طرح جديد براي توليد «نانو خودرو»

خبر اقتصادی - استفاده از فناوري نانو در صنعت خودرو، جايگاه ويژه‌يي يافته كه بر طبق آمارهاي ارائه شده در صنعت خودروسازي در سال2004، بازاري حدود 54ميليارد دلار را داشته است كه تا پايان سال2015 اين رقم به 137.4ميليارد دلار خواهد رسيد كه حدود 8.6ميليارد از اين حجم معاملات با استفاده از فناوري نانو است.

اين فناوري درچند بعد براي صنعت خودرو مهم است. نخست اينكه حفظ و نگهداري تجهيزات ساخت و توليد قطعات خودرو در برابر خوردگي، سايش، اكسيداسيون و عوامل مخرب ديگر از موارد مهم و تاثيرگذار درافزايش راندمان اقتصادي است كه بي‌اعتنايي به اين مسائل سبب افزايش هزينه‌ها‌‌ي توليد و كاهش كيفيت قطعات خواهد شد. سپس آنكه تاثير اين محصولات بر بهبود كيفيت از لحاظ افزايش عمركاري است كه بي‌توجهي به اين مورد، كاهش رضايت مشتري را در بر خواهد داشت.

  سهم 40 درصدي نانو پوشش‌هاي خودرو

در دهه اخير اما، صنعت خودروسازي به‌طور قابل توجهي در بعد منطقه‌يي و جهاني درحال رشد است. در پنج سال گذشته، توليد خودرو در سطح جهاني به 50ميليون در هرسال افزايش يافت، به‌طوري كه سرانه خودرو به ازاي هر هزارنفر در امريكا 750نفر، در چين 580نفر و در ايران حدود 180نفر است. از اين‌رو، توليد خودرو با كيفيت براي هر برندي حائز اهميت است تا بتوانند در بازار جهاني با همتايان خود رقابت كنند. نكته قابل توجه براي كاربرد فناوري نانو در صنعت خودرو، سهم بيش از 40درصدي براي نانو پوشش‌هاي خودرو است. براساس آمار منتشرشده توسط مركز علوم امريكا، (NATIONAL SCIENCE FOUNDATION) نانو پوشش‌ها ازجمله مواردي هستند كه در اهداف برنامه‌ريزي‌هاي كلان خودروسازان درجهان روي آنها تمركز شده است.

در اين راستا، دومين نشست و نمايشگاه تخصصي و صنعتي كاربردهاي فناوري نانو در صنعت خودرو برگزار و چهار تفاهمنامه ميان شركت‌هاي دانش‌بنيان و شركت‌هاي قطعه‌سازي و خودروسازي امضا شد و اين نهادها درخصوص به‌ كارگيري نانو پوشش‌هاي سخت و مقاوم همكاري خواهند كرد. حوزه‌هاي تخصصي و صنعتي در اين نشست، شامل بخش‌هاي ابزار، قالب، آهنگري، ريخته‌گري، نورد، برش و ماشين‌كاري، بخش‌هاي ساخت و طراحي موتور، گيربكس و ساير اجزاي مرتبط و بخش‌هاي تزييني خودرو، ازجمله‌ تريم داخل و خارج خودرو، شيشه، آينه و پلاستيك بود و اين نشست تخصصي با هدف آشنايي بيشتر با كاربردهاي فناوري نانو، اطلاع از حمايت‌هاي ويژه اين وزارتخانه و ستاد نانو از صنايع جهت به كارگيري اين فناوري و همچنين شناسايي و بررسي چالش‌ها و پتانسيل‌هاي موجود در آن صنعت برگزار شد.

  چالش‌هاي ورود نانو به صنعت خودرو

اما با توجه به مشكلاتي كه صنعت خودرو ايران درحال حاضر با آن روبه‌روست و مردم خريد خودروهاي داخلي را مقرون به‌صرفه نمي‌دانند، اين فناوري مي‌تواند در كاهش هزينه‌ها، مقاوم‌سازي و همچنين تطبيق نيازهاي مردم و سرعت پيشرفت علم و تكنولوژي كمك كند. البته درعين حال كه گره زدن نانو و صنعت خودرو مي‌تواند بسياري از مشكلات را حل كند، خود با مشكلاتي در پيشبرد اهداف خود روبه‌روست. برخي كاربردهاي مهم تجاري شده نانو پوشش‌ها در عملكرد موتور، طراحي ظاهري، كاهش مصرف سوخت، زيست‌سازگاري و بهينه‌سازي اقتصادي خودروهاست.

