بخش خصوصي؛ موتور محرك روابط ايران و آلمان

خبر اقتصادی - پشت ‌سر گذاشته است درحال شكوفايي ثمره‌هاي ناشي از آن است. در شرايط كنوني قدرت‌هاي اروپايي و غربي به اهميت اساسي ايران و لزوم همكاري با آن در زمينه‌هاي مختلف بين‌المللي و منطقه‌يي آگاه شده‌اند. اين دستاوردها در سايه گفتمان جديد سياست‌ خارجي كشور با حضور شخصيت كارآمد ظريف به بار نشسته است. در جديدترين پيامدهاي اين مهم براي كشور شاهد برگزاري نشست امنيتي مونيخ براي نخستين بار در يكي از كشورهاي خاورميانه و نيز سفر اشتاين ماير، ‌وزير خارجه‌ آلمان به تهران بوده‌ايم. دستاوردهاي اين سفر و برگزاري نشست امنيتي مونيخ براي ايران را با نگاهي به تحولات سريع فعلي مي‌توان شاهد بود كه به سرعت ايران را به كانون توجه جهاني در ابعاد امنيتي، اقتصادي و نيز مشاركت در حل مسائل مهم منطقه خاورميانه بدل كرده است.

  به دنبال حسن همجواري در منطقه

در همين راستا محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه ايران در ابتداي كنفرانس خبري مشترك با فرانك والتر اشتاين ماير، وزير امور خارجه آلمان ضمن خوشامدگويي به همتاي آلماني خود با اشاره به نقش فعال وزير خارجه آلمان كه همواره در همكاري‌هاي بين‌المللي ميان ايران و اروپا نقش فعال داشته است، روابط ايران و آلمان را روابطي ديرينه، تاريخي و مبتني بر احترام و منافع مشترك دانست و تاكيد كرد، در جلسه روز گذشته روش‌هاي گسترش اين روابط بحث و بررسي شد. وي افزود: در هفته‌هاي گذشته شاهد سفر مقامات ارشد آلماني در قالب هيات‌هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي بوده‌ايم و اميدواريم اين تحولات زمينه جديدي براي همكاري‌هاي افزون‌تر ميان دو كشور باشد. ظريف گفت: بخش خصوصي ايران و آلمان داراي روابطي قوي هستند و اين امر مي‌تواند به عنوان موتور محرك روابط دو كشور نقشي اساسي ايفا كند. همچنين در حوزه اقتصادي نيز زمينه‌هاي همكاري زيادي ميان ايران و آلمان وجود دارد. از سوي ديگر همكاري‌ها در موضوعات منطقه ميان دو كشور جدي بوده و ايران همواره از گسترش نقش آلمان براي برقراري ثبات و امنيت در خليج فارس استقبال مي‌كند.

