رويارويي آرزوها و اولويت‌ها در وزارت بهداشت
بيمارستان‌هايي كه دربست براي زنان هستند
قرار است بانوان ايراني بيمارستان‌هاي مخصوص خودشان را داشته باشند. خبر ساخت بيمارستان‌هاي مخصوص زنان را وزير بهداشت داده و گفته كه وزارتخانه متبوعش از بخش خصوصي و خيريني كه بخواهند وارد اين حوزه شوند، حمايت مي‌كند و به آنها تسهيلات مي‌دهد. اين نوع بيمارستان‌ها در كل دنيا هم سابقه دارند و هم طرفدار و در ايران هم همين حالا بيمارستان‌هايي هستند كه افتان و خيزان، به ارايه خدمات تك جنسيتي به خانم‌ها مي‌پردازند.
خبر اقتصادی - دكتر علي شهرامي، معاون اجرايي معاونت درمان وزارت بهداشت مي‌گويد: اين وزارتخانه تامين تجهيزات و نيروي انساني مورد نياز اين بيمارستان‌ها را آغاز كرده است، اما رسول خضري، عضو كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي معتقد است كه اين وزارتخانه درحال حاضر بايد به اولويت‌هاي مهم‌ترش بپردازد.
وزير بهداشت ضمن استقبال از ساخت بيمارستان‌هاي ويژه بانوان دركشور گفت: «در صورت ورود بخش خصوصي و خيرين به اين حوزه، تسهيلات لازم دراختيار آنها قرار مي‌گيرد.»
سيدحسن هاشمي در پاسخ به سوالي مبني بر برخي زمزمه‌ها درباره احتمال اجراي «طرح انطباق» در بيمارستان‌ها و دانشگاه‌هاي علوم پزشكي گفت: «وزارت بهداشت در اين باره برنامه‌يي ندارد و اگر هم مبحثي در اين باره مطرح شده در حد شايعه است.» وي در اين باره افزود: «برنامه‌هاي وزارت بهداشت مانند گذشته است و درصد متخصصان و دانشجوياني كه تربيت مي‌كند نيز از نظر جنسيتي نزديك به هم است و وزارت بهداشت تاكنون توفيقات زيادي در رشته‌هاي مختلف داشته و همگي قابل افتخارند. براين اساس همين مسير بايد ادامه يابد تا نياز كشور برطرف شود.»
هاشمي ادامه داد: «البته اگر كساني وجود داشته باشند كه علاقه‌مند به ايجاد بيمارستان‌هاي تخصصي ويژه بانوان باشند، با توجه به آنكه از نظر تخصصي اين توانمندي دركشور وجود دارد، وزارت بهداشت از اين امر استقبال مي‌كند تا به اين ترتيب از ورود تا خروج بيمارستان از خدمه گرفته تا كاركنان، بخش‌هاي جراحي و غيرجراحي، خانم‌ها حضور داشته باشند.»
وي در اين باره افزود: «اين امر در كشورهاي غيراسلامي معمول است؛ چه رسد به ايران كه مردم ما متعصب هستند و علاقه‌مندند كه هر جنسي خدمات را از جنس خودش دريافت كند.»
وزير بهداشت با تاكيد بر اينكه راه‌اندازي بيمارستان تخصصي بانوان در راستاي تفكيك جنسيت نيست، گفت: «بيمارستان‌هاي ويژه بانوان در ساير كشورها نيز وجود دارد و اگر بخش خصوصي و خيرين به اين بخش ورود كنند، تسهيلات لازم دراختيار آنها قرار مي‌گيرد.»
انطباق بيماران بر پزشكان
بنا به طرح موسوم به «انطباق» كه تاريخچه‌اش به ابتداي دولت نهم برمي‌گردد، قرار بود پزشكان زن بيماران زن را ويزيت كنند و پزشكان مرد، بيماران مرد را. كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت وقت، در ارديبهشت‌ماه سال 1386 اين طور گفته بود: «الان حدود 67درصد دانشجويان دانشگاه‌هاي علوم پزشكي خانم هستند و ما نگران اين هستيم كه طرح انطباق در آينده براي مردان اجرا شود، تعداد زيادي از مردان الان مجبورند خدمات را از خانم‌ها بگيرند كه داريم سعي مي‌كنيم متعادل‌تر به پيش برويم.» و در ادامه، در مورد اعتبارات اجراي اين طرح هم اين طور گفته بود: «اعتبارات خاصي براي اين منظور پيش‌بيني نشده است بلكه جهت‌گيري هزينه‌كرد اعتبارات وزارت بهداشت به اين سمت است.»