چالش اصلي در اين ميان، اجرايي شدن اين نوع به كارگيري علم و فناوري ميان دانشگاه و صنعت است. با توجه به شرايط اقتصادي كشور، طرح چنين موضوعاتي در دست نهاد‌هاي دولتي است كه بايد صنعتگران و دانشگاهيان را به هم ارتباط دهد. اما موضوع اصلي اين است كه آيا اجراي اينگونه ايده‌ها براساس برنامه‌ريزي‌هاي مدون و زمان‌بندي خاصي است يا مانند خيلي از موضوعاتي كه مطرح و سپس رها مي‌شود، درحد يك نشست و همايش باقي مي‌ماند؟

  تصويب آيين‌نامه شركت‌هاي دانش‌بنيان

اما در دومين نشست و نمايشگاه تخصصي و صنعتي كاربردهاي فناوري نانو در صنعت خودرو، علي‌اصغر توفيق، معاون آموزشي، پژوهش و فناوري وزير صنعت و معدن و تجارت، وحيد احمدي، معاون فناوري وزير علوم و فناوري و سعيد سركار، دبير ستاد ويژه توسعه فناوري نانو رياست‌جمهوري، حضور داشتند و 4 تفاهمنامه ميان شركت‌هاي دانش‌بنيان و شركت‌هاي قطعه‌سازي و خودروسازي امضا شد. وزارت صنعت، معدن و تجارت با همكاري ستاد ويژه توسعه ‌فناوري‌ نانو رياست‌جمهوري اين نشست را با هدف آشنايي صنايع مرتبط با دستاوردهاي اخير در حوزه نانو پوشش‌ها و رسوخ اين فناوري در صنعت خودرو برگزار كرد.

معاون وزير صنعت، معدن و تجارت در اين نشست خبري، از تصويب آيين‌نامه شركت‌هاي دانش‌بنيان خبر داد. علي‌اصغر توفيق گفت: آيين‌نامه شركت‌هاي دانش‌بنيان به تصويب رسيده و قوانين مالكيت صنعت در دولت نيز تصويب شده و به مجلس ارسال شده است. وي با اشاره به وظايف بنگاه‌ها گفت: مطالعه بازار، توسعه فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه و اتصال به زنجيره عرضه از مهم‌ترين وظايف بنگاه‌هاست.

  بازگرداني 50 درصد از هزينه‌ تحقيقاتي

معاون وزير صنعت، معدن و تجارت با اعلام اين خبر كه استقرار صنايع پيشرفته در كلان‌شهرها به تصويب رسيده است، افزود: طي يك‌سال گذشته، اقداماتي درخصوص حمايت از بنگاه‌هاي صنعتي داراي فعاليت دانش‌بنيان انجام شده است كه از آن جمله، ارائه تسهيلات حمايتي و مشاركتي (ايدرو، صندوق‌ها و طرح‌ها) و پيشنهاد بندهاي قانوني تهيه آيين‌نامه‌هاي مرتبط حمايت از تحقيق و توسعه ماده 4 قانون رفع موانع توليد، بند «س» ماده 31 قانون رفع موانع توليد رقابت‌پذير و بند «د» تبصره 10 بودجه 94 است. وي افزود: درصورتي كه شركت‌هاي توليدي فعاليت‌هاي تحقيقاتي خود در اين حوزه آغاز و فعاليت‌هاي خود را با دانشگاه لينك كنند تا 50درصد هزينه‌هاي تحقيقاتي آنها را برمي‌گردانيم كه بودجه فوق براي امسال، 2ميليارد تومان درنظر گرفته شده و در سال‌هاي آينده اين رقم افزايش خواهد يافت.

توفيق با اشاره به معافيت مالياتي تحقيق و توسعه گفت: همچنين شركت‌هايي كه حداقل 500ميليون تومان فروش داشته باشند، حتي فروش ضايعات در صورت ارائه تحقيق و توسعه در اين بخش، 10درصد از ماليات معاف خواهند شد. در ماده 35 قانون كه ويژه معادن و صنايع معدني است نيز درصورتي كه معدني به ثبت رسيده باشد اما هيچ فعاليتي در آن صورت نگرفته باشد، پروانه اين قبيل معادن لغو خواهد شد. وي افزود: توسعه صنايع مبني بر توسعه فناوري‌هاي صنعتي، توسعه صنايع دانش‌بنيان در بخش كشاورزي، زيست‌محيطي و آلودگي آب و تسهيل در سرمايه‌گذاري‌ها در صنايع مختلف ازجمله مهم‌ترين برنامه‌هاي اين دفتر است.