به گزارش «تعادل» وزير امور خارجه كشورمان تاكيد كرد: روابط ايران و آلمان مي‌تواند يك نمونه و الگوي مناسبي براي روابط ما با ساير كشورهاي اروپايي باشد و كنفرانس امنيتي مونيخ كه در تهران برگزار مي‌شود، فرصت خوبي است براي طرح و بررسي موضوعات دو جانبه و منطقه‌يي ميان ايران و آلمان تا در اين راستا با يكديگر گفت‌وگو و رايزني كنيم. رييس دستگاه ديپلماسي ايران در پاسخ به اين سوال كه شما به عنوان مذاكره‌كننده چه انتظاري از عربستان سعودي در مورد تحولات خاورميانه داريد؟ گفت: خطرات مشتركي كشورهاي منطقه را تهديد مي‌كند كه مهم‌ترين آنها افراط‌گرايي و تروريسم تكفيري است و متاسفانه با حمايت‌هاي مالي و تسليحاتي برخي از كشورهاي منطقه به بحراني براي همه كشورهاي خاورميانه تبديل شده است. ظريف تاكيد كرد: اين خطر براي همه كشورهاي منطقه است و هيچ استفاده‌يي از اين خطر نمي‌توان كرد. متاسفانه برخي از همسايگان ما مي‌پنداشتند كه مي‌توان موقتا از گروه‌هاي تروريستي در جهت منافع خود منتفع شوند ولي امروز همگي به اين نتيجه رسيده‌اند كه اين يك امر و پنداري خطا بوده است. وزير امور خارجه ايران تصريح كرد: راه‌حل بحران‌هاي منطقه سياسي است و از طريق اقدامات صرفا نظامي اين بحران‌ها تسهيل نخواهد شد. در همه اين بحران‌هاي منطقه‌يي بايد هر چه سريع‌تر تفاهم ملي، گفت‌وگوي ملي و دولت وحدت ملي، پايان درگيري‌ها و كاهش آلام را مطرح و در اين چارچوب حركت كرد. وي با اشاره به تلاش‌هاي ايران براي حل بحران كشورهاي سوريه و يمن افزود: ايران در همه اين موارد فوق فعال بوده و در يمن تلاش ما براي پايان دادن به بمباران‌ها و كشتار انسان‌هاي بي‌گناه يمني همچنان ادامه دارد. در همين خصوص از همسايگان خود نيز توقع داريم كه واقعيات منطقه را درك كرده و در اين مسير با ما همراه باشند. رييس دستگاه ديپلماسي كشور گفت: ما در مسائل منطقه به دنبال حذف عربستان نيستيم و تاكيد مي‌كنم كه اجازه نخواهيم داد كه عربستان، ايران را از مسائل منطقه حذف كند. تلاش سعودي‌ها براي حذف ايران باعث خونريزي و دامن زدن به درگيري‌ها در منطقه شده و اين موضوع بايد متوقف شود.

ظريف در بخش ديگري از سخنان خود ضمن اشاره به فاجعه منا خاطرنشان كرد: در اين حادثه دردناك كه منجر به كشته شدن تعداد زيادي از مسلمانان و هموطنان ما شد، ايران از عربستان توقع دارد كه هر چه زودتر وضعيت مفقودان اين حادثه را مشخص كند ولي متاسفانه ما در اين زمينه شاهد تاخير بوده‌ايم و سعودي‌ها بايد در اين زمينه به گونه‌يي عمل كنند كه هم عدالت رعايت شده و از اين پس از بروز چنين حوادثي جلوگيري شود.

وي با تاكيد بر خواست ايران براي برقراري روابط دوستانه با همه همسايگان افزود: ايران به دنبال حسن همجواري در منطقه است و معتقديم كه در اين منطقه يا همه از امنيت برخورداريم يا هيچ‌كدام. ايران به دنبال اين خيال‌پردازي نيست كه امنيتش را در گرو بي‌امنيتي ديگران به دست آورد و ما اعتقاد داريم كه امنيت بايد براي همه تامين شود زيرا كه همه ما در اين منطقه در كنار هم زندگي مي‌كنيم.

