در آستانه بارش‌هاي پاييزه
5 مسيل حادثه‌خيز پايتخت
سيل رودخانه كن در تيرماه امسال اگرچه به قدرت و تخريب‌كنندگي سيل تاريخي تجريش در سال 1366 نبود، اما يك‌بار ديگر اهميت بازشناسي مناطق حادثه‌خيز در برابر بارش‌هاي حادثه‌زا و راهكارهايي كه مي‌تواند از شدت يافتن سيلاب‌ها جلوگيري كند را نشان داد؛ آن هم در شرايطي كه طي 10سال گذشته همزمان با ساخت و سازهاي بي‌رويه و تخريب منابع طبيعي در تهران زير سايه نبود مديريت يكپارچه بر شهر منجر به افزايش احتمال خطر در اين زمينه شد.
خبر اقتصادی - بر همين اساس يكي از اعضاي كميسيون عمران شوراي شهر تهران از 5منطقه در تهران به عنوان پرخطر‌ترين مناطق در هنگام وقوع سيل نام برد و گفت: بارش‌هاي شديد مسير‌هاي حادثه‌خيز در تهران كه رودخانه كن، اوين، دركه، دارآباد و ساير قسمت‌هاي شمالي تهران مثل حصارك را دربرمي‌گيرد منجر به خيزش باران از كوه‌هاي بالادست تهران و هدايت به قسمت‌هاي مختلف شهر تهران مي‌شود.
سال66 در پي بارش 107دقيقه‌يي باران در ميدان تجريش تهران و مرگ بيش از 300تن و خسارت 757ميلياردي، دولت و شهرداري بر آن شدند تا انجام راهكارهاي مهمي را براي جلوگيري از تكرار حادثه در پيش گيرند. اسماعيل دوستي درباره اين راهكارها گفت: شهرداري تهران به دنبال وقوع اين حادثه اقدامات خوبي انجام داد، مسيرها را ساماندهي كرد، ديوارهاي ساحلي را ساخت و در بالادست هم سدبند‌ها را ايجاد كرد. همچنين وزارت جهاد سازندگي و وزارت كشاورزي بخش آبخيزداري هم پيگير موضوع بودند و براي جلوگيري از فرسايش خاك، سيلبندها و حتي پوشش جنگلي ايجاد كردند. اما متاسفانه در 8سال دولت گذشته هيچ اقدامي صورت نگرفته و حتي آن سيلبندها هم پر شد.
او افزود: بعد از سيلي كه در تجريش اتفاق افتاد، شهرداري با هزينه خود مسيرها را بازسازي، ساماندهي و بتن‌كشي كرد به همين دليل تا سيل اخير در كن و پاكدشت تهران تلفات جاني نداشتيم؛ در حالي كه بايد برنامه‌ريزي‌هاي اساسي داشته باشيم.
سيلاب اخير نتيجه اهمال 10ساله
اين عضو شوراي شهر تهران اهمال 10سال اخير را دليل وقوع دوباره سيل و وقوع تخريب و خسارت‌ها دانست و گفت: در تيرماه امسال خطري كه رودخانه كن و همچنين در جنوب‌شرقي تهران پاكدشت را تهديد كرد و باعث از دست رفتن عده‌يي از مردم و خسارت‌هاي مالي شد، به اين دليل بود كه اقداماتي كه بايد براي جلوگيري از فرسايش خاك و حفظ پوشش جنگلي مي‌شد در دولت نهم و دهم متوقف ماند. البته شهرداري تهران كوتاهي نكرده است بلكه دولت‌هاي گذشته در رابطه با تثبيت خاك و سيل‌بندهايي كه خارج از محدوده هستند كوتاهي كرده‌اند و مسووليت آن به طور مستقيم برعهده منابع طبيعي است.
دوستي ادامه داد: جلوگيري از آب‌گرفتگي معابر شهري در هنگام بارندگي باز هم به هدايت آب‌هاي سطحي برمي‌گردد كه شهرداري براي اين موضوع اقدامات زيادي انجام داده است، اما علاوه‌بر اين اقدامات بايد در قسمت‌هايي كه دبي آب زياد است كنترل بيشتري داشته باشد. شهرداري تهران مي‌تواند كانال‌ها و جداول مسيرها را باز كرده و هر جايي كه مسيرها جوابگو نيست را تصحيح كند.