  سهم 5 درصدي فعاليت‌ خودرويي نانو

رييس ستاد توسعه فناوري نانو رياست‌جمهوري در اين نشست خبري گفت: تنها 5درصد از فعاليت‌هاي نانو درحوزه خودرو است و درحوزه‌هاي ديگر فعاليت‌ها گسترده‌تر بوده و با همكاري وزارت صنعت به دنبال رسوخ نانو در صنايع ديگر هستيم.

سعيد سركار همچنين در ادامه گفت: در دنيا اقتصاد كشورها به سه دسته تقسيم مي‌شوند؛ كشورهاي مبتني بر اقتصاد مواد خام، اقتصاد دانش‌بنيان و اقتصادي مبتني بر خلاقيت كه ما نيز سعي داريم از اقتصاد مبتني بر مواد خام جدا شده و به سمت اقتصاد دانش‌بنيان حركت كنيم.

وي ادامه داد: هم‌اكنون بيش از 95درصد از نانو مواد در داخل كشور وجود دارد اما رسوخ فناوري نانو در صنايع موجود از مهم‌ترين برنامه‌هاي ما در اين بخش است. درصورتي كه امروز توجهي به فناوري نانو در توليد محصولات نشود، فردا رقابت‌پذيري در بازارها را از دست خواهيم داد.

سركار افزود: محصولات جديد باكيفيت‌تر توليد مي‌كنند كه بعضا ارزان‌تر است. امروز بايد به صنايع نوظهور توجه شود كه اين ارتباطات را تسهيل مي‌كند تا توانمندي‌ها را به صاحبان صنايع ارائه دهيم. به عنوان مثال، در پنجره‌هاي يوپي‌وي كه از نانو استفاده مي‌شود، هرچند اين پنجره‌ها مقاومت بالايي دارند اما داراي قيمت پاييني در بازار هستند.

  استفاده 8 حوزه صنعت از نانو

وي با بيان اينكه در 8 حوزه صنعتي از فناوري نانو بهره برده‌ايم، گفت: دستاوردهاي ايران درحوزه نانو مبتني بر توانمندي داخل است و در اين تكنولوژي، ايران متكي به خود است. سركار با اعلام اين خبر كه به دنبال دارو، پارچه و ساير محصولات هوشمند در اين حوزه هستيم، افزود: تنها 5درصد از فعاليت‌هاي نانو درحوزه خودرو است و درحوزه‌هاي ديگر فعاليت‌ها گسترده‌تر بوده و با همكاري وزارت صنعت به دنبال رسوخ نانو در صنايع ديگر هستيم.

وي ادامه داد: مولفه اصلي اقتصاد مقاومتي خودكفايي در دانش است و اقتصاد دانش‌بنيان ركن اصلي اقتصاد مقاومتي است. در زمان تحريم‌ها صادرات محصولات دانش‌بنيان به كشور را تحريم كردند اما ما معتقديم ايران توانايي و بنيه آن را دارد تا به عنوان اقتصاد تهاجمي به ساير كشورها نفوذ كند. رييس ستاد توسعه فناوري نانو رياست‌جمهوري با انتقاد از دوربودن بخش صنعت و دانشگاه دركشور افزود: در غرب، دانشگاه و صنعت با يكديگر متولد شدند اما در ايران به بخش صنعت و دانشگاه ازسوي دولت منابع مالي تزريق مي‌شود و هريك جداگانه كار خود را مي‌كنند اين درحالي است كه شركت‌هاي دانش‌بنيان مي‌توانند به عنوان واسط اين خلأ را پركرده و اين ارتباط را برقرار كنند.

  چند پرسش از خودروسازان

معاون فناوري وزير علوم نيز گفت: براي شكاندن طلسم صنعت خودرو بايد حركت جديد را شروع كنيم كه متاسفانه بعضي از صنايع ما تقاضاي چنين خواسته وجود ندارد. وحيد احمدي گفت: اين سوال مطرح است كه آيا شركت‌هاي توليدي خصوصي درخواست مركز رشد كرده‌اند؟ صنايع خودروسازي و قطعه‌سازي چند مركز رشد دارند؟ بايد با چنين طرح‌ها و نشست‌هايي مانع آغاز يك پروژه ناموفق باشيم، اكنون شاهد قدم اول هستيم كه خودروسازان تحقيق و توسعه خود را با دو دانشگاه بزرگ آغاز كرده‌اند.