بودجه نامنظم، مبناي ضعف سلامت

پارلمان بخش خصوصي راضي است

محسن بهرامي‌ارض‌اقدس، عضو كميسيون اقتصاد سلامت اتاق تهران هر چند در ابتداي صحبتش مي‌گويد كه اطلاعات كافي از حوزه سلامت ندارد و صرفا به دليل به حد نصاب رسيدن كميسيون‌هاي اتاق در كميسيون اقتصاد سلامت حضور دارد، تحليل جامعي از اوضاع طرح تحول ارايه مي‌دهد. او مي‌گويد: «در مجموع، وزارت بهداشت يكي از موفق‌ترين وزارتخانه‌هاي دولت است، چون هم شخص وزير بر حوزه سلامت اشراف كامل دارد و فرد توانايي است و هم اينكه موضوع و بحث سلامت بحثي است كه بسيار مورد توجه دولت يازدهم بوده و با وجود مشكلاتي كه وجود دارد، دولت همواره سعي كرده بودجه‌ها و اعتبارات مناسبي را به اين حوزه اختصاص دهد كه مي‌تواند تحول ساختاري در اين حوزه به وجود بياورد.» او ادامه مي‌دهد: «علاوه بر اين اقدامات در زمينه سلامت باعث شده كه اعتبار دفترچه‌هاي بيمه، بيمارستان‌هاي دولتي و حتي مراكز آموزش پزشكي دولت هم بالاتر برود.»

وزارتخانه به مردم‌ نهادها پشت كرده

يكي از وعده‌هاي دولت يازدهم، توسعه ساختارهاي مدني با استفاده از ظرفيت سازمان‌هاي مردم‌نهاد بود. لازمه اين امر توجه بيشتر به اين سازمان‌ها و تسهيل شرايط تاسيس و فعاليت آنهاست. حوزه بهداشت، انجمن‌هاي متعددي دارد كه مردم‌نهاد يا صنفي محسوب مي‌شوند و نماينده توليدكنندگان كالاها و خدمات مرتبط با حوزه سلامتند. مسوول رسيدگي به امور اين انجمن‌ها در دولت نيز وزارت بهداشت است. با چند نفر از روساي اين انجمن‌ها تماس گرفتيم تا بپرسيم عملكرد وزارت بهداشت در ارتباط با حوزه فعاليت اين انجمن‌ها چگونه بوده است. 

نخستين انجمني كه به سراغش مي‌رويم، انجمن سردرد ايران نام دارد و منصوره تقا رييس آن است. تقا به «تعادل» مي‌گويد كه وزارت بهداشت در 6ماهه گذشته هيچ حمايتي از اين انجمن نداشته است. نه حمايت مادي و نه حمايت معنوي. سردرد مرضي شايع است كه تقريبا هر كسي آن را تجربه كرده. با اين حال انجمن سردرد درحال حاضر زيرمجموعه انجمن مغز و اعصاب است و هويت مستقلي ندارد. استقلال اين انجمن پيش‌نياز دريافت كمك‌هاي نقدي، تهيه فضا و استخدام نيرو است و به همين علت بزرگ‌ترين خواسته انجمن سردرد محسوب مي‌شود اما وزارت بهداشت چندان با اين استقلال موافق نيست. 

به گفته تقا، تنها كمك وزارت بهداشت به انجمن سردرد ايران در اين 6ماه صدور مجوز برگزاري كنگره بوده است كه آن هم چندان دور از انتظار نبوده: «به هر حال هر وقت درخواست برگزاري كنگره بدهيد، وزارتخانه موافقت مي‌كند.»

وزارت بهداشت مسوول بي‌نظمي بيمه‌ها

چندي پيش جنجالي درباره برخورد نامناسب مقامات قضايي استان فارس با يك جراح در شهرستان ممسني برپا شده بود و اين جنجال آغازي بود بر ارتباط با رييس انجمن جراحان عمومي ايران. با بهزاد رحماني تماس مي‌گيريم تا هم درباره رابطه وزارت بهداشت با انجمن‌ها بپرسيم و هم راجع به عملكرد اين وزارتخانه در حوزه اقتصاد سلامت. رحماني مي‌گويد كه عملكرد نظام سلامت در 6 ماه گذشته هم مردم را ناراضي كرده و هم پزشكان را. به عبارت ديگر هم كنشگران شكايت دارند و هم مصرف‌كنندگان. 