وزير امور خارجه در پاسخ به اين سوال كه به نظر مي‌رسد بين ايران و كشورهاي غربي در مورد حل بحران سوريه اختلاف نظرهاي گسترده‌يي وجود دارد و راه‌حل كاهش اين اختلاف نظرها چيست؟ اظهار كرد: مواضع ايران و اروپا در مورد سوريه به سوي واقع‌گرايي گسترش پيدا كرده و راه همواري در اين زمينه مشاهده مي‌شود. بايد در سوريه درگيري‌ها پايان يافته و دخالت‌هاي خارجي براي ديكته كردن نظرات در اين كشور خاتمه پيدا كند. از سوي ديگر كمك‌هاي انساني بايد به مردم سوريه رسيده و موج آوارگان اين كشور متوقف شود. وي ادامه داد: بايد در سوريه مقررات و ضوابطي حاكم باشد كه در راستاي خواست مردم سوريه باشد. در همين خصوص يك راه‌حل سياسي هم مي‌تواند بر اين موارد مبتني شود. متاسفانه اصراري كه بر نبودن فرد خاص در اين كشور صورت گرفته نتيجه خاصي را در بر نداشته و بايد كمك شود كه در اين كشور ضوابط، نهادها و هنجارهايي شكل بگيرد كه در نهايت مردم سوريه انتخاب نهايي را انجام دهند. در اين زمينه ايران حاضر است براي پيدا كردن راه‌حل سياسي با همه كشورها همكاري داشته باشد. ظريف در مورد ارزيابي خود از روند اقدامات روسيه در سوريه گفت: ما اعتقاد داريم كه همه كشورها بايد براي مقابله با افراط‌گرايي و تروريسم تكفيري همكاري كنند. ايران اقدامات روسيه را در جهت مقابله با داعش ارزيابي مي‌كند و اعتقاد دارد كه همه مي‌توانند در روند مبارزه با داعش حضور داشته باشند. وي ادامه داد: البته مبارزه با داعش نمي‌تواند صرفا نظامي باشد و قبل از هر چيز بايد اعلام كنيم كه داعش رابطه‌يي با جهان اسلام ندارد و مبارزه با اين گروه تروريستي بايد يك مبارزه همه ‌جانبه و فعال باشد. در اين زمينه بايد مبارزه فرهنگي و ايدئولوژيك هم وجود داشته باشد. وي با تاكيد بر اينكه بايد منابع اقتصادي و انساني داعش از بين برود، افزود: بايد منابع حاصل از نفت و امكانات و كمك‌هاي اقتصادي به اين گروه تروريستي خشك شود. ظريف ادامه داد: با توجه به اينكه گروه‌هاي ديگري نيز مشابه داعش در منطقه وجود دارد، بعد نظامي يك بعد از مبارزه با اين گروه است اما تنها بعد نخواهد بود. وزير خارجه ايران در مورد موضع‌گيري‌هاي اخير باراك اوباما، رييس‌جمهور امريكا درخصوص آزمايش موشك عماد توسط ايران گفت: اين موضع‌گيري‌هاي خلاف واقع امريكا، امري تازه نيست و اعتبار زيادي نيز ندارد. امريكايي‌ها خود از بزرگ‌ترين ناقضان حقوق بشر در منطقه مانند رژيم صهيونيستي حمايت كرده‌اند لذا ايران براي تكرار مكررات مواضع گذشته امريكا ارزشي قايل نيست. وي ادامه داد: آزمايش موشكي ايران هيچ ارتباطي با قطعنامه‌هاي شوراي امنيت و برجام ندارد و هيچ‌يك از موشك‌هاي ما نيز براي توانمندي هسته‌يي طراحي نشده است. برنامه موشكي ايران براي دفاع از تماميت ارضي ايران است و ما همواره ثابت كرده‌ايم كه در دكترين نظامي ايران هيچ‌گاه سلاح اتمي جايگاهي نداشته است.

