عليرضا نجفي كارشناس بازار سرمايه
لزوم شفاف‌سازي ناظر بازار سرمايه بر معاملات بلوكي
نتظار مي‌رود كه ناظر بازار براي شفاف‌سازي بيشتر اقدام كند تا دستوري بودن رشد شاخص كه بين سرمايه‌گذاران به درست يا غلط زمزمه مي‌شود، متوقف شود.
خبراقتصادي - يكي از روش‌هاي انجام معاملات در بازار بورس خريد و فروش بلوكي سهام است. بدين ترتيب كه معمولا در اين نوع معامله حجم زيادي از سهام يك شركت به صورت يكجا و با قيمتي مشخص در زمان رسمي معاملات پس از توافق طرفين معامله كه مي‌تواند حقوقي يا شخص حقيقي باشند بر سر نحوه انجام معامله و قيمت و تعداد برگ سهم مبادله شده و با هماهنگي و تاييد ناظر سازمان بورس انجام پذيرد.
معاملات بلوكي در نماگرهاي سازمان نشان داده نمي‌شود اما درحجم معاملات ثبت مي‌شود و بر ارزش معاملات آن نماد تاثير دارد. براي انجام معاملات بلوكي يك شركت، ناظر بازار نمادي جديد با شماره‌بندي جديد طراحي مي‌كند به عنوان مثال اگر روي نماد x يا y قرار است كه بلوك بزنند نماد x2 يا y2 طراحي مي‌شود و معاملات در نمادهاي جديد انجام مي‌شود اما در پايان كل معاملات روي نماد اصلي مي‌نشيند. اين طريق از معاملات امري مرسوم و شناخته شده در بازار‌هاي بين‌المللي است و معمولا براي جلوگيري از نوسانات شديد قيمتي به دليل حجم بالاي معامله و تحت تاثير قرار نگرفتن روند عادي معاملات يا قابل خريد نبودن سفارش سهام مورد نظر در قيمت مورد نظر براي معامله مبادله بلوكي انجام مي‌گيرد. همچنين در بين بسياري از حقوقي‌ها يا صاحبان نمادهاي حاضر در تابلو بورس براي واگذاري وجه تضمين يا كسب كرسي در هيات مديره شركت‌ها، معاوضه سهام و... مواردي از اين دست اين شكل از معاملات بورسي انجام مي‌پذيرد.
حال با توجه به آنكه حجم بالايي در زمان كوتاهي از بازار انجام مي‌گيرد از اين رو تاثير بسزايي در ميزان قيمت پاياني و رشد سهامي كه معامله بلوكي انجام گرفته همچنين روي شاخص كل بازار بورس خواهد داشت. طي سال‌هاي گذشته و دوره‌يي كه مديريت قبلي بر كرسي هدايت سازمان بورس و اوراق بهادار تهران قرار داشتند، انجام اين دست معاملات بلوكي به امري عادي و روشي ساده براي مهندسي بازار و شاخص كل تبديل شده بود و هر ازگاهي با انجام اين شكل معاملات با حجم‌هاي بالا در قيمت‌هاي مثبت تابلو بازار روي نمادهاي ليدر و شاخص ساز سعي بر اداره و كنترل ميزان معاملات و رشد و كاهش شاخص كل بورس انجام مي‌گرفت.
پس از روي كارآمدن مديريت جديد با شعار شفاف‌سازي و اصلاح ساختار بازار همچنين عدم كنترل دستوري سازمان، انتظار مي‌رفت كه سبك و سياق قديمي تكرار نشود زيرا برخي كارشناسان معتقدند كه كه طي هفته‌هاي اخير و با ادامه ريزش‌هاي بازار با معاملات بلوكي سعي در متعادل كردن بازار هستند. انجام معاملات بلوكي در لحظات حساس بازار شائبه كنترل يا مثبت‌سازي ساختگي شاخص را به وجود آورده است.
حال آنكه بسياري از نمادهاي حاضر در بازار به دليل شرايط حاكم بر وضعيت اقتصادي همچنين عدم وجود نقدينگي براي رشد و بالندگي بازار درحال افول و كاهش قيمت هستند. بنابراين انتظار مي‌رود كه ناظر بازار براي شفاف‌سازي بيشتر اقدام كند تا دستوري بودن رشد شاخص كه بين سرمايه‌گذاران به درست يا غلط زمزمه مي‌شود، متوقف شود.
