افتتاح سد رودبار با حضور روحاني
سدسازي؛ عبارتي كه زماني در ايران با افتخار و پرطمطراق بيان شده و مظهر توسعه بود اما در سال‌هاي گذشته كم كم به يكي از متهمان اصلي بحران آب بدل شد و همه به نوعي سعي كردند از بار مسووليت خود در قبال اين پديده فاصله بگيرند. با تمام اين تفاسير اما هنوز سرزمين ايران از ديدگاه كارشناسي و در برخي از موارد نياز به «سدسازي» دارد. هنوز براي اهالي و مردم برخي از مناطق چنين اتفاقي نويدبخش تغيير در وضعيت و معيشت آنهاست. سد رودبار كه وزارت نيرو با فاينانس چين در سال‌هاي گذشته اقدام به ساخت آن كرد يكي از اين سدهاست.
خبر اقتصادی - يك منبع موثق خبر داد كه سد رودبار به زودي با حضور حسن روحاني رييس‌جمهور ايران افتتاح خواهد شد. سد رودبار لرستان روي رودخانه رودبار (از سرشاخه‌هاي شرقي حوزه آبگير رودخانه دز) و در فاصله حدود 100كيلومتري جنوب شهرستان اليگودرز در استان لرستان واقع شده است. مطالعات اوليه براي پيش‌شناخت و شناخت طرح‌هاي توليد انرژي برقابي در حوزه رودخانه دز و سرشاخه‌هاي آن پيش از بهمن 1372 انجام شد. مسوول اين مطالعات نيز مهندس‌هاي مشاور مهاب قدس بودند. در آذر ماه سال بعد يعني سال 1373 مطالعات مرحله اول طرح سد و نيروگاه رودبار لرستان آغاز شد و در بهمن سال 1381 مطالعات فاز دوم طرح با مشاركت شركت مهندسين مشاور قدس نيرو و رهبري شركت مشاور انگليسي هالكرو ادامه يافت و عمليات اجرايي راه‌ها و تونل‌هاي دسترسي و تونل انحراف در نيمه دوم سال 1382 آغاز شد. براساس اطلاعات به دست آمده از كتابچه معرفي طرح‌هاي شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران طبق برآوردهاي اوليه هزينه‌هاي اجراي پروژه 4500ميليارد ريال بوده كه از منابع سرمايه‌گذاري عمومي، منابع داخلي، تسهيلات بانكي داخلي، اوراق مشاركت و تسهيلات خارجي (فاينانس، وام و...) تامين شده است. البته اين پروژه مانند بسياري از پروژه‌هاي ديگر در كشور درگير روند فرسايشي و طولاني شدن شده است كه هزينه آن نيز طبعاً افزايش يافته است. منافع حاصل از توليد برق نيز مطابق برآورد اوليه درآمد سالانه بر حسب هر كليووات 642 ريال برابر با 633 ميليارد ريال مي‌شود.
چرا سد رودبار احداث شد؟
اين سد بناست در راستاي CDM سالانه 986گيگاوات ساعت انرژي برقابي براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌يي (CO2) به ميزان 626.110 تن توليد كند. اما به غير از توليد انرژي برقابي، اهداف ديگري نيز براي احداث سد رودبار در نظر گرفته شده است. به طور مثال مي‌توان به كاهش هزينه استهلاك نيروگاه‌هاي حرارتي اشاره كرد. اين سد حين اجراي طرح و در دوران بهره‌برداري باعث ايجاد اشتغال در كشور مي‌شود. علاوه بر اهداف فوق مي‌توان به ايجاد محيط تفريحي و توريستي براي گردشگران داخلي نيز اشاره كرد.
