رييس‌جمهور در آستانه سفر به نيويورك در گفت‌وگو با سي‌بي‌اس:
بخش خصوصي امريكا مي‌تواند در اقتصاد ايران فعال شود
در آستانه سومين سفر به نيويورك، رييس‌جمهور در گفت‌وگو با يكي از قديمي‌ترين و پربيننده‌ترين برنامه‌هاي شبكه كابلي امريكا، تصويري از چشم‌انداز توسعه مناسبات ارتباطي ايران و امريكا را ترسيم كرد. شيوه صريح و شفاف گفت‌وگوهاي تلويزيوني «سي‌بي‌اس» به‌صورتي است كه معمولا در پايان گفت‌وگوها، بينندگان مي‌توانند نسبت به موضوع گفت‌وگو دست به داوري بزنند. اگر اين مساله را به‌عنوان يك پيش‌فرض درنظر داشته باشيم در آن صورت مي‌توان گفت كه روحاني در آستانه سفرش به نيويورك تلاش مي‌كند غبار ايران‌هراسي پردامنه‌يي را كه طي سال‌هاي قبل در اذهان عمومي مردم امريكا رسوب كرده، بزدايد.
خبر اقتصادی - درمورد شبكه سي‌بي‌اس امريكا، نكته جالب‌توجه آن است كه اين شبكه تلويزيوني به‌صورت كابلي اداره مي‌شود و مخاطبان آن بايد براي استفاده از برنامه‌هاي اين شبكه پول بپردازند، اما باوجود اين موضوع، سي‌بي‌اس طي دهه‌هاي اخير به يك ركن اساسي در ساختار رسانه‌يي امريكا بدل شده و برنامه‌هايش با استقبال مردم مواجه مي‌شود. روحاني در گفت‌وگو با استيون كرافت مجري شبكه سي‌بي‌اس، بااشاره به مشكلاتي كه برسر راه مراودات دو طرف وجود دارد، گفت: «امريكا اشتباهات فراواني در قبال ايران داشته كه بايد اين اشتباهات را جبران كند.» رييس‌جمهور همچنين در پاسخ به پرسشي درباره ديدار احتمالي با باراك اوباما رييس‌جمهوري امريكا در نيويورك گفت كه فعلا برنامه‌يي براي اين ديدار ندارد و فكر مي‌كند كه قدم‌هاي بيشتري براي ورود به اين مرحله بايد برداشته شود.
برداشتن گام‌هاي نهايي در اجراي برجام
رييس دولت يازدهم در ابتداي اين گفت‌وگو در پاسخ به پرسش استيون كرافت درباره روند دستيابي به توافق هسته‌يي و نقش آن در بهبود روابط ايران و امريكا گفت: «توافق بسيار سختي بود، پيچ و خم‌هاي بسيار زيادي داشت. نخستين گام موفقي كه در توافق موقت ژنو برداشتيم، معنايش اين بود كه اين راه گرچه سخت است، اما راه درستي است و مي‌تواند ما را به اهداف‌مان برساند. امروز خوشحالم كه قدم‌هاي بسيار مهمي در اين زمينه برداشتيم و در حال برداشتن گام‌هاي نهايي هستيم.» روحاني درباره دستاوردهاي ايران از توافق هسته‌يي گفت: «خود توافق بسيار مهم بود. خود به دست آمدن تفاهم و توافق يعني يك موفقيت بزرگ براي دو طرف. آنچه ما به‌دست آورديم درواقع اهدافي بود كه از روز اول آن را دنبال مي‌كرديم و آن اينكه بتوانيم بدون مشكل فعاليت هسته‌يي صلح‌آميز خود را داشته باشيم. تحريم‌ها برداشته شود و قطعنامه‌هاي ظالمانه‌يي كه عليه ايران بوده، لغو شوند.»
استدلال مخالفان توافق قوي نيست
رييس‌جمهور در ادامه گفت‌وگو در پاسخ به اين پرسش استيون كرافت كه نظرش را درباره مخالفان توافق جويا شده بود، گفت: «قابل پيش‌بيني بود كه يك مساله به اين مهمي نمي‌تواند بدون مخالف باشد اما بعضي تعبيرات ممكن است مطرح شود كه ناخوشايند باشند و شما را متعجب كند. اصولا مخالفان توافق منطق‌شان قوي نبود. دليلش اين است كه كشورهايي كه به اين توافق نظر مثبت دارند، اكثريت قاطع كشورهاي جهان هستند و مخالفان به يك رژيم و عده‌يي در امريكا محدود شده‌اند.» روحاني در ادامه اين توافق را به‌دليل ماهيت صلح‌آميز برنامه هسته‌يي ايران، يك توافق خوب براي امريكا دانست كه مي‌تواند به صلح و ثبات در جهان و منطقه كمك كند. رييس‌جمهور درباره فرآيند اعتماد‌سازي در مناسبات ارتباطي ايران و امريكا به اين نكته اشاره كرد: «مردم ايران به سياست‌هاي دولت امريكا اعتمادي ندارند و به اعمال و اقدامات دولت امريكا در سال‌هاي طولاني گذشته معترض هستند و در امريكا هم برخي ممكن است نسبت به ايران اعتماد كامل نداشته باشند. اما، اين همه گزارش آژانس بايد براي افرادي كه بي‌طرف هستند كاملا اعتمادآفرين باشد.»