علت اين امر در نظر رحماني، اهميت پايين بحث درمان در نگاه حاكميت است. «هر چند كه دولت سعي كرده به درمان اولويت بدهد اما ساختارها در ايران مشكل دارد و همين موضوع باعث شده كه درمان اولويت چندم كشور باشد.» اين مساله باعث شده تا درمان بودجه مشخص و منظمي نداشته باشد و اين بودجه به صورت ناگهاني و ذره ذره به نظام درمان تزريق شود. رييس انجمن جراحان عمومي ايران، وزير بهداشت را مسوول اين مشكل مي‌داند چراكه او مسوول پيگيري بودجه وزارتخانه در هيات دولت است. 

مشكل ديگري كه رحماني به آن رجوع مي‌كند، بيمه‌ها و بدهيشان به نظام سلامت است. او مي‌گويد كه همكارانش در چند ماه گذشته براساس طرح‌هاي اقتصادي طرح تحول سلامت پيش رفته‌ اما موفق به دريافت مطالباتشان نشده‌اند. رحماني به يك بيمارستان خصوصي كه در شهرك غرب واقع است، اشاره مي‌كند كه در 6 ماه گذشته 7ميليارد تومان از بيمه‌ها طلبكار شده. كارشناسان اين رقم را در كل تهران 700ميليارد تومان تخمين مي‌زنند. رييس انجمن جراحان عمومي مي‌گويد كه به همين علت بيمارستان‌ها از بيمه‌ها رويگردان مي‌شوند. «تعداد بيمارستان‌هاي خصوصي كه با بيمه‌هاي تكميلي لغو قرارداد مي‌كنند روز به روز درحال افزايش است.» بيمه‌ها، طرح تحول سلامت و وزارت بهداشت را مقصر اين پيشا‌مد مي‌دانند چراكه معتقدند اين وزارت‌خانه هنگام تصويب اين طرح محل مشخصي براي تامين مالي هزينه‌هاي آن پيش‌بيني نكرده است. رحماني هم با بيمه‌ها هم عقيده است و تقصير را به گردن وزارت بهداشت مي‌اندازد چراكه به اعتقاد او، وزارت بهداشت مسوول برقراري رابطه ميان بيمه‌ها و نظام سلامت است. 

رييس انجمن جراحان عمومي يكي از بزرگ‌ترين ضعف‌هاي وزارت بهداشت را استفاده نكردن از انجمن‌ها در برنامه‌ريزي مي‌داند. مساله‌يي كه با تعهد و وعده دولت در تضاد است. 

با ايرج حريرچي، قائم مقام وزير بهداشت و سخنگوي وزارت بهداشت تماس گرفتيم تا از او در مورد زمزمه‌هاي وجود بحران‌هاي مالي در حوزه سلامت بپرسيم. قائم مقام وزير بهداشت انتقاداتي را هم از «تعادل» مطرح كرد و گفت كه روزنامه «تعادل» را مي‌خواند اما معتقد است رويكرد آن جنجالي است و خبرنگارانش با حوزه سلامت آشنا نيستند. 

