دومين همايش ملي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار
90 درصد مرگ زنان ناشي از تشخيص ديرهنگام سرطان
دومين همايش ملي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار با شعار «زن قلب خانواده» برگزار شد. پژوهشگاه صنعت نفت در سالن آزادگان خود ميزبان مدعوين اين همايش بود. همايشي در مورد مباحثي همچون رويكرد و تجارب ارتقاي سلامت محيط كار و سلامت زنان شاغل، ابعاد حقوقي و ارتقاي سلامت زنان در محيط كار، راهكارهاي عملي براي پيشگيري و اصلاح اختلالات عضلاني اسكلتي شاغلان، عوامل موثر بر سلامت روان زنان شاغل، عوامل موثر بر بهداشت باروري زنان شاغل، نقش عوامل ارگونوميك بر سلامت زنان شاغل را مورد بحث و بررسي قرار مي‌دهد.
خبر اقتصادی - سازمان‌هاي دولتي، سال گذشته اين همايش ملي را به صورت جدي پيگيري نكردند. اما دستاوردهاي اين همايش سال گذشته پيشرفت‌هاي چشمگيري را درپي داشت. طبق بنرهايي كه خيرمقدم گفته بودند، شهيندخت مولاوردي (معاون رييس‌جمهور در امور زنان و خانواده) و دكترسيد محمدهادي ايازي (قائم‌مقام وزير در امور مشاركت‌هاي اجتماعي، سازمان‌هاي مردم‌نهاد و خيريه‌هاي حوزه سلامت) نيز در افتتاحيه اين همايش حضور داشته باشد اما چنين اتفاقي نيفتاد.
شكاف جنسيتي در محيط كار
مشاور وزير نفت در امور زنان و خانواده نخستين سخنران اين همايش است. او مي‌گويد: «يكي از تعاريفي كه ازسوي سازمان بهداشت جهاني ارائه شده است؛ سلامت رفاه كامل اجتماعي، رواني، جسمي و معنويت است كه تنها به نبود معلوليت اطلاق نمي‌شود. سلامت به موازات گسترش ابعاد زندگي و موقعيت جوامع امروز افزايش مي‌يابد. يكي از اين مصاديق را مي‌توان در پايمال شدن حقوق زنان پيدا كرد. حقايقي در مورد زنان بيانگر آن است كه شيوع فقر و وابستگي اقتصادي در بين زنان، وجود نگرش‌هاي تحقيرآميز نسبت به دختران و زنان، بازتوليد مكرر كليشه‌هاي جنسيتي درجامعه و خانواده، استمرار خشونت عليه آنها، وجود شكاف جنسيتي در محيط كار و مديريت، محدوديت قدرت، اختيار، تصميم‌گيري و ساير تبعيض‌ها واقعيت‌هاي ناخوشايند اجتماعي هستند كه تاثير نامطلوب بر سلامت زنان دارند. سلامت زنان در فرصت‌هاي اقتصادي، سياسي، اجتماعي و حق بهره‌مندي بهداشت در چارچوب و پيشرفت جامعه مدنظر قرار مي‌گيرند. براي آنكه زنان سالم باشند، بايد نيازهاي آنان برآورده شود. اين نيازها شامل درآمد تضمين شده، تغذيه مناسب، امنيت رواني، رهايي از خشونت، تقسيم كار در خانواده، توجه به ويژگي‌هاي جنسي به عنوان يك انسان و ويژگي‌هاي جنسيتي با همه مسووليت‌هايي كه به عهده دارند. در بسياري از جوامع زنان بار مضاعفي را تحمل مي‌كنند و از آنها انتظار مي‌رود كه هم بيرون از خانه كار كنند و هم مسوول كارهاي خانه باشند و درعين حال بايد نيازهاي همسر، فرزندان و گاه فاميل نزديك را برآورده كنند. چنين زناني اغلب خسته‌اند و فرصت رسيدگي به سلامتي و بهداشت خود را ندارند. در ايران نيز سوءتغذيه، كم‌خوني، بيماري‌هاي قلبي عروقي، شيوع روزافزون سرطان‌هاي خاص زنان، احساس ناامني، خستگي مزمن، بيماري‌هاي روحي و رواني، تهديد شغلي و... عوامل ناخوشايندي را به وجود آورده كه جبران‌ناپذير است.»
