پاي نرخ خوراك به انجمن مديريت هم باز شد
نرخ خوراك پتروشيمي، سه كلمه‌يي است كه اين روزها تقريبا در هر گفتمان اقتصادي كشور مشاهده مي‌شود. از نامه 4 وزير كابينه به روحاني گرفته تا گردهمايي فصلي اعضاي انجمن مديريت ايران.
خبر اقتصادی - دانشكده نفت را كه پشت سر بگذاريم، مي‌رسيم به ساختمان قديمي باشگاه شماره 2 شركت ملي نفت، ساختمان‌هايي كه اغلب اوقات پذيراي مسافران شهرهاي ديگر هستند و در انتهاي سمت چپ محوطه نيز ساختماني براي دور هم جمع شدن‌ها وجود دارد. عصر ديروز نيز اين ساختمان ميهمان انجمن مديريت ايران بود. انجمني كه يكي از قديمي‌ترين‌ها در ايران بوده و برخي از اعضايش 30 يا 40سال سابقه عضويت را در كارنامه خود دارند. دليل حضور من در اين برنامه البته حضور عباس شعري‌مقدم مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي و عادل‌نژاد سليم مديرعامل هلدينگ پتروشيمي خليج‌فارس بود. از همان ابتداي جلسه مجيد قاسمي رييس انجمن مديريت ايران به اين مساله اشاره كرد كه اعضا در اين جلسه نظرهاي خود را در اين مورد كه بعد از تحريم اين انجمن چه كاركردي دربهبود شرايط اقتصادي كشور ايفا خواهد كرد، بيان كنند. درهمين جا بود كه پاي نامه وزرا به رييس‌جمهور به ميان آمد. نامه‌يي كه در آن به صراحت بيان شده است: «در صنعت پتروشيمي كه بيش از 35درصد از ارزش بازار سرمايه را تشكيل مي‌دهد، سياست‌هاي نامعلوم تعيين نرخ خوراك گاز و همچنين افزايش قيمت دلار مبادله‌يي كه موجب افزايش بهاي تمام‌شده آنها شده است، به ركود اين بخش دامن مي‌زند. همچنين كنترل قيمت محصولات توليدي بعضي از شركت‌هاي بورسي مانع از تعديل متناسب درآمدها و هزينه‌ها شده است.»
مجيد قاسمي چنين نامه‌يي و مباحث مطرح شده در مورد نرخ خوراك پتروشيمي در آن را از دو منظر مورد بررسي قرار داد. از ديدگاه رييس انجمن مديريت ايران اين مساله كه چنين نامه‌يي ازسوي اعضاي يك كابينه مشخص در نقد فعاليت ديگر اعضاي كابينه نوشته است، هم مي‌تواند نكته‌يي مثبت از آزادي بيان و فضاي انتقاد وزيران نسبت به يكديگر باشد و هم ازسوي ديگر نشان‌دهنده تشتت‌آرا در بالاترين سطح تصميم‌گيري‌هاي اقتصادي ايران.
البته نشانه‌هاي تضاد آرا در ميان سطوح بالاي تصميم‌گيري به خصوص درحوزه پتروشيمي تازگي ندارد، چه بر سر مساله نرخ خوراك و چه بر سر مساله خروج يا الزام عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا تاكنون اظهارنظرهاي مختلفي ازسوي مديران ارشد اين حوزه صورت گرفته است. براي مثال درحالي كه بيژن زنگنه وزير نفت بارها به اشكال مختلف عدم تمايل خود به نرخ خوراك ارزان براي پتروشيمي‌ها را نشان داده و براي مثال در جلسه‌يي در دانشگاه اميركبير به اين مساله اشاره كرده بود كه نرخ خوراك 25سنتي به اين واسطه كه شبه‌دولتي‌ها را از صنعت بيرون مي‌كند نرخي مناسب محسوب مي‌شود، ديگر مسوولان پتروشيمي بر نرخ خوراك ارزان تاكيد مي‌كنند.
شرط سرمايه‌گذاران خارجي
اما وقتي پاي ورود سرمايه‌گذاري خارجي به صنعت كشور مطرح مي‌شود، شفافيت در قوانين و شرايط يكي از مهم‌ترين پيش‌شرط‌هاي آنها براي ورود است. مساله‌يي كه يكي از اعضاي انجمن مديريت ايران در خلل صحبت‌هاي خود به آن اشاره كرده و بيان مي‌كند اين درحالي است كه در ايران هنوز در مورد مساله با اهميتي مانند نرخ خوراك ابهام وجود دارد.
يكي از ديگر اعضاي اين انجمن كه سابقه حضور در شركت سرمايه‌گذاري پتروشيمي را داشته است؛ در ادامه به اين مساله مي‌پردازد كه اگر ما بخواهيم ورود سرمايه‌ها به حوزه پتروشيمي را از قالب تحت ليسانس بودن به قالب همكاري مشترك دربياوريم، شفافيت در امور و مديريت صحيح اهميت بسيار زيادي پيدا مي‌كند. او مي‌گويد كه پيش از اين توانسته است در قالب همكاري مشترك با يك شركت اتريشي به 6 كشور كه بازار انحصاري محصولات اروپايي بوده‌اند، محصول پتروشيمي صادر كند.