تشابه مخالفان توافق در ايران و امريكا
رييس دولت يازدهم درباره وجود تشابه بين مخالفت‌هايي كه در ايران و امريكا درباره توافق انجام مي‌شود، گفت: «تشابه وجود دارد. به هر حال در امريكا عده‌يي با اين توافق مخالف هستند و در ايران هم اين توافق مخالفاني دارد و اين طبيعي است، چراكه مخالفان هميشه حداكثر را نگاه مي‌كنند حال آنكه در يك توافق هيچ طرفي به حداكثر نمي‌رسد اما مهم نتيجه اين توافق است. نتيجه اين توافق به‌نفع همه و به نفع دو طرف است.» روحاني درباره مخالفت نهادهاي قدرتمندي مانند سپاه پاسداران با توافق هسته‌يي گفت: «ما همه در كشور يك چارچوب دموكراتيك را پذيرفته و قبول كرده‌ايم. زماني كه نهادهاي مسوول در ايران توافق را بپذيرند، همه تسليم آن نهادها خواهند بود. اما قبل از آنكه در موضوعي، نهاد مربوطه تصميم نهايي را بگيرد، روشن است كه عده‌يي مخالف و عده‌يي موافق خواهند بود و نظرات خود را اعلام مي‌كنند اما درنهايت بعد از آنكه توافق مورد تاييد نهادهاي مسوول قرار گرفت همه تسليم آن خواهند بود. سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هم به آن توافقي كه موردتاييد نهادهاي مسوول قرار بگيرد، احترام خواهد گذاشت.» رييس‌جمهور درباره لغو تحريم‌هاي اقتصادي و تاثير آن در اقتصاد كشور گفت: «تحريم راه درستي نيست. تحريم زبان تهديد و فشار است، اگر اين زبان را بايد كنار بگذاريم و با زبان احترام با هم صحبت كنيم آن وقت شرايط حتما عوض خواهد شد.»
ايجاد اعتماد بين دو كشوري كه مدت‌ها با هم دشمن بوده‌اند، دشوار است. شما چطور مي‌خواهيد ذهنيت مردم امريكا را به ويژه با توجه به گزارش‌هاي آژانس بين‌المللي درباره ايران تغيير دهيد؟
نسبت به موردي كه شما مطرح كرديد، به هر حال آژانس بازرسي‌هاي فراواني را از سال 2003 تا 2005 انجام داد، مخصوصا از زماني كه در سال 2003 ايران پروتكل الحاقي را به صورت داوطلبانه پذيرفت و قبول كرد. اين همه گزارش آژانس بايد براي افرادي كه بي‌طرف هستند، كاملا اعتمادآفرين باشد. اگر دولتي يا كشوري مي‌خواست دنبال سلاح اتمي برود راه‌هاي ديگري براي اين كار وجود داشت. ضمن اينكه ايران كشوري است كه در طول 200سال گذشته سابقه تجاوز به هيچ كشوري را ندارد و ايران خود قرباني سلاح كشتار جمعي و شيميايي است.
آيت‌الله خامنه‌اي گفتند كه اين توافق بايد بسيار دقيق مورد بررسي قرار بگيرد و از مجلس خواسته‌اند كه اين‌كار را انجام دهد به نظر شما امكان دارد كه مجلس ايران اين توافق را رد كند؟
مجلس فعلا در كميسيون ويژه‌يي كه براي اين كار تشكيل داده اين توافق را مورد بررسي قرار مي‌دهد. همچنين يك نهاد مهم ديگر به نام شوراي عالي امنيت ملي اين توافق را مورد رسيدگي و بررسي قرار مي‌دهد و اين 2 نهاد نظرات خودشان را اعلام خواهند كرد. مهم اين است كه هر 2 نهاد در اين تصميم‌گيري طبق قانون و در چارچوب مقرراتي كه دارند، بررسي اين توافق را ادامه بدهند. به نظر من هر دو نهاد در هفته‌هاي پيش رو به تصميم نهايي خواهند رسيد.