سازماني كه 50 هزار ميليارد خرج مي‌كند ورشكسته نيست

به گفته حريرچي برخلاف سخن رحماني بودجه وزارت بهداشت كه به صورت سالانه در مجلس تعيين مي‌شود، هميشه محقق شده، هر چند امسال تحقق بودجه اين وزارتخانه به دليل تحريم‌ها و معضلاتي كه همه از آن آگاهند با مشكلاتي روبه‌رو بوده. «مهم‌ترين مساله‌يي كه ما امسال با آن روبه‌رو بوده‌ايم، بيمه‌ها هستند كه متاسفانه در تامين بودجه‌هايشان مشكل داريم هر چند قول داده‌اند كه تا آخر شهريور بدهي‌هايشان را به بيمارستان‌ها بپردازند.» از او پرسيديم كه سازماني مثل سازمان تامين اجتماعي كه بسياري معتقدند در آستانه ورشكستگي است، چگونه مي‌خواهد به اين سرعت بدهي‌هايش را پرداخت كند؟ پاسخ حريرچي با اندكي تندي و عصبانيت همراه بود: «چه كسي گفته تامين اجتماعي ورشكست شده است؟ اصلا مگر مي‌شود سازماني كه سالانه 50هزار ميليارد تومان خرج مي‌كند، ورشكسته شود؟» او ادامه داد: «من نمي‌دانم چه كسي اين حرف‌هاي بدون مبنا را گفته؟ هيچ كسي معتقد نيست كه سازمان تامين اجتماعي در آستانه ورشكستگي است و اگر خودشان اين را مي‌گويند، برويد و از خود آنها بپرسيد.»

از تجهيزات پزشكي چه خبر؟

در تحولي ديگر، دبير علمي بيست و سومين كنگره سالانه انجمن ارتوپدي ايران هم با بيان اينكه آشفته بازار تجهيزات پزشكي ارتوپدي كنترل شده است از ارايه نظامنامه حرفه‌يي اخلاق پزشكي در كنگره خبر داد. 

به گزارش روابط عمومي انجمن جراحان ارتوپدي ايران دكتر علي ديانت، فوق‌ تخصص جراحي با بيان اينكه ايران از نظر تخصص و تجهيزات پزشكي و ارتوپدي چيزي كمتر از دنيا ندارد، گفت: «برخي برندهاي دنيا برتر هستند مثلا چند برند براي تعويض مفصل زانو وجود دارد كه امتحان خود را پس داده است و جراحان علاقه‌مند هستند كه از اين برند استفاده كنند در واقع برندها گزارش 10، 20 و 30 ساله خود را ارايه مي‌دهند كه براساس آن براي استفاده از آنها تصميم‌گيري مي‌شود. پروتزي كه گزارش 30ساله استفاده از آن از نظر كيفيت و مرغوبيت رضايت‌بخش بوده بيشتر مورد استفاده قرار مي‌گيرد.»

وي با اشاره به اينكه تجهيزات ارتوپدي از سوييس، آلمان و انگليس وارد مي‌شود، ادامه داد: «خدا را شكر اكنون مشكل آشفته ‌بازار تجهيزات پزشكي ارتوپدي كنترل شده و اكنون اين تجهيزات در بيمارستان‌ها ارايه مي‌شود.»

سكوت، سهم كارگران سلامت

يكي ديگر از مشكلاتي كه نظام سلامت در 6 ماه گذشته با آن روبه‌رو شد، شكايت كاركنان اين نظام از بي‌عدالتي در توزيع درآمد‌ها بود. واريز كارانه 6ماهه دوم سال 93 براساس طرح پرداخت مبتني بر عملكرد باعث شد كه بسياري از پرستاران دست به اعتراض بزنند چراكه با وجود شباهت عملكرد، اختلاف كارانه واريزي براي پرستاران و پزشكان ميليوني بود. با ابوالفضل جارياني، رييس پيشين انجمن پرستاري ايران كه مواضع تندي داشت و چندي پيش استعفا داد، تماس گرفتيم تا نظرش را راجع به عملكرد 6ماهه وزارت بهداشت بدانيم. اما او گفت ترجيح مي‌دهد كه ساكت بماند و ما را به رييس جديد اين انجمن ارجاع داد. اصغر فتاحي، رييس جديد انجمن پرستاري هم حاضر به پاسخگويي به «تعادل» نشد. 6ماهي كه گذشت پر از فراز و نشيب براي نظام درمان و طرح تحول سلامت بود و اين تلاطم‌ها بيش از همه وزارت بهداشت را كه سكاندار طرح تحول است تحت تاثير قرار داد. امروز يكم مهرماه و آغاز فصل پاييز است. 6ماه دوم سال آغاز شده و بايد 6 ماه منتظر بود تا مشخص شود كه آيا وزارت بهداشت، مي‌تواند در كارنامه سال 94 خود نمره قبولي بگيرد؟

منبع: علي اسدی و مهدی حاتمی - تعادل