  توافق؛ بستري براي همكاري خوب

فرانك والتر اشتاين‌ماير وزير خارجه آلمان نيز در اين نشست خبري، ضمن ابراز خوشحالي از سفر خود به تهران گفت: خرسندم از اينكه با يك توافق تاريخي به يك بستر خوب براي همكاري‌هاي آينده رسيده‌ايم. مسائل متعددي ميان ايران و آلمان براي همكاري‌هاي دوجانبه وجود دارد كه يكي از مهم‌ترين آنها اجراي توافق وين است و احتمالا امروز مرحله اجراي توافق كليد خواهد خورد. اشتاين‌ماير افزود: از آنجا كه دو طرف به تعهدات خود عمل كرده‌اند، اين توافق يك موفقيت خواهد بود و دو كشور زمينه‌هاي گسترده‌يي را براي همكاري پيش رو دارند. يكي از اين زمينه‌ها، تبادل فرهنگي ميان ايران و آلمان است كه صدها سال در جريان بوده و ما بسيار خرسنديم كه بتوانيم همكاري‌هاي علمي و فرهنگي خود را با ايران گسترش دهيم. طبق گفته آقاي ظريف، ايران علاقه‌مند است كه همكاري‌هايي در زمينه محيط‌زيست و انرژي‌هاي تجديدپذير با آلمان داشته باشد و هفته آينده قرار است هياتي از وزارت محيط‌زيست آلمان به ايران سفر كنند. وزير خارجه آلمان ادامه داد: دو طرف همچنين تمايل زيادي براي همكاري‌هاي اقتصادي دارند و روابط اقتصادي دو كشور بايد به روال گذشته خود بازگردد. وي درمورد وضعيت خاورميانه و مواضع دو كشور درخصوص منطقه گفت: آن چيزي كه بايد براي خاورميانه صورت بگيرد يك رمز و راز نيست. موضع ايران و آلمان در اين زمينه نزديك است و براي پايان دادن به بحران‌هاي خاورميانه منافع مشترك ميان دو كشور وجود دارد. اشتاين‌ماير در بخش ديگري از سخنان خود گفت: قصد داريم كه براساس گفت‌وگوهاي وين بين شركاي خود در منطقه اعتمادسازي كنيم. در مورد سوريه اكنون فاصله زيادي تا حصول نتيجه وجود دارد، اما اين فاصله تعهدات ما را نسبت به مردمان منطقه و سوريه از بين نخواهد برد. به گزارش «تعادل» اشتاين‌ماير در پاسخ به سوالي مبني بر انتظار آلمان از ايران براي ايفاي نقش در حل بحران خاورميانه و آوارگان گفت: ما درمورد وضعيت منطقه به‌صورت خيلي فشرده رايزني خواهيم كرد و درخواست من اين است كه ايران از نفوذ خود در منطقه براي حل بحران سوريه استفاده كند تا بتوانيم گام‌هاي اوليه را براي كاستن از بحران‌ برداريم. در اين زمينه تمام جامعه بين‌الملل نيز بايد بسيج شود تا كمك‌هاي انسان‌دوستانه به سوريه ادامه يابد و ما در اين راستا به كمك ايران نيازمنديم و اميدواريم كه ايران نقشي سازنده در حل مشكلات منطقه ايفا كند.

وي درمورد اينكه اتحاديه اروپا چه تضميني خواهد داد تا دولتمردان آينده امريكا برجام را اجرايي كنند، گفت: اگر در اين 10سال به شايعات گوش مي‌سپرديم به نتيجه‌يي نمي‌رسيديم. در حال حاضر من نشانه‌يي نمي‌بينم كه طرفين توافق را به اجرا درنياورند. روزي كه برجام اجرا شود جاي شك نخواهد بود كه طرفين برجام را اجرايي كنند. ما بايد درخصوص همه مسائل گفت‌وگو كنيم و امروز توجه به اين شايعات موضوعيت ندارد. وزير خارجه آلمان در پايان سخنان خود افزود: ما بعد از توافق وين در مرحله اعتمادسازي هستيم و تمامي طرفين بايد سعي كنند اعتمادسازي انجام شود و تقاضا دارم كه حتي‌الامكان ازسوي دو طرف شفاف‌سازي صورت بگيرد تا از حساسيت‌هاي موجود كاسته شود.

