شايد در نگاه اول، اين مساله كه بازارهاي جهاني به واسطه مناسبتهاي مذهبي دستخوش تغيير قرار گيرند، عجيب به نظر برسد؛ اما واقعيت چيز ديگري است. همواره مناسبتهاي مذهبي مسلمانان مانند ماههاي رمضان و محرم كه منجر به افزايش مصرف ظروف يكبار مصرف به واسطه رسومي مانند پخش نذري ميشود، بازار پلياستايرنها كه ماده خام اوليه تشكيلدهنده ظروف يك بار مصرف هستند را با تغييرات در قيمت و عرضه و تقاضا مواجه ميكند. در روزهاي گذشته اما با وجود اينكه همه منتظر «افزايش تقاضا» و در نتيجه افزايش قيمت براي اين محصولات بودند، بازار روندي نزولي به خود گرفت.
خبر اقتصادی - وب سايت تخصصي پلاتس در اين باره مينويسد: اينگونه به نظر ميرسيد كه با فرا رسيدن فصل سوم كه به طور سنتي اوج تقاضاي استايرن مونومر (SM) در اين فصل قرار دارد اين بازار شاهد افزايش تقاضا باشد. انتظار ميرفت اين اتفاق با چرخش عظيم توليد مجتمعهاي منطقه تقويت شود اما قيمتها روند نزولي به خود گرفتند تا انتظارات سنتي بازار برآورده نشوند. استايرن مونومرها (SM) مواد اوليه تشكيلدهنده بسياري از محصولات پلاستيكي هستند. يكي از كاربردهاي اصلي اين محصولات، توليد ظروف يك بار مصرف است. با توجه به فرا رسيدن محرم تقاضا براي استايرن مونومر در واحدهاي توليدي اين محصولات افزايش چشمگيري مييابد. براساس اعداد و ارقام Plotts، توليد SM فوب كره در روزهاي اخير روندي كاهشي را نشان ميدهد. اين روند به شكلي بوده كه منجر به كاهش حدود 30درصدي توليد اين محصول در بازه زماني اول جولاي تا 30سپتامبر و رسيدن حجم توليد به كمتر از 886 متريك تن در دلار رسيد. استايرن مونومر كره در 14 اكتبر يك افزايش قيمت خفيف را شاهد بود و به 927متريك تن در دلار رسيد اما اين مقدار همچنان نسبت به اول جولاي مويد كاهش 26.57درصدي است.
پلاتس در ادامه با تاكيد بر اينكه استايرينهاي مونومر در مدت اخير روندي بر خلاف انتظار را در پيش گرفتهاند، مينويسد: «با افزايش توليد ABS و PS مجتمعهاي پتروشيمي منطقه و افزايش تقاضاي SM كه ماده اوليه توليد اين محصولات محسوب ميشود، انتظار ميرفت قيمت SM با افزايش مواجه شود. تقارن زماني اين افزايش تقاضا با سه ماهه سوم سال كه به دليل نزديكي به كريسمس، تعطيلات پايان سال و نيز مناسبتهاي مذهبي در كشورهاي مسلمان است به طور سنتي، فصل افزايش پيك قيمت SM محسوب ميشود. اين تقارن اين ظن را در تحليلگران تقويت كه قيمتها در اين برهه از سال افزايش خواهد يافت. اتفاقي كه به واسطه عدم افزايش تقاضا در عمل رخ نداد.»
تقاضاي بيرمق فصل سوم
پلاتس ريشه اين عدم پيروي بازارها از پيك تقاضا براي استايرنهاي مونومر را در «كاهش قيمتهاي جهاني نفت خام» و «وضعيت خرسي بازارهاي جهاني» ميداند و مينويسد كه چنين سنتشكنياي در بازارهاي پليمري كمتر به اين شكل اتفاق ميافتد. از ديدگاه تحليلگران پلاتس، كاهش ارزش يوآن و شاخص مديران خريد (PMI) ضعيف كه از نشانههاي وجود محيط خرسي در اقتصاد كلان چين است از عوامل موثر در كاهش تقاضاي SM كشورها محسوب ميشود.
به طور كلي از ديدگاه علم اقتصاد زماني كه شاخص مديران خريد (PMI) كه بعد از بحرانهاي اقتصادي در جهان براي تكميل شاخص GDP در تحليلهاي اقتصادي مورد ارزيابي قرار گرفت زير 50درصد باشد، وضعيت اقتصادي در وضعيت انقباض قرار دارد.