اين طرح به نظر مي‌رسد كه به صورت چراغ خاموش، بار ديگر هم در وزارت بهداشت مطرح شده، هرچند شايد بدون الزامات اكيد، چراكه به نظر مي‌رسد بيماران زن، مختارند به بيمارستان‌هاي عادي يا بيمارستان‌هاي مخصوص زنان بروند.
مراد هاشمزهي، نماينده نهبندان وسربيشه در مجلس شوراي اسلامي و عضو كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي، نخستين كسي است كه با او تماس مي‌گيريم. او معتقد است صحبت‌هاي وزير بهداشت را بايد به فال نيك گرفت چراكه راه‌اندازي بيمارستان‌هاي مخصوص زنان، با فرهنگ ما همخواني دارد. از او مي‌پرسيم مجلس چه بودجه‌يي را براي اين مساله درنظر گرفته است و اينكه آيا اصولا اين موضوع دركميسيون بهداشت مطرح شده يا خير. پاسخ هاشمزهي منفي است. «مجلس وارد ريز امور نمي‌شود و اين مساله هم تا جايي كه به ياد دارم در كميسيون مطرح نشده است.» نماينده نهبندان و سربيشه درمجلس ادامه مي‌دهد: «در مورد مكان احتمالي ساخت اين بيمارستان‌ها هم بايد دقت صورت گيرد، چراكه در صورتي كه اين بيمارستان‌ها تنها در تهران متمركز شده باشند، عملا نقض غرض صورت گرفته است.»
خانم‌ها هم مي‌توانند
با رييس بيمارستان دكترشريعتي تهران تماس مي‌گيريم. دكتر احمدرضا سروش هم معتقد است كه ساخت بيمارستاني مخصوص زنان، سازگاري زيادي با فرهنگ ايراني‌ها دارد و مي‌تواند بيماران زن را جذب كند. با اين حال سروش معتقد است كه شايد نتوان تمام فعاليت‌هاي موجود در يك محيط بيمارستاني را به خانم‌ها سپرد. «من فكر مي‌كنم كه اگر بيمارستان زناني كه تاسيس مي‌شود امكانات خوبي ارايه كند، قطعا مخاطب خودش را خواهد داشت و موفق خواهد بود، اما يك مساله هم وجود دارد كه من بعيد مي‌دانم قابل حل باشد و در نمونه‌هاي فعلي بيمارستان‌هاي مخصوص بانوان هم همين مشكل ديده مي‌شود. بسياري از خدمات بيمارستاني هستند كه انجامشان براي خانم‌ها مشكل‌تر از آقايان است، مثل بخش‌هاي تاسيساتي و پشتيباني، يا مثلا رانندگي آمبولانس‌ها.» او ادامه مي‌دهد: «البته فكر مي‌كنم در بخش‌هاي ديگر مثل تيم‌هاي درماني، پزشكي و پرستاري، خانم‌ها كاملا قابليت انجام خدمت را دارند ولي در بخش‌هايي كه مثال زدم، اين جاي سوال است كه آيا مي‌توان بيمارستاني احداث كرد كه تمام مشاغل آن را خانم‌ها دراختيار بگيرند يا نه؟»
زنان آموزش ديده در راهند
دكترعلي شهرامي، معاون اجرايي معاونت درمان وزارت بهداشت هم در گفت‌وگو با «تعادل»، بر حمايتي تاكيد كرد كه وزارت بهداشت از بخش خصوصي و خيريني به عمل خواهد آورد كه براي تاسيس بيمارستان مخصوص زنان پا پيش بگذارند. از او پرسيديم منظور از اين حمايت‌ها چيست، شنيديم: «حمايت‌هاي ما عمدتا جنبه تسهيل سرمايه‌گذاري و ارايه مجوزها را دارد.» او ادامه مي‌دهد: «به دستور دكترهاشمي، دومعاونت وزارت بهداشت مامور شده‌اند كه براي آماده‌سازي نيروي انساني و تجهيزات اقدام كنند تا اين بيمارستان‌ها در بدو امر در زمينه دراختيار داشتن نيروي انساني و تجهيزات مشكلي نداشته باشند. در واقع معاونت بهداشت مامور آموزش‌دهي به نيروي انساني شده است و معاونت درمان هم مامور تهيه تجهيزات.» نظر شهرامي اما مخالف نظر رييس بيمارستان دكتر شريعتي است. او معتقد است كه لزومي ندارد تمام پرسنل بيمارستان از ميان زنان انتخاب شوند. «به نظر من فقط مهم است آن دسته از پرسنل يا كادر درماني كه در تماس مستقيم با بانوان هستند از ميان زنان انتخاب بشوند، كه در اين زمينه كمبودي هم نداريم، بخش اعظم فارغ‌التحصيلان پزشكي مخصوصا در مقاطع تخصصي و فوق تخصصي، خانم‌ها هستند و علاوه بر اين دليل و شاهدي هم وجود ندارد كه يك خانم نتواند پشت فرمان آمبولانس بنشيند.»