  توافق اجرايي خواهد شد

ازسوي ديگر فرانك والتر اشتاين‌ماير در كنفرانس امنيتي مونيخ بااشاره به وقوع دو جنگ جهاني و بحران اروپا در اين خصوص گفت: مي‌دانيم كه تاريخ خودش را تكرار نمي‌كند اما حوادث اخير در اوكراين نشان داد كه اروپا چالش‌هاي منطقه‌يي خاص خود را دارد و بايد تلاش‌هاي‌مان را افزايش دهيم. وي افزود: وقتي به ايران و تهديد تروريسم نگاه مي‌كنيم به اين نتيجه مي‌رسيم كه تلاش كشورهاي منطقه بايد برمبناي اعتماد باشد كه اكنون اعتماد وجود ندارد و بايد براي برقراري آن اقدام عملي شود. اشتاين‌ماير تصريح كرد: كاملا آگاهم كه اين كار مشكلي خواهد بود و سوالات فراواني درباره قصد و نيت ايران در منطقه هست كه البته برخي از اين سوالات كاملا بي‌پايه است. وي افزود: مي‌پذيرم كه ايران نگراني‌هاي امنيتي خاص خود را دارد اما بايد به پرسش‌ها نيز پاسخ داد. وي بااشاره به توافق هسته‌يي اظهار داشت: بسياري از منتقدان و مخالفان اين توافق از اعتماد يا بي‌اعتمادي در اجراي برجام سخن مي‌گويند و اينكه چگونه توافق حاصل شد درحالي كه به ايران اعتمادي نبود. وي افزود: تندروهايي هستند كه با اين توافق مخالفت مي‌كنند و منتقدان بسياري در اين باره وجود دارند اما بهترين بحث براي مقابله با آنان اين است كه توافق اجرايي خواهد شد. وزير امور خارجه آلمان گفت: آشوب‌هاي فعلي منطقه غرب آسيا به‌خاطر مداخله نظامي بوش در دهه گذشته است. ما بايد از اين اتفاقات درس بياموزيم و نبايد به‌عنوان زندانيان گذشته اقدام كنيم. وي افزود: درمورد سوريه بايد دو گام اساسي موازي هم ‌برداريم. وي مقابله با داعش را گام اول دانست و افزود: آغاز فرآيند سياسي نيز راهكار دوم درمورد بحران سوريه است.

  ايران از ابتدا پاي ميز مذاكره بود

محمدجواد ظريف نيز در نشست مقدماتي اجلاس امنيتي مونيخ در دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي وزارت خارجه گفت: دليل اينكه توانستيم در وين به توافق دست يابيم اين بود كه تصميم گرفتيم نگاه متفاوتي به سوال‌ها، مسائل يا پارادايم‌ها داشته باشيم. وي افزود: ما مي‌توانيم به روابط بين‌الملل همچنان به‌صورت قديمي، نخ‌نما و جنگ سردي بنگريم يا نگاه ديگري داشته باشيم. وي گفت: دوستان آلماني و انگليسي مي‌دانند ايران از ابتدا پاي ميز مذاكره بود و نيازي نبود او را پاي ميز مذاكره بكشانند و برخي كشورها مانع بودند. ظريف تصريح كرد: دولت‌هاي امريكا همواره مي‌خواستند مذاكرات شكست بخورد اما ايران تصميم گرفت و مي‌خواست به دنيا نشان دهد برنامه هسته‌اي‌اش صلح‌آميز است و نمي‌خواهد در اين باره به كسي امتياز بدهد. رييس دستگاه ديپلماسي بااشاره به ناامني‌ها در منطقه تاكيد كرد: بايد متوجه باشيم كه منطقه مشكلات مشترك دارد و براي حل مسائل و رفع تهديدهاي مشترك نبايد فقط يك كشور تهديد كند. وي گفت: اگر كشورها و دولت‌هاي منطقه معتقد باشند كه داعش و تروريسم از هر رنگي مي‌تواند سرمايه موقت باشد بايد بدانند كه اين گروه‌ها به‌ويژه داعش سرمايه‌يي براي هيچ‌كس نيست. وزير امور خارجه كشورمان گفت: براي راه‌حل سياسي سوريه نبايد هيچ پيش‌شرطي باشد و ما هيچ پيش‌شرطي را قبول نمي‌كنيم. وي گفت: ما از سه سال گذشته خواستار راه‌حل سياسي درمورد سوريه بوديم و هم‌اكنون نيز اين حرف را تكرار مي‌كنيم. ظريف ادامه داد: چيزي كه باعث شده جنگ افزايش يابد ايجاد پيش‌شرط براي راه‌حل‌هاي سياسي بوده است. وي تاكيد كرد: سوريه راه‌حل نظامي ندارد.

ظريف در پايان با انتقاد از عملكرد ائتلاف بين‌المللي ضدتروريسم در منطقه گفت: اين ائتلاف از يك سال گذشته در عراق و سوريه شكست خورده است. ظريف ادامه داد: ائتلاف بين‌المللي ضدتروريسم پروازهاي شناسايي در سوريه و عراق داشته‌اند اما پرواز عملياتي نداشته‌اند.