درخلال همين صحبت‌ها از عادل نژادسليم مديرعامل هلدينگ پتروشيمي خليج‌فارس مي‌پرسم كه او چه نظري دارد؟ نژادسليم كه از مديران كاركشته ايراني است روي يك تكه كاغذ برايم مي‌نويسد: «رشته تسبيح اقتصادي و مديريتي ايران پاره شده است.» از او توضيح بيشتري مي‌خواهم ولي طبق عادتش چندان تن به بيان جمله‌هاي بلند‌تر نمي‌دهد، اما در واكنش به اظهارنظر يكي از حضار كه مي‌گويد شركت‌هاي ايراني در سطح خارجي‌ها نبوده و به همين واسطه تن به مذاكره با ايران نمي‌دهند؛ نژاد سليم به من مي‌گويد: «پس چطور ما توانستيم با آنها مذاكره كنيم؟» موقعيت را مناسب ديده و از او راجع به ژنو سوال مي‌كنم. (عادل نژادسليم به همراه عيسي مشايخي مديرعامل شركت پتروشيمي بين‌الملل هفته گذشته در نشست دوم معرفي فرصت‌هاي اقتصادي ايران به اروپا در ژنو حضور داشتند) برايش روي كاغذ مي‌نويسم كه دكتر الهام حسن‌زاده در گفت‌وگوي تلفني به ما خبر دادند كه خارجي‌ها در ژنو نسبت به نوع مالكيت صنعت پتروشيمي ايران دچار ابهام بودند. آيا با شما نيز در اين زمينه صحبتي مطرح شد؟
مديرعامل هلدينگ پتروشيمي خليج‌فارس در پاسخ به من روي كاغذ مي‌نويسد كه ما براي خارجي‌ها توضيح داديم كه طبق اصل44 صنعت پتروشيمي ايران اكنون خصوصي است. نژاد سليم مي‌گويد كه تاكنون با 15 شركت خارجي در اين زمينه گفت‌وگو كرده‌اند. از او مي‌پرسم آيا تمام گفت‌وگو‌ها در ژنو بوده است، مي‌گويد كه هم در ژنو و هم در ايران. در پاسخ به اين پرسشم كه كدام يك از اين مذاكرات جدي‌تر و اميدوار‌كننده‌تر هستند، مي‌گويد كه تمام آنها درهمين حالت هستند. اما وقتي مديران ايراني روي دنده عدم اظهارنظر صريح مي‌افتند، تقريبا بايد هريك كلمه را با ابزارهاي مختلفي از آنها شنيد و من هم به اين مساله كفايت مي‌كنم.
نژادسليم يكي از تنها مديراني است كه وقتي پيش از اين در گفت‌وگوي اختصاصي‌اش با «تعادل» راجع به حضور هندي‌ها در صنعت پتروشيمي ايران سوال كردم با صراحت بيان كرد كه حضور هند براي پتروشيمي ما فايده چنداني ندارد. اين پاسخ از اين جهت حائز اهميت است كه تقريبا قريب به اتفاق مسوولان تاكنون در واكنش به اين پرسش موضعي محافظه‌كارانه كه در نهايت نمي‌توان نتيجه خاصي از دل آن بيرون آورد، مي‌گيرند.
درهفته‌هاي اخير باز هم بحث حضور هندي‌ها در پتروشيمي ايران داغ شد و وزير كشتيراني مهاراجه‌ها از شرايط عجيب و غريبشان براي اين سرمايه‌گذاري گفت. به همين واسطه از نژادسليم سوال كردم كه آيا ميان 15 شركتي كه هلدينگ پتروشيمي خليج‌فارس با آنها مذاكره جدي داشته، هندي‌ها نيز حضور داشتند؟ با همان لحن صريحش مي‌گويد: نه ما هندي‌ها را قبول نداريم؛ آنها مي‌خواستند مذاكره كنند اما ما قبول نكرديم.
مديرعامل هلدينگ پتروشيمي خليج‌فارس كه پيگيري من را مي‌بيند، قول مي‌دهد كه در گفت‌وگوي اختصاصي جديدش با «تعادل» برايمان حسابي وقت گذاشته و به قول خودش 8ساعت با ما صحبت كند.
بحث ميان اعضاي انجمن مديريت همچنان ادامه دارد، اوضاع اقتصاد كشور به حدي آشفته است كه شايد روزها و ماه‌ها بتوان شاهد چنين بحث‌هايي كه هريك نيز از منظري متفاوت و البته در بيشتر موارد به حق به قضيه مي‌نگرند، بود.
در اين لحظه است كه باز پاي پتروشيمي به صحبت‌هاي جمعي اعضاي انجمن باز مي‌شود. رييس انجمن و مديرعامل بانك پاسارگاد به سال گذشته اشاره كرده و بيان مي‌كند كه پارسال دولت براي افزايش درآمد خود از خوراك گاز پتروشيمي‌ها باعث شد كه در 2روز اول سهام دولت 5هزارو600ميليارد تومان افت كند چراكه سهم مردم را روي ميز ريخته بود.
قاسمي در ادامه بيان كرد كه چنين عملكردهايي پذيرش ريسك سرمايه‌گذاري درايران را غيرممكن مي‌كند. همين مسائل باعث مي‌شود مردم تمايل به خريد سهم بانك داشته باشند كه ريسكي نداشته و به سودشان مي‌رسند اما خيلي كمتر به سمت خريد سهم واحدهاي پتروشيمي مي‌روند كه از ديدگاهشان با بي‌ثباتي همراه است.
مباحث همچنان ادامه داشته و در بسياري از موارد نيز با جذابيت و نگاهي متفاوت بيان مي‌شوند؛ من اما بايد به دفتر بازگردم. با ابهام بزرگي به نام «نرخ خوراك پتروشيمي» جلسه انجمن مديران را ترك گفته و به محل كار بازمي‌گردم به اميد روزي كه نوري تازه بر اين حوزه تابش كند.
منبع: تعادل