رودخانه رودبار از سرشاخه‌هاي اصلي شاخه شرقي دز يا بختياري است. سر شاخه‌هاي اصلي اين رودخانه شامل رودخانه‌هاي قليان (كه خود از سرشاخه‌هاي دره دزدان، داعي و دره لكو تشكيل شده است)، رودخانه كاكلستان و رودخانه وهرگان است. اين رودخانه در مسير خود يك رشته ارتفاعات U شكل و به طول 38كيلومتر را دور زده و به رودخانه الكن تغيير نام پيدا مي‌كند. اختلاف ارتفاع حدود 300متري بستر رودخانه در طرفين ارتفاعات مذكور، موقعيتي استثنايي جهت توليد انرژي برقابي را به وجود آورده است.
رودخانه الكن پس از دريافت چند شاخه كوچك با تغيير مسير به سمت جنوب به ليرو سپس رودخانه آب زالكي تغيير نام پيدا مي‌كند و نهايتا پس از اتصال رودخانه سركول به آن به رودخانه بختياري معروف مي‌شود. مساحت حوضه آبريز رودخانه تا محل احداث سد رودبار لرستان 2255كيلومترمربع و ميزان متوسط جريان سالانه رودخانه در محل سد معادل 30.2 مترمكعب در ثانيه است. حداقل دبي ماهانه رودخانه پس از برداشت‌هاي بالادست حدود 4.1مترمكعب بر ثانيه و حداكثر آن حدود 250.5مترمكعب بر ثانيه است. همچنين آورد سالانه اين رودخانه 957ميليون مترمكعب و حداكثر سيلاب محتمل حوضه حدود 3734مترمكعب بر ثانيه است.
اين سد ويژگي‌هاي خاص خود را نيز دارد. ازجمله وجود اختلاف طبيعي بيش از 300متر بين محور سد و نيروگاه است. محل اجراي اين پروژه در استان لرستان و در مجاورت استان‌هاي اصفهان و چهارمحال بختياري و خوزستان است. خط انتقال 400كيلو ولت شهيد عباسپور-انجيرك نيز از محل كليدخانه طرح عبور مي‌كند. بررسي‌هاي «تعادل» نشان مي‌دهد اين سد براساس گزارش مهر و براساس ادعاي عبادالله عبداللهي، فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم‌الانبيا (ص) تا روز 30دي 1393 حدود 70درصد پيشرفت داشته است.
موافقان و مخالفان سدسازي در لرستان چه مي‌گويند؟
بهروز ابراهيمي، رييس گروه تلفيق و بيلان شركت آب منطقه‌يي لرستان در تاريخ 29شهريور سال 1394 در گفت‌وگو با ايسنا ادعا كرده بود يكي از راه‌هاي كاهش خسارت‌هاي ناشي از پديده خشكسالي در كشور، سدسازي است. او چنين استدلال كرده بود كه خشكسالي پديده‌يي اجتناب‌ناپذير است كه به طور مستقيم به دليل كاهش بارندگي و رطوبت همچنين كاهش منابع آب سطحي و زيرزميني روي كاهش توليد در اراضي كشاورزي، مراتع جنگل‌ها، افزايش آتش‌سوزي و افزايش نرخ مرگ و مير دام‌هاي اهلي و حيات وحش تاثير مي‌گذارد. او ادعا كرده بود كه ساخت سد، نصب موتور تلمبه و احداث ايستگاه پمپاژ ازجمله اقداماتي است كه در اين زمينه كمك بسياري مي‌كند.
او تاكيد كرده بود كه تنها راه مهار آب در استان لرستان، سدسازي است. اما در مقابل نظر ابراهيمي، نظرات مخالفي نيز وجود دارد. برخي از تحليلگران بر اين باورند كه لرستان روزگاري 11درصد از آب‌هاي جاري كشور را در اختيار داشت و بيش از 13ميليارد متر مكعب از آب كشور را توليد مي‌كرد اما اكنون جنگل‌ها و مراتع اين استان به بيابان تبديل شده است. اين دسته از كارشناسان مي‌گويند تحميل توسعه ناپايدار و خارج از توان زيستي سرزمين باعث شده كه اين اتفاقات رخ بدهد.
منبع: تعادل
