نقطه عطف تاريخي در دستگاه سياست خارجي ايران
آمانو با رضايت از تهران رفت، پيشرفت‌هاي قابل توجه در اجراي نقشه‌راه ايران و آژانس
شايد بتوان به جرات اذعان داشت كه در طول تاريخ معاصر ايران، دستگاه ديپلماسي كشور اينچنين فعال و پركار در عرصه بين‌المللي حاضر نبوده است. در اين ميان موضوعات مختلف از جمله برجام، حل و فصل بحران‌هاي منطقه‌يي و بازيگري فعال ايران در عرصه‌هاي مختلف، نشان از حجم گسترده فعاليت‌هاي وزارت خارجه است كه ورود موفقيت‌آميز دستگاه ديپلماسي كشور به هريك از آنها تا به امروز به اهميت و وزن ديپلماتيك سياست خارجي ايران افزوده است.
خبر اقتصادی - به زعم كارشناسان يكي از مهم‌ترين دستاوردهاي توافق هسته‌يي براي ايران، كليد خوردن خروج كشور از انزواي خارجي و وارد شدن آن به عنوان بازيگري اثرگذار در معادلات سياست خارجي و بين‌المللي است. اين توافق زمينه‌يي را فراهم كرد، تا بيش از سه دهه ديوار سخت ايران‌هراسي و عدم بازيگري فعال ايران در معادلات منطقه‌يي به يك‌باره شكسته شود. مساله مهم در اين ميان تغيير معنادار سياست خارجي كشور از راهبرد موازنه منفي كه بيش از يك قرن است بنا به اقتضاي شرايط داخلي و نظام بين‌الملل روند حاكم و غالب دستگاه ديپلماسي بود به سمت موازنه مثبت است و همين امر حاكي از آن است كه سياست‌گذاران و مردان سياست خارجي كشور، به خوبي با درك شرايط فعلي حاكم بر جهان، با تغييري تاريخي و تاكتيكي، قدم در مسيري گذاشته‌اند كه مي‌رود در تامين منافع ملي كشور براساس همكاري و ديپلماسي نقش مهمي را ايفا كند.
مختومه شدن پرونده هسته‌اي ايران در آژانس
در همين راستا حضور پرتعداد مقامات ارشد بين‌المللي خاصه اروپايي در كشور، نشان از وزن و موفقيت نسبي راهبرد سياست خارجي ايران دارد و مصداق اين موفقيت نيز مقايسه شرايط ديپلماتيك ايران در بازه زماني 10سال گذشته تا به امروز است. در تازه‌ترين تحولات، سفر يوكيو آمانو به تهران و ديدار وي با رييس‌جمهور، وزير خارجه و ساير مقامات ارشد ايراني و همچنين شركت وي در جلسه كميسيون ويژه بررسي برجام با بازتاب‌هاي گسترده‌يي از سوي تحليلگران و رسانه‌هاي جمعي همراه بود. در اين ميان يكي از مهم‌ترين محورهاي سفر آمانو به تهران تاكيد بر ضرورت نظارت منصفانه آژانس بر اجراي برجام و بسته شدن پرونده هسته‌يي ايران در سازمان بين‌المللي انرژي اتمي بود. به زعم كارشناسان، آژانس به عنوان يكي از اركان مهم اجرايي شدن برجام، نقش مهمي را در لغو تحريم‌هاي هسته‌يي ايران ايفا خواهد كرد. در همين خصوص سيدحسين نقوي‌حسيني سخنگوي كميسيون ويژه بررسي برجام به نقل از يوكيو آمانو عنوان كرد: آمانو مي‌گويد آژانس نهادي مستقل و بي‌طرف است كه فعاليت‌هاي آن براساس تعهد بر NPT استوار بوده و در همين راستا تلاش مي‌شود كه اعتماد بين‌المللي به فعاليت‌هاي هسته‌يي جلب شود.