شناسايي خلأهاي تهديد‌كننده سلامت زنان
پس از صحبت‌هاي خانم تندگويان، دبير همايش ضمن خوشامدگويي به مدعوين اهداف دومين همايش ارتقاي سلامت زنان درمحيط كار را برشمرده و مي‌گويد: «حساس‌سازي جامعه نسبت به موضوع، بستر‌سازي براي گفتمان در مورد چالش‌ها و راهكارهاي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار، كمك به معرفي اثرات اشتغال زنان بر سلامت زنان در آباد جسمي، جنسي، رواني و اجتماعي، جلب حمايت براي اقدامات و تغييرات اداري، قوانين و ارائه خدمات مرتبط با ارتقاي سلامت زنان در محيط كار، معرفي و تبيين رويكرد معاصر ارتقاي سلامت محيط‌هاي كاري و تجارب ملي و بين‌المللي آموزش و توانمندسازي كارشناسان و محققان و مديران براي ارتقاي سلامت خود و زنان شاغل در سازمان‌هاي مطبوع از مهم‌ترين اهداف اين همايش است.» نسترن كشاورز محمدي، شناسايي خلأهاي خدماتي، حقوقي و قانوني تهديد‌كننده سلامت زنان شاغل و شناسايي راه‌حل‌هاي بالقوه را از مهم‌ترين نقش اين همايش در كمك به موضوع سلامت زنان دانست.
بيماري‌هاي تهديد‌كننده جان زنان
رييس اداره سلامت ميانسالان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز در اين همايش صحبت كرده و مي‌گويد: «براساس آخرين پيمايش كشوري 5.26درصد زنان به بيماري‌هاي اعصاب و روان دچار هستند و 78درصد از مرگ‌ومير زنان طبق آمارهاي سال1390 به دليل بيماري‌هاي قلبي، سرطان و حوادث غيرعمد است.»
دكتر مطهره علامه در دومين همايش ملي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار با اشاره به اينكه اهميت وزارت بهداشت به بارداري و زايمان مرگ‌ومير اين حوزه را كاهش داده است، مي‌افزايد: «90درصد مرگ‌ها ناشي از سرطان‌ها مربوط به تشخيص و درمان ديرهنگام، 59درصد مرگ‌ها ناشي از بيماري‌هاي قلبي و عروقي، 34درصد بيماري‌هاي عفوني و انگلي، 18درصد عوارض بارداري زايمان و پس از زايمان و 48درصد ناشي از اختلالات كروموزومي و بيماري‌هاي مادرزادي است. آمار سازمان جهاني بهداشت (WHO) نخستين دليل براي مرگ زنان را ايسكميك قلب و بيماري‌هاي عروقي و دومين دليل را سرطان مي‌داند. بيماري‌هاي تنفسي و ديابت در رده بعدي دلايل ابتدايي مرگ در زنان هستند. مداخله در شيوه زندگي براي كاهش بيماري‌هاي قلبي و عروقي، تصحيح شيوه تغذيه و تشويق زنان به تحرك بيشتر براي مقابله با چاقي ازجمله مواردي است كه مي‌تواند ما را در دستيابي به اين عدد تا سال2025 كمك كند.»رييس اداره سلامت ميانسالان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي تاكيد مي‌كند: «از مهم‌ترين اولويت‌هايي كه بيماري‌هاي مزمن و ناتوان‌كننده براي زنان ايجاد مي‌كند، بيماري‌هاي اعصاب و روان است كه براساس آخرين پيمايش كشوري 5.26درصد زنان به اين بيماري مبتلا هستند به ويژه افسردگي، بيماري‌هاي موسكولو اسكتال ازجمله كمردرد و آرتروز، كم‌خوني و يائسگي كه البته در گروه‌هاي مختلف سني زنان رتبه آن تغيير مي‌كند.»
قرار بود شهيندخت مولاوردي هم در اين همايش حضور داشته باشد، اما نيامد و مسعود مطلبي قاين، دبير اجرايي همايش ارتقاي سلامت زنان در محيط كار پيام مولاوردي را قرائت كرد:
در هفته ملي سلامت بانوان ايراني كه امسال با شعار «زن قلب خانواده» گرامي داشته مي‌شود، شاهد برگزاري دومين همايش ملي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار هستيم. قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با حمايت از حقوق انساني، اجتماعي و فرهنگي همه افراد اعم از زن و مرد، سلامت افراد را يك حق اساسي دانسته و تامين نيازهاي سلامت آنها را تكليف اصلي دولت شمرده است.
امروزه سلامت تنها به نبود بيماري و معلوليت اطلاق نمي‌شود و عبارت از رفاه كامل جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است و حق سلامت زنان به معناي برخورداري از سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگي‌هاي آنان در مراحل مختلف زندگي است.
يافته‌هاي علمي جديد درباره سلامت زنان و نظام‌هاي سلامت بر رويكردهاي ادغام يافته سلامت طي دوره‌هاي زندگي تاكيد دارد و آن را نكته‌يي كليدي و با اهميت در برنامه‌هاي پژوهشي و برنامه‌ريزي به شمار مي‌آورند. درچنين رويكردي ابعاد فيزيكي، رواني، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و معنوي زندگي زنان با درنظر گرفتن نقش‌هاي چندگانه فردي، اجتماعي و خانوادگي آنان مدنظر قرار مي‌گيرد.