اولويت‌هاي بر زمين مانده
با رسول خضري، نماينده پيرانشهر و عضو كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي هم تماس گرفتيم. او به نظر مي‌رسد چندان موافق ايجاد بيمارستان مخصوص زنان نباشد، هرچند درهمان ابتداي سخنانش مي‌گويد كه ايجاد بيمارستان‌هاي تك جنسيتي يك تجربه جهاني است. «مساله بيمارستان زنان، مختص ايران نيست. در بسياري از كشورهاي غربي و جهان اولي هم بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي وجود دارند كه تنها به خدمت‌رساني به زنان مشغولند. مراجعه به اين بيمارستان‌ها نيز انتخاب خود بيمار است. بسياري از زنان در اين مراكز احساس راحتي بيشتري دارند و مايلند كه توسط پزشك زن معالجه و درمان شوند. بنابراين وجود بيمارستان زنان، امري مثبت و مطلوب است.» او اين طور ادامه مي‌دهد: «اما براي تاسيس اينگونه مراكز و بيمارستان‌ها دركشور، بايد شرايط ايران را نيز درنظر گرفت. درحال حاضر كشور با كمبود بيش از 47هزار تخت بيمارستاني مواجه است. ظرفيت توسعه سالانه ايران كمتر از 5هزار تخت است و اين يعني اگر جمعيت ايران ثابت بماند، 10سال طول مي‌كشد تا اين كمبود مرتفع شود. ايران از نظر هتلينگ و فضاي بيمارستاني با مشكل روبه‌روست. بيمارستان‌ها نياز به استخدام 80هزار پرستار دارند.»
به اعتقاد خضري، بعد از اجراي طرح تحول سلامت و كاهش سهم مردم از هزينه درمان، بيش از 90درصد بار مراجعات بيماران بر دوش بيمارستان‌هاي دولتي است و اين درشرايطي است كه اين بيمارستان‌ها توان خدمت‌رساني به همه مراجعان را ندارند.
نمايده پيرانشهر در مجلس ادامه مي‌دهد: «يكي ديگر از مسائلي كه با كمبود و مشكل روبه‌روست، مساله خانه‌هاي بهداشت است. هم‌اكنون 18هزار خانه بهداشت دركشور مشغول به خدمت‌رساني هستند. اما هنوز 2 تا 3هزار خانه بهداشت ديگر بايد احداث شود تا نياز كشور برطرف شود. به عنوان مثال، نخستين خانه بهداشت كشور در استان آذربايجان غربي احداث شده است. اما درحال حاضر اين استان به 179 خانه بهداشت نياز دارد تا بتواند به تمام ده‌ها و بخش‌ها خدمت‌رساني كند. درچنين شرايطي به نظر مي‌رسد كه احداث بيمارستان مخصوص زنان، نبايد در اولويت وزارت بهداشت باشد و اين وزارتخانه بايد رفع معضلات موجود را هدف قرار دهد. سروسامان دادن به وضعيت بيمارستان‌ها و استخدام نيروهاي متخصص، فوق تخصص، پرستاران و پيراپزشكان در اولويت قرار دارد.»
اينكه وزارت بهداشت بايد طرح‌هاي نو را بيازمايد يا به اولويت‌هايش بازگردد، پرسشي است مفتوح. بيمارستان‌هاي مخصوص زنان را نمي‌توان تنها با توجيه ساخت آنها دركشورهاي ديگر، در ايران هم بومي كرد بدون آنكه شرايط را مورد سنجش قرار داد. ايران همين حالا هم با كمبود شديد تخت‌هاي بيمارستاني مواجه است و مشخص نيست كه حمايت‌هايي كه قرار است از بخش خصوصي براي ساخت بيمارستان‌هاي مخصوص زنان به عمل بيايد، چه شكل و شمايلي دارد.
منبع: مهدي حاتمي و علي اسدي - تعادل
