ائتلاف نفتی ریاض و مسکو برای شکست صنعت شیل آمریکا

خبراقتصادی - در حالی‌که قیمت نفت طی یک سال اخیر بیش از 50 درصد کاهش یافت، عربستان سعودی به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت اوپک، از مداخله در بازار در راستای تنظیم قیمت‌ها سرباز می‌زند.

به گزارش پترونت، اما 90 درصد درآمدهای دولت عربستان سعودی از طریق فروش نفت خام تأمین می‌شود. در حال ‌حاضر، به‌دنبال پایین‌ماندن قیمت‌های جهانی نفت، میزان ذخایر ارزی سعودی‌ها 10 درصد کاهش یافته و از 737 میلیارد دلار در اوت سال گذشته به 661 میلیارد دلار در ژوئیه سال جاری رسیده است.

دولت سعودی که با مشکل شدید کسری بودجه مواجه شده است، به‌اجبار طی شش ماه گذشته 70 میلیارد دلار از دارایی‌های خود را از بازارهای مختلف خارجی بیرون کشیده تا بتواند کسری بودجه خود را جبران نموده و هزینه‌های جنگ یمن را تأمین کند. اما چنین اقداماتی تنها در کوتاه‌مدت می‌تواند راه‌گشای مقامات سعودی باشد. بنابراین، آن‌ها در نهایت باید راهی برای افزایش قیمت نفت بیابند.

سعودی‌ها تاکنون ادعا می‌کردند که به‌دنبال جنگ نفتی با روسیه و ایران نبوده و تنها خواهان از دور خارج‌کردن صنعت شیل ایالات متحده و حفظ سهم خود از بازارهای جهانی هستند. به این ترتیب، اکنون احتمال دارد دولت‌های عربستان و روسیه با تشکیل یک ائتلاف، درصدد اصلاح گرایش‌های موجود در بازار و افزایش قیمت نفت، برآیند.

سلمان رفیع در مقاله خود برای آسیا تایمز، در این رابطه می‌گوید که روسیه و عربستان سعودی ممکن است که منافع متقابلی را در تشکیل ائتلاف برای بازگراداندن ثبات به بازار نفت بیابند، چراکه اقتصاد هر دو کشور شدیداً تحت تأثیر قیمت‌های پایین نفت قرار گرفته است.

وی می‌‌نویسد «با توجه به ناتوانی سعودی‌ها در به ورشکستگی‌کشاندن شرکت‌های شیل و گرفتاری هرچه بیشترشان در دامی که خود پهن کرده‌اند، شاید بهترین گزینه باقی‌مانده برای آن‌ها، چرخش به روسیه و معکوس‌کردن گرایش‌های فعلی بازار به‌منظور متحقق‌کردن هدف مقابله با تولیدکنندگان شیل، باشد».

رفیع خاطرنشان می‌کند که با این وجود، همچنان پرسش‌هایی وجود دارد که باید پاسخی برای آن‌ها یافت. در واقع، روسیه و عربستان سعودی بر سر نیاز به باگرداندن ثبات به بازار به توافق رسیده‌اند، اما پیرامون برخی مسائل سیاسی، از جمله برنامه هسته‌ای ایران، حمایت از رژیم بشار اسد در سوریه و شورشیان حوثی در یمن، اختلاف‌نظر دارند.

بنابراین، نحوه حل چنین اختلافاتی در راستای توافق نهایی پیرامون دیگر موارد، ضروری است.

بنا به گفته رفیع، ایگور سچین رئیس شرکت دولتی روسنفت، ایده تشکیل ائتلاف بین روسیه و عربستان را مورد تأیید قرار داده است.

سچین در مصاحبه با فایننشال تایمز گفته است که سعودی‌ها به‌دنبال توافق با روسیه برسر سهم بازار هستند و حتی تا آن‌جا پیش رفته‌اند که پیشنهاد عضویت روسیه در اوپک به‌منظور بازگرداندن ثبات به بازار نفت را ارائه داده‌اند.

رفیع ادعا می‌کند که «پیشنهادات سعودی‌های دلسرد از شکست‌های پی‌درپی، در واقع حاکی از جایگاه قدرتمند روسیه نیز هست. سچین در مصاحبه مزبور گفته است که استراتژی ایالات متحده و هم‌پیمانانش برای ضربه‌زدن به بازار نفت، نتیجه معکوسی را در پی داشته است».

قیمت‌های پایین نفت، اقتصاد روسیه را تحت فشار قرار داده، اما همزمان هزینه‌های تولید کاهش یافته است. سچین اطمینان داده است که شرکت روسنفت قادر خواهد بود علی‌رغم کاهش ارزش روبل، بدهی‌های خود را پرداخت کند.

رفیع بر این باور است که با در نظر گرفتن قیمت‌های فعلی نفت، عربستان سعودی نمی‌تواند در بازار نفت با روسیه مقابله کند، بنابراین دو کشور باید برای مواجهه با شرکت‌های آمریکایی، با یکدیگر همکاری کنند.

وی می‌نویسد «چنین وضعیتی [تشکیل ائتلاف]، در صورتی‌که محقق شود، مسلماً حاکی از شکست سعودی‌ها در برقراری هژمونی خود در بازار جهانی نفت و دلیل اصلی آن‌ها برای برقراری روابط بهتر با تولیدکنندگان غیراوپک به‌خصوص روسیه، است».

بنا به گفته رفیع، با از دور خارج‌شدن تولیدکنندگان شیل ایالات متحده، روسیه و عربستان می‌توانند بر سر تنظیم سطح تولید خود در راستای افزایش قیمت‌ها، به‌توافق برسند.

در این میان، چین به‌عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت عربستان سعودی، نقش اصلی را ایفا خواهد کرد. چین که مشتری انرژی هر دو کشور روسیه و عربستان محسوب می‌شود، می‌تواند به حل مسئله مربوط به سهم این دو کشور از بازار کمک کند.

به‌علاوه، در صورت تشکیل چنین ائتلافی توسط سعودی‌ها، آن‌ها در جایگاهی قرار خواهند گرفت که می‌توانند از منافع ائتلاف چین- روسیه و پروژه‌های «راه ابریشم» چین، نیز بهره‌برداری کنند.  

رفیع نتیجه‌گیری می‌کند که «با حضور اقتصادهای نفتی آسیای غربی در پروژه راه ابریشم چین، نقشه سیاسی جهان که پس از پایان جنگ جهانی دوم توسط ایالات متحده پیاده شد، می‌تواند تا حد چشمگیری دگرگون شود».