فكر مي‌كنيد كه اين توافق در مجلس ايران وتو شود؟
ما سيستمي به نام وتو به آن صورتي كه شما در كنگره امريكا داريد، نداريم. به هر حال شوراي عالي امنيت ملي يا مجلس شوراي اسلامي يك چيزي را بررسي، رد يا تصويب مي‌كنند. مجلس شوراي اسلامي موضوعي را كه مورد بررسي قرار مي‌دهد و با رأي‌گيري معلوم مي‌شود، نظر نهايي‌اش چيست.
يك‌سري مباحثي در داخل و خارج ايران و امريكا هست كه توافق هسته‌يي مي‌تواند كاتاليزوري باشد براي همكاري مشترك بين دو كشور. يكي از اين زمينه‌ها مبارزه با داعش است و هم ايران و هم امريكا اين گروه را مرگبار مي‌دانند. فكر مي‌كنيد فضايي براي همكاري يا رايزني در اين زمينه و مبارزه با داعش وجود دارد؟
خيلي زمينه‌ها وجود دارد كه در آن زمينه‌ها ممكن است اهداف مشترك يا منافع مشترك وجود داشته باشد. اما مهم اين است كه در همين توافق هسته‌يي ما در مقام عمل ببينيم دو طرف چگونه عمل خواهند كرد، نحوه عمل ايران و امريكا نشان خواهد داد كه ما در اجراي موضوعي كه به تفاهم و توافق رسيديم تا چه حد جدي و پايبند هستيم. البته زمينه‌هاي ديگري در آينده وجود خواهد داشت، مهم اين است كه در اين قدم اول بتوانيم جاي پايمان را محكم بكنيم و دقيقا به اين توافق به خوبي عمل كنيم، به خوبي عمل شدن به اين توافق فضاي جديدي را به وجود خواهد آورد.
شما در كمپين انتخاباتي خود گفتيد كه مي‌خواهيد درها را روي ايران باز كنيد، تحريم‌ها را لغو كنيد، آباداني و رفاه به ايران بياوريد و ايران را به جايگاه خود برسانيد. اما به نظر بخشي از وعده‌هاي شما تحقق پيدا نكرد. مثل آزادي بيان و آزادي دو رهبر اپوزيسيون كه مدتي است در حصر هستند يا دسترسي‌هاي بيشتر به اينترنت. فكر مي‌كنيد اين پيروزي شما باعث خواهد شد كه بتوانيد دستور كاري خود را به جلو ببريد؟
من فكر مي‌كنم در زمان دوساله‌يي كه از دولت من گذشته، نسبت به وعده‌هايي كه دادم تا حد زيادي موفق بودم و به آن وعده‌ها عمل كردم. البته معنايش اين نيست كه به صد درصد آنچه گفته‌ام عمل شده اما در همه زمينه‌ها قدم‌هاي مثبتي برداشته شده است. امروز ما در روابط با كشورهاي ديگر فضاي نويي را احساس مي‌كنيم. ما با دولت‌ها و با كشورهاي مختلف روابط نزديك‌تري پيدا كرده‌ايم و علاقه‌مند هستيم با ساير كشورهايي هم كه روابط ما صميمي نيست به سمت روابط بهتر حركت بكنيم. در زمينه مسائل سياسي و اجتماعي نيز امروز فضاي دانشگاه‌هاي ما نسبت به دوسال پيش به مراتب آزادتر، بهتر و بانشاط‌تر است در مناسبت‌هاي مختلف در دانشگاه‌ها، جلسات مختلف، اجتماعات بزرگ به پا مي‌شود، احزاب مختلف، تفكرات مختلف نطق‌هاي خودشان را ايراد مي‌كنند و حرف‌هاي خودشان را مي‌زنند. در روزنامه‌ها و رسانه‌ها آزادي بيشتري نسبت به گذشته احساس مي‌شود و همين‌طور در زمينه فضاي مجازي و اينترنت امروز پهناي باند ما نسبت به دوسال پيش، بيش از 3برابر شده است. بنابراين فضا كاملا نسبت به گذشته تغيير كرده. البته برخي از امور است كه در اختيار دولت نيست در اختيار قوه قضاييه است، قوه قضاييه ما طبق قانون اساسي مستقل است اما در عين حال مواردي را كه دولت بتواند كاري را انجام دهد، در آن زمينه در حد امكانات و اختيارات قانوني خودش اقدام خواهد كرد.
