي ماهواره‌يي ناسا كه توسط ابررايانه‌هاي اين سازمان پردازش مي‌شوند، دانشمندان به مجموعه كاملي از ابزارها براي بررسي ال‌نينيو دست يافته‌اند كه نشان مي‌دهد اين پديده با قدرتي بي‌سابقه، در راه است و به احتمال بسيار قوي اثراتي بيشتر از مورد مشابه خود در 98-1997 به همراه خواهد داشت.