همچنين امروزه اشتغال براي بسياري از زنان يك انتخاب نيست، بلكه اجباري براي تامين زندگي خود يا يكي از اعضاي خانواده است. در نخستين همايش ملي ارتقاي سلامت زنان در محيط كار بر واقعياتي تاكيد شد كه هنوز پابرجا هستند: از يك طرف طيف متنوعي از عوامل مختلف فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي، سازماني و نيز عوامل بيولوژيكي، فيزيكي، شيميايي، سبك زندگي و سواد سلامتي بر سلامت زنان در محيط كار، شامل منزل و محيط‌هاي رسمي كار تاثير مي‌گذارد، ازجمله مهم‌ترين اين عوامل، عامل فرهنگي است كه افزون بر عوامل زيستي زنان را در محيط‌هاي كاري آسيب‌پذيرتر از مردان مي‌كند. تعريف نادرست حقوق و نقش‌هاي زن و مرد در خانه و اجتماع و نيز توزيع ناعادلانه منابع و فرصت‌ها در محيط‌هاي كاري ريشه در شرايط فرهنگي و ساختاري دارد كه نگرش نامناسب مردان و زنان به نقش، جايگاه و حقوق خود و جنس ديگر در محيط كار را توليد كرده و تداوم مي‌بخشد.
ازسوي ديگر به استناد تجارب و شواهد علمي و پژوهشي موجود در برخي محيط‌هاي كاري تبعيض بين زن و مرد در نظام پرداخت، دسترسي به منابع و فرصت‌هاي شغلي، تسهيلات رفاهي و پيشرفت‌هاي شغلي، ايفاي نقش در سطوح تصميم‌گيري، مديريتي و ارزشيابي، ازجمله واقعيت‌هايي است كه نه تنها بر رضايت شغلي و سلامت رواني زنان در محيط كار تاثير گذاشته، بلكه منجر به بازتوليد يا تداوم بسترهاي نامناسب فرهنگي و قانوني و ساختاري و سازماني براي ارتقاي سلامت زنان در محيط‌هاي كاري مي‌شود.
اگر ارتقاي سلامت را فرآيند توانمندسازي افراد جهت افزايش تسلط بر سلامت خود و بهبود آن بدانيم، بي‌ترديد افزايش آگاهي جامعه و خانواده از دانش و نيازهاي سلامت زنان و نقش آن در توسعه، تقويت نقش محوري زنان در تامين سلامت خود، خانواده و جامعه و نيز افزايش مشاركت آنان در سطوح مختلف تصميم‌گيري و اجرا مي‌تواند اين فرآيند را تسهيل كند. نظر به اينكه سلامت محور توسعه است و زنان سالم محور خانواده و نسل سالم هستند و زنان شاغل بخش مهمي از سرمايه انساني و نيروي كار و سازندگي كشور محسوب مي‌شوند، لذا اتخاذ تدابير مناسب جهت ارتقاي سلامت زنان شاغل با توجه به نقش‌هاي خانوادگي (همسر و مادر) و اجتماعي آنان بايد محور برنامه‌هاي توسعه‌يي، ازجمله برنامه ششم توسعه باشد. تلاش در ايجاد توازن ميان كار و زندگي زنان و ارائه بسته جامع حمايتي از زنان شاغل و نيز آموزش برنامه‌هاي پايش و خودمراقبتي از آن قبيل است. بديهي است تقويت نقش و جايگاه دفاتر مشاوران امور زنان و خانواده در حساس‌سازي مسوولان و تصميم‌گيران نسبت به لزوم توجه عملي به سلامت زنان درمحيط كار و جلب حمايت‌هاي لازم جهت اعمال تغييرات قانوني و ساختاري، به عنوان حلقه واسط بين حوزه زنان و خانواده و نظام سلامت و جلب حمايت همه‌جانبه ساير دستگاه‌ها و سازمان‌هاي موثر بر امر سلامت زنان، از اقدامات موثر در حفظ و ارتقاي سلامت زنان در محيط‌هاي كاري به شمار مي‌رود. در پايان از تمام دست‌اندركاران و برگزاركنندگان اين رويداد كه با همكاري بين بخشي بسياري از دستگاه‌هاي اجرايي و علمي كشور برگزار مي‌شود، به خصوص همكاران محترم دفتر امور زنان و خانواده وزارت نفت كه اين فرصت را فراهم كردند، كمال تشكر را مي‌كنم و براي تك‌تك عزيزان آرزوي توفيق روزافزون دارم.
منبع: تعادل