شكست سنگين پروژه افسانه‌سازي
در جريان سفر آمانو به تهران، بازديد وي از سايت پارچين با گمانه‌زني‌هاي فراواني همراه بود و در اين ميان عده‌يي به حضور وي در پارچين انتقادهايي داشتند. علي‌اكبر صالحي رييس سازمان انرژي اتمي با اشاره به حضور آمانو در تهران مي‌گويد: وي با رضايتمندي از تهران رفت و اميدوار هستيم كه بحث پرونده ايران در آژانس تا آخر سال جاري ميلادي بسته شود. بهروز كمالوندي سخنگوي سازمان انرژي اتمي نيز با اشاره به حضور آمانو در پارچين اظهار داشت، نمونه‌برداري محيطي از نقاط مشخص در پارچين توسط متخصصان ايراني و بدون حضور بازرسان آژانس انجام شده است. همچنين حميد بعيدي‌نژاد مديركل سياسي و امنيت بين‌الملل وزارت خارجه با اشاره به بازديد تشريفاتي آمانو از پارچين گفت: ايران در اين چارچوب قدم مهمي را در راستاي اجراي نقشه‌راه مورد توافق با آژانس برداشت. رييس تيم كارشناسي ايران در مذاكرات هسته‌يي مي‌افزايد: بيش از يك دهه است كه ماشين تبليغاتي غرب با به‌كارگيري تمام قدرت رسانه‌يي و سياسي خود افكار عمومي و نهادهاي سياسي و قانونگذاري در كشورهاي غربي و ديگر كشورها را بمباران تبليغاتي كرده كه پارچين سايتي است كه ايران در آن مبادرت به توليد سلاح اتمي كرده است. امروز با سرپنجه تدبير نظام اين پروژه افسانه‌سازي با شكستي سنگين مواجه شد. شخص يوكيو آمانو هم پس از بازگشتش از تهران در بيانيه‌يي كه در سايت اينترنتي سازمان متبوع خود منتشر كرد، گفت: در مورد پارچين طرف ايراني در روند نمونه‌برداري نقش‌آفريني كرد. آژانس مي‌تواند صداقت روند نمونه‌برداري و اعتبار نمونه‌ها كه در مكان‌هاي مورد نظر آژانس در پارچين جمع‌آوري شد را تاييد كند. اين روند تحت نظارت و مسووليت ما انجام شد. نمونه‌ها به وين برده مي‌شود و توسط كارشناسان آژانس مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد. وي افزود: پيشرفت‌هاي قابل توجهي در اجراي نقشه‌راه به دست آمده است.
تشكيل كميسيون مشترك
فارغ از بحث سفر آمانو به تهران، يكي ديگر از برنامه‌هاي مهم دستگاه سياست خارجي كشور با سفر امروز محمدجواد ظريف وزير امور خارجه كشورمان به همراه معاونانش به نيويورك كليد خورد. اين‌بار قرار است مذاكره‌كنندگان ايران در نخستين كميسيون مشترك ايران و 1+5 شركت كنند. خبرگزاري جمهوري اسلامي در همين خصوص گزارش داد: كميسيون مشترك ايران و 1+5 قرار است در سطح معاونان وزيران در نيويورك تشكيل شود ولي هنوز زمان دقيق آن مشخص نيست. اين كميسيون وظيفه اجراي مواردي را دارد كه در برجام و پيوست‌هايش آمده و تركيبش هم شامل نمايندگان كشورهاي 1+5 يعني روسيه، چين، فرانسه، آلمان، انگليس، امريكا و نماينده عالي اتحاديه اروپا به همراه ايران است، همچنين هماهنگ‌كننده اين كميسيون، نماينده عالي اتحاديه اروپا است.
مرور و تصويب نهايي راكتور مدرن شده تحقيقاتي آب سنگين و طراحي لابراتوار‌هاي فرعي پيش از آغاز احداث، مرور و تصويب طراحي سوخت براي راكتور مدرن شده تحقيقاتي آب سنگين، تصويب پروژه‌هايي در مورد سانتريفيوژ‌هاي جديد، دريافت اطلاعات درباره فردو، دريافت اطلاعات درباره توليد ايزوتوپ‌هاي پايدار، ارزيابي و تصويب ساخت مجتمع‌هاي سوخت در ايران، مرور و ارزيابي اجراي لغو تحريم‌ها، تصميم‌گيري درباره طرح‌هاي مرتبط با هسته‌يي در ايران از جمله مسووليت‌هاي كميسيون مشترك است. كار كميسيون مشترك محرمانه است و تنها مي‌تواند ميان اعضاي برجام و در صورت اقتضاي ناظران به اشتراك گذاشته شود مگر آنكه كميسيون تصميم ديگري بگيرد. كميسيون همچنين يك كارگروه خريد دارد كه هر يك از دولت‌هاي ايران و 1+5 در آن حضور دارند و نماينده عالي اتحاديه اروپا هماهنگ‌كننده آن است.
كميسيون مشترك مسووليت‌هاي خود در اجراي لغو تحريم‌ها را از طريق كارگروه لغو تحريم‌ها انجام مي‌دهد كه هماهنگ‌كننده آن هم نماينده عالي اتحاديه اروپاست. اگر ايران در زمان اجراي برجام به اين نتيجه برسد كه عضوي از 1+5 از اجراي كامل لغو تحريم‌ها امتناع مي‌كند، آن عضو براي فيصله موضوع با ايران مشورت مي‌كند و اگر مساله فيصله پيدا نكرد، ايران يا هر عضو گروه 1+5 مي‌تواند موضوع را به كارگروه ارجاع دهند.
منبع: محمدرضا ستاری - تعادل