طرح شورا براي هدايت سيلاب‌ها
رييس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران اما چند روز پيش از تدوين طرح جامع سيلاب پايتخت خبر داد؛ طرحي كه قرار است با مشاركت تمام دستگاه‌ها ازجمله وزارت نيرو انجام شود. آن طور كه احمد صادقي گفته است در اين طرح حريم‌هاي رودخانه‌ها مشخص، ضوابط ساخت و ساز پيش‌بيني و همچنين آزادسازي حريم و سيستم هشدار سريع سيل نيز پيش‌بيني شده است. با اين حال اعضاي شوراي شهر هم در اين باره طرح‌ها و پيشنهادهايي را ارائه داده‌اند. دوستي، عضو كميسيون عمران شوراي شهر تهران درباره اقداماتي كه قرار است از سوي شوراي شهر، شهرداري و دولت دراين‌باره پيگيري شود نيز توضيح داد: بنده در شورا پيشنهاد دادم طرح جامع جلوگيري از بحران سيل در مناطق شمالي و شمال غرب و شرق تهيه شود. همچنين به دنبال سيل كن زمان آن فرارسيده است كه شورا و دولت در اين بخش مشاوراني داشته باشد تا مطالعاتي را درخصوص جلوگيري از صدمات سيل‌ها انجام دهند. اين پيشنهاد با عنوان «طرح جامع هدايت سيلاب در شمال، شمال‌غربي و شرقي تهران» اكنون در 2كميسيون عمران و محيط زيست در حال بررسي است و مضاف بر اينكه شهرداري تهران هم قرار است در اين زمينه لايحه‌يي به شورا بياورد.
نبود مديريت يكپارچه؛ چالش تهران
البته غلامرضا انصاري، عضو كميسيون برنامه و بودجه شوراي شهر تهران نظر ديگري در اين باره دارد. او در گفت‌وگويي كه با «تعادل» داشت نبود مديريت يكپارچه شهري در واحدها و بخش‌هاي مختلف را بزرگ‌ترين مشكل در مواقع اضطراري عنوان كرد و گفت: در كشور ما كه وقوع حوادث غيرمترقبه ازجمله سيل و زلزله خطري بسيار جدي است ايجاد مديريت يكپارچه واحد از ضروريات اجتناب‌ناپذير است. در نبود مديريت يكپارچه شهري زماني كه يك طرح صنعتي اجرا مي‌شود بايد حتما موافقت سازمان محيط زيست را جلب كند در حالي كه به دنبال يكپارچه‌سازي اين مشكل رخ نمي‌دهد. اكنون نيز 2كميسيون شهرسازي و اجتماعي شورا اين موضوع را در دستوركار جدي قرار داده‌اند تا در قالب طرح‌هاي كارشناسي آن را به تصويب برسانند. او از اقدامات غيركارشناسي دولت گذشته نام برد و افزود: لازم است اقدام‌هاي غيركارشناسانه‌يي كه در دولت گذشته انجام و عملا باعت شد تا بخش‌هاي رفاه اجتماعي، امداد و نجات دچار مشكل شوند، اصلاح شود؛ به عنوان مثال سازمان هلال احمر بايد در حوزه اجتماعي ديده مي‌شد كه متاسفانه اينگونه نشد. معتقديم بايد ساختار مديريتي فرابخشي ديده شود تا بتواند نظارت و اعمال مديريت داشته باشد و امكان توسعه فعاليت‌هاي مردمي را سازماندهي كند. اين عضو شورا تخريب منابع طبيعي، مراتع و ساخت و سازهاي بي‌رويه را دومين دليل ايجاد مشكل اعلام كرد و ادامه داد: اين اتفاق باعث شده است تا به دنبال كمترين بارش تهران با مشكل مواجه شود.
شهرداري به تذكرات شورا توجه كند
انصاري از اقدامات شهرداري تهران در سال‌هاي 66 به بعد و بعد از وقوع سيل در تجريش در اين زمينه دفاع كرد و افزود: اكنون نيز براساس بررسي‌هاي شورا وظيفه رسيدگي به حوادث تهران به عهده شهرداري تهران گذاشته شده است. شهرداري تهران در آن زمان با تعبيه سدهاي انحرافي، سيل‌بند در مسير رود-دره‌ها توانسته بود اين مشكل را تا حدي كنترل كند. در حال حاضر نيز اميدواريم به دنبال تذكراتي كه شورا در مورد لايروبي مسيرها و جوي‌ها، خيابان‌ها و پل‌ها به شهرداري تهران داده است واكنش خوبي به آن نشان داده شود. البته سيل اخير صدمات زيادي نداشت و بيشتر صدمات مربوط به اطراف تهران بود. اما به هر حال اميدواريم دولت و شهرداري توجه جدي‌تري به بحث‌هاي ساختاري داشته باشند.
اين عضو شورا نيز اكثر نقاط تهران را حادثه‌خيز عنوان كرد و افزود: بيشتر مناطق تهران از شمال، حومه شهري تا فيروزكوه، چون در اتفاعات البرز قرار گرفته‌اند با وقوع بارش‌هاي شديد دچار مشكل خواهند شد.
منبع: نیره خادمی - تعادل
