پايداري؛ ارمغان تعاوني‌ها در ارائه خدمات مالي

خبر اقتصادی - درحالي كه هدف از شكل‌گيري بيمه‌ها ارتقاي سطح رفاه اجتماعي و آسودگي خاطر شهروندان بوده است، با بدل شدن بيمه‌ها به بنگاه‌هاي اقتصادي، اين رسالت تاحدودي در پس پشت كسب منفعت و سود بيشتر كمرنگ شده و به‌دست فراموشي سپرده شده است تاحدي كه در ايالات‌متحده بيمه‌ها براي كسب سود بيشتر و عدم پرداخت حق بيمه بيماران با استخدام كارگاه‌هاي خصوصي به تفتيش در سابقه و گذشته بيمار مي‌كنند تا با به‌دست آوردن مدارك و شواهدي دال بر احتمال آگاهي بيمار از بيماري خود پيش از بيمه شدن، از پرداخت حق بيمه او سر باز زنند.

 با اين حال، در بسياري از كشورهاي توسعه‌يافته كه رفاه اجتماعي ازجمله مولفه‌هاي توسعه پايدار محسوب مي‌شود، مقوله‌يي چون بيمه تامين‌اجتماعي يكي از دستاوردهاي بزرگ نهضت‌هاي مردمي و دولت‌هاي رفاه در برابر ترك‌تازي‌هاي نظام سرمايه‌ به‌شمار مي‌آيد. تعاوني بيمه، نوعي شركت تعاوني است كه هد‌فش تامين بيمه براي همان افراد‌ي است كه اد‌اره اين شركت را د‌راختيار د‌ارند‌ كه در ادامه اين خدمات مي‌تواند به افراد غيرعضو نيز تسري يابد. د‌رواقع تعاوني‌هاي بيمه جايگزيني براي هر د‌و شكل بيمه د‌رماني د‌ولتي و خصوصي محسوب مي‌شوند‌. نخستين تجربه‌ها در زمينه تعاوني‌هاي بيمه به سال‌هاي مياني قرن هجدهم ميلادي در ايالات‌متحده بازمي‌گردد كه براي جبران خسارات ناشي از آتش‌سوزي‌هاي گسترده در ايالت فيلادلفياي اين كشور شكل گرفت. حدود يك قرن بعد، يك بيمه آتش‌سوزي ديگر با ساختاري مشابه در بريتانيا تشكيل شد كه امروزه يكي از قديمي‌ترين بيمه‌هاي فعال در اين كشور محسوب مي‌شود.

 اما تكليف بيمه پايدار چه مي‌شود؟ گروه تعاونگران كه يك شركت كانادايي فعال در زمينه بيمه و خدمات مالي است، پيشگام ورود اصول پايداري به خدمات بيمه‌يي و مالي شده است. اين بيمه تعاوني توسط كشاورزاني تاسيس شد‌ كه بخش زياد‌ي از د‌ارايي‌ها، اند‌وخته و بيمه عمر خود‌ را د‌ر د‌وران كساد‌ي بزرگ ازد‌ست د‌اد‌ه بود‌ند‌. همين مساله باعث شد‌ تا آنها به شركت‌هاي بيمه مرسوم بد‌بين شوند‌ و براي حل مشكلات خود‌ تصميم به تاسيس و راه‌اند‌ازي يك بيمه تعاوني بگيرند‌. البته اين مسير با د‌شواري‌هاي بسياري همراه بود‌ كه از آن جمله مي‌توان به بي‌تجربگي د‌ر زمينه صنعت بيمه، امكانات و منابع مالي محد‌ود‌ همچنين رقابت شد‌يد‌ اشاره كرد‌. ابتد‌ا اين كشاورزان د‌ر كنار كارهاي روزمره به فروش بيمه عمر نيز مي‌پرد‌اختند‌. د‌ر سال1945 آنها با د‌ريافت يك وام قرض‌الحسنه به مبلغ 25هزار د‌لار، تجارت خود‌ را به سرعت توسعه د‌اد‌ه و د‌ر عرض چند‌ سال موفق به تاسيس شعبي د‌ر ايالت‌هاي مختلف كاناد‌ا شد‌ند‌. در حال حاضر اين شركت تعاوني بيش از 5هزار نفر را در استخدام خود دارد و در سال2014 توانست با گردش مالي 3.5ميليارد دلاري، درآمدي معادل 137ميليون دلار را براي خود ثبت كند.

كتي باردزويك رييس و مديرعامل اين گروه كه اعضاي آن سازمان‌هاي تعاوني و اتحاديه‌هاي اعتباري را دربرمي‌گيرد، در اين رابطه مي‌گويد: «در سال‌هاي اخير بحث‌هاي زيادي پيرامون مفهوم پايداري در سراسر جهان درگرفته اما تعاوني‌ها در ذات خود اين ظرفيت و توانايي را دارند به سازمان‌ها و نهادهايي كه از اصول پايداري در ارتباط با حوزه‌هاي اجتماعي، اقتصادي و محيط‌زيستي برخوردارند، كمك رسانند.» پايداري كه به‌معناي رفع نيازهاي امروز بدون ضربه زدن به قابليت نسل‌هاي آينده در تامين نيازهاي خود است، همواره عنصري بنيادين و اساسي در تعاوني‌ها بوده و گروه تعاونگران نيز از اين قاعده مستثني نيست.