نگاهي به شاخص مديران خريد در شركت كايزين چين اين وضعيت انقباضي را تاييد ميكند. اين شاخص در كايزن چين پس از اينكه در آگوست عدد 47.3 را ثبت كرده بود به كمتر از 47.2 رسيد كه كمترين مقدار اين شاخص در طول 6.5 سال اخير محسوب ميشود.
يكي ديگر از دلايل كاهش تقاضاي ABS و PS را ميتوان در افت توليد صنايع مرتبط با اين محصول دانست. سيستمهاي تهويه هوا و نيز يخچالها ازجمله دستگاههايي هستند كه در توليد آنها به طور وسيعي از استايرنهاي مونومري استفاده ميشود. صنايع توليدي اين دستگاهها در كشورهاي منطقه آسيب ديده است. براساس اطلاعات اداره ملي آمار چين، توليد سيستمهاي تهويه مطبوع در ماه آگوست نسبت به مدت مشابه سال قبل با كاهش 5.2 درصد به 10.531دستگاه رسيده است. همچنين توليد يخچالهاي اين كشور در ماه آگوست در مقايسه با سال گذشته 3.6درصد كاهش يافته و به 7.191ميليون دستگاه رسيد. با كاهش توليد اين صنايع تقاضا براي ABS و PS و تبعا تقاضا براي MS كاهش محسوسي داشته است.
افزايش منابع عرضه SM در منطقه نيز در برعكس شدن انتظارات مثبت قيمتها در سه ماهه سوم سال نقش داشته است. اين منابع با ازدياد موجودي انبار SM در امريكا و متعاقبا افزايش جريان آربيتراژ اين محصول پتروشيميايي از امريكا به آسيا تقويت شد.
اكنون وضعيت به شكلي درآمده است كه بر خلاف هميشه در اين تاريخ اين انبارها هستند كه هر روز از استايرنهاي مونومري پرتر ميشوند. طبق آمارهاي پلاتس سطح موجودي هفتگي SM شرق چين در 2 اكتبر 14.48درصد افزايش داشته و به 83هزار تن رسيده است. اين ميزان افزايشي چشمگير و 33.67درصدي را نسبت به ميانگين چهارساله اين موجودي در ماه اكتبر كه برابر با 62هزار و 93متريك تن بوده است، نشان ميدهد. قيمتهاي پايين SM در اروپا جريان آربيتراژ اين ماده شيميايي ساخت امريكا را از اروپا به آسيا تغيير داد. بدينترتيب جريان آربيتراژ امريكا-آسيا بازگشايي شد.
انتظارات پيشين براي فصل سوم
براساس محاسبات پلاتس از اطلاعات شركتها، همگام با فرا رسيدن فصل سوم سال آسيا از مجموع 23.8ميليون تن ظرفيت توليد سالانه 525300 متريك تن به خاطر عمليات تعمير و نگهداري از دست ميرود. به خاطر اين كاهش عرضه انتظار ميرفت قيمتها در اين برهه از سال افزايش يابد. از سوي ديگر چرخش توليد نيز در مجتمعهاي بزرگ آسيايي در خاورميانه، تايوان، ژاپن و چين طي آگوست-دسامبر پيشبيني شده بود. در سال 2014 SM خاورميانه حدود 25.5درصد از كل واردات SM چين را تشكيل ميداد. اين ميزان واردات، خاورميانه را به دومين تامينكننده SM چين تبديل كرد. كره با تامين 38درصد SM مورد نياز چين، نخستين تامينكننده اين محصول براي چينيها به شمار ميرود. تايوان و ژاپن هر يك با تامين 12.7درصد از تقاضاي SM چين در ردههاي بعدي قرار دارند.
با نگاه به آينده، بسياري از آگاهان، بازار ضعيفي را براي سه ماهه پاياني سال انتظار ميكشند. اين انتظار از آنجا ناشي ميشود كه جريان آربيتراژ SM از امريكا به آسيا به انگيزه اتمام منابع در پايان سال افزايش يافته است. اين موضوع به خاطر ادامه تقاضاي بيرمق بازار پاييندستيها- به ويژه پلياستايرن قابل ارتقا، كه در بخشهاي
ساخت و ساز به طور وسيعي مورد استفاده قرار ميگيرد و نيز فرا رسيدن زمستان كه به طور سنتي فصل افت تقاضا محسوب ميشود، اتفاق افتاده است.
منبع: سعید کاظمی مبین - تعادل