برخي كساني كه تابعيت دوگانه دارند مثل جيسون رضاييان در زندان هستند. بسياري مخالف اين قضيه هستند. گويا صحبت‌هايي هم براي تبادل زندانيان بوده. شما در اين ارتباط اظهارنظري مي‌كنيد؟
به‌طور كلي مي‌توانم، بگويم راجع به مسائل انساني ما بايد خارج از بحث‌هاي سياسي قدم برداريم. به نفع همه آنهايي كه امروز در زندان يا تحت تعقيب هستند تا جايي كه امكان‌پذير باشد. ايرانياني كه در امريكا در زندان هستند، ايرانياني داريم كه تحت تعقيب هستند، بيشتر آنها هم به اتهام اينكه تحريم را دور زدند و شما مي‌دانيد كه ما از اول تحريم را غلط و نادرست مي‌دانستيم و تشويق مي‌كرديم همه را كه تحريم را دور بزنند. چون كار را كار غلط و ضد انساني مي‌دانستيم. بنابراين همه آن زندانيان را بي‌گناه و زنداني كردن آنان را نادرست مي‌دانيم. ما تلاش خودمان را از لحاظ انساني و در حد توان انجام مي‌دهيم. انتظار داريم كه دولت امريكا هم تلاش خودش را براي آزادي زندانيان انجام دهد.
شما از تبادل زندانيان حمايت مي‌كنيد؟
من خيلي اين كلمه تبادل را نمي‌پسندم. ولي بايد از لحاظ انساني اگر مي‌توانيم قدمي برداريم. طرف امريكايي هم بايد قدم خودش را بردارد.
هتل‌هاي ايران مملو از اروپايي‌هايي است كه به‌دنبال تجارت با ايران پس از لغو تحريم‌ها هستند. آينده ايران را چگونه مي‌بينيد؟ آيا به نظرتان سرمايه‌گذاران امريكايي هم بايد به ايران چشم بدوزند؟
چرا كه نه. آنها هم مي‌توانند به ايران بيايند. به نظر من اين فضايي كه وجود دارد كه امريكايي‌ها در ايران سرمايه و تكنولوژي خودشان را نياورند، نادرست است. فضاي ايران براي هم امريكايي‌ها و هم اروپايي‌ها و هم ديگران باز است براي اينكه به ايران بيايند و بتوانيم با هم فعاليت‌هاي اقتصادي داشته باشيم. البته ما امروز بيشتر به دنبال سرمايه‌گذاري و ورود تكنولوژي هستيم تا تجارت. همان‌طور كه مي‌دانيد گروه‌هاي فراوان از كشورهاي مختلف اروپايي به ايران آمدند و در حال حاضر هم گروه‌هايي در ايران هستند. امريكايي‌ها هم مي‌توانند براي سرمايه‌گذاري و تبادل تكنولوژي به ايران بيايند و اتفاقا يكي از راه‌هايي كه آن بي‌اعتمادي كاهش پيدا كند، تقويت روابط اقتصادي مخصوصا بين بخش‌هاي خصوصي است. مي‌دانيد كه ما در ايران اقتصاد را قدم به قدم به بخش خصوصي و غيردولتي واگذار مي‌كنيم، بخش خصوصي ما و بخش خصوصي امريكا اگر با هم در سرمايه‌گذاري و فناوري تبادل داشته باشند، مي‌تواند فضا را مناسب كند و اتفاقا توافق هسته‌يي ما را هم پايدارتر مي‌كند. هر مقدار اين روابط، روابط نزديك‌تري باشد حتي در بخش توريسم. اگر مردم امريكا به ايران بيايند براي ديدن آثار باستاني و طبيعت و مردم ايران هم به امريكا بروند براي ديدن امريكا، اين مي‌تواند ديوار بي‌اعتمادي را كوتاه و شرايط را براي آينده بهتر كند.
آيا قصد داريد با رييس‌جمهور اوباما در نيويورك امريكا ملاقات كنيد؟
ما برنامه‌يي براي اين كار نداريم. فكر مي‌كنم خيلي قدم‌هاي ديگري بايد برداشته شود تا به اين مرحله برسيم.
تماس تلفني چطور؟
نيازي نبوده كه تلفني با يكديگر صحبت كنيم. يك‌بار نياز بود كه آقاي اوباما تماس گرفتند و تلفني با هم صحبت كرديم.
دوباره نمي‌خواهيد اين كار را انجام دهيد؟ آيا احتمالش هست كه ملاقاتي باشد؟
مهم اين است كه ما بايد براي اجراي اين توافق بسيار مهم تلاش كنيم و بايد اقداماتي كه به نفع منافع دوطرف است، انجام دهيم. اگر ما گام‌هاي مثبتي را‌برداريم، شرايط براي آينده عوض خواهد شد.
خيلي ممنون از وقتي كه به اين مصاحبه اختصاص داديد.
خيلي متشكرم.
منبع: تعادل