اين گروه نخستين و تنها شركت در امريكاي‌شمالي محسوب مي‌شود كه معاهده‌نامه بيمه پايدار كه از حمايت سازمان ملل نيز برخوردار است، را امضا كرده است. اين معاهده‌نامه درواقع چارچوبي براي شركت‌هاي بيمه ايجاد مي‌كند تا تهديدها و فرصت‌هاي محيط‌زيستي، اجتماعي و حاكميتي را به شكلي بهتر مديريت كنند. يكي از خدمات ارائه شده توسط اين شركت، بيمه منزل حفاظت محيطي است كه طبق آن مالكان مي‌توانند اموال آسيب‌ديده را با محصولات دوستدار محيط‌زيست و پايدارتر تعويض كنند. علاوه بر اين، مالكان خودروهاي هيبريدي نيز در پرداخت حق بيمه خود از 5درصدي تخفيف برخوردار خواهند بود. گذشته از توجه به مقوله پايداري محصولات و خدمات، به گفته مديرعامل اين شركت، يكي از اهداف اين گروه به صفر رساندن توليد گازهاي گلخانه‌يي توسط اين شركت تا سال2020 خواهد بود. اين گروه بيمه كه يكي از اعضاي اصلي شوراي سرمايه‌داري پاك محسوب مي‌شود، از پروژه‌هاي مبتكرانه در زمينه توسعه پايدار نيز حمايت و پشتيباني مي‌كند. در اين زمينه مي‌توان به برنامه ايمپكت اشاره كرد كه با هدف بسيج نيروهاي مبتكر جوان براي مقابله با چالش‌هاي محيط‌زيستي، اجتماعي و اقتصادي جوامع مختلف است. باردزويك در همين رابطه مي‌گويد: «ما با دانشگاه‌هاي مختلفي در حال رايزني و همكاري هستيم تا نيروهاي جوان را در رشته‌هاي مختلف مانند بيولوژي و فلسفه كه علاقه‌مند به مقوله توسعه پايدار هستند را گرد هم آوريم.» طبق اين برنامه، دانشجويان در كارگاه‌ها شركت كرده و منابعي دراختيار آنها گذاشته مي‌شود تا به پيشبرد طرح‌هاي محلي و منطقه‌يي كمك شود. به‌عنوان مثال، يكي از شركت‌كنندگان در اين كارگاه‌ها، از يك كمك مالي 5هزار دلاري به‌منظور اجراي يك طرح آموزشي بهره گرفت. او در اين طرح قصد آموزش شهروندان كالياري پيرامون زنبورداري در شهرها را داشت. يك شركت‌كننده ديگر از اين كمك مالي براي ترويج استفاده و مصرف آب لوله‌كشي به جاي آب بسته‌بندي شده استفاده كرد.

باردزويك بااشاره به تنوع شركت‌هاي عضو در اين گروه كه شامل تعاوني‌هاي كشاورزي، مالي، خدماتي، خرده‌فروشي، سلامت و كارگري مي‌شود، اين مساله را يكي از نقاط قوت اين گروه در پيگيري و پيشبرد ماموريت خود در زمينه توسعه پايدار عنوان كرد. او در همين رابطه گفت: «فكر نمي‌كنم كه هيچ تعاوني در كشور از تنوع عضويت ما برخوردار باشد كه يكي از نقاط قوت گروه ما محسوب مي‌شود. اين مساله به ما قابليت و انعطاف‌پذيري‌هايي مي‌دهد كه ديگر تعاوني‌ها فاقد آن خواهند بود. هدف ما اين است تا پايداري را بيش از پيش به نهضت تعاون در كانادا وارد كنيم.»

باوجود سابقه 250ساله تعاوني‌هاي بيمه در جهان غرب و تجربه‌هاي موفق اخير تاسيس تعاوني‌هاي بيمه در كشورهايي چون تركيه و ايران، اين شركت‌ها هنوز نتوانسته‌اند آن‌طور كه بايد و شايد جايگاه خود را در اين صنعت پيدا كنند. اين درحالي است كه رعايت اصول دموكراتيك و رسالت تعاوني‌ها درراستاي گسترش عدالت و رفاه اجتماعي مي‌تواند نقطه تمايز آنها از بيمه‌هاي خصوصي كه تنها سود و منفعت شركتي را مدنظر قرار مي‌دهند، محسوب شده و با جذب اعتماد آحاد مردم علي‌الخصوص اقشار آسيب‌پذير علاوه بر فراهم آوردن زمينه گسترش و شكوفايي تعاوني‌هاي بيمه، از طريق ارائه خدمات بيمه‌يي پايدار، گامي بزرگ در جهت تحقق عدالت اجتماعي نيز محسوب شود.