رشد 92 درصدي شبه پول، دو برابر شدن سپرده ها و رشد 53 درصدي تسهيلات در دو سال اول دولت يازدهم

گروه بانک و بیمه -  محسن شمشیری: اين نكته نشان مي‌دهد كه با وجود كنترل پايه پولي، تسهيلات‌دهي بانك‌ها بيشترشده و با هدف تامين سرمايه درگردش و توان بانك‌ها، تسهيلات بانك‌ها ظرف دوسال، 53درصد بيشتر شده به گونه‌يي كه در سال93 به تنهايي 340هزارميليارد تومان تسهيلات پرداخت شد و در چهارماهه اول سال94 نيز بيش از 94هزارميليارد تومان وام پرداخت شده است.

با وجود كنترل پايه پولي، به خاطر رشد و گردش تسهيلات بانك‌ها، نقدينگي در خرداد 94 از مرز 816هزارميليارد تومان گذشت.

اما دركنار اين شاخص‌هاي موفقيت‌آميز، چالش‌ها نيز بيشترشده، بدهي دولت به بانك‌ها به 103هزارميليارد تومان رسيد و مطالبات معوق از مرز 90هزارميليارد تومان گذشت و بدهي بانك‌ها به بانك مركزي نيز به بيش از 81هزارميليارد تومان رسيده است.

ازسوي ديگر به خاطر رشد سود بانكي و جذب سپرده‌ها و كاهش دلالي در بازار خودرو و مسكن و ارز و طلا، مردم 83 پول خود را در حساب‌هايي سرمايه‌گذاري كرده‌اند كه به آنها سود تعلق مي‌گيرد.

سرمايه‌گذاري بلندمدت كه در دوسال اخير به سپرده يك‌ساله با نرخ سود 20درصدي محدود شده در يك‌سال اخير با 43درصد رشد مواجه شده و به رقم قابل توجه 375هزارميليارد تومان رسيده و جالب اين است كه مانده سپرده بلندمدت در سه ماهه اول سال94 نيز 10درصد رشد كرده و درهمين سه ماه 35هزارميليارد تومان بيشتر شده است.

گزارش ماهانه پولي و بانكي بانك مركزي در خرداد 94 كه به تازگي منتشرشده، نشان مي‌دهد مانده حساب سرمايه‌گذاري بلندمدت يا سپرده يك‌ساله به رقم 375هزارميليارد تومان رسيده و در يك‌سال اخير رشد بالاي 43درصدي داشته است.

همچنين مانده سپرده كوتاه‌مدت كه حساب‌هاي روزشمار از يك تا زير يك‌سال را شامل مي‌شود، با رشد 13درصدي در يك‌سال اخير همراه بوده و حجم آن به 278هزارميليارد تومان رسيده است.

براين اساس سپرده سرمايه‌گذاري مدت‌دار شامل كوتاه‌مدت و بلندمدت روي هم رفته به رقم 654هزارميليارد تومان رسيده كه 83درصد كل سپرده‌هاي غيردولتي را شامل مي‌شود. يعني مردم 83 پول خود را در حساب‌هايي سرمايه‌گذاري كرده‌اند كه به آنها سود تعلق مي‌گيرد.

اين موضوع نشان‌دهنده تمايل شديد مردم به حساب سرمايه‌گذاري بلندمدت يا سپرده يك‌ساله با سود 20درصد است و از آنجا كه نرخ سكه و طلا و ارز در يك‌‌سال اخير تقريبا ثابت بوده، مردم تمايل به سپرده‌گذاري يك‌ساله با سود 20درصد داشته‌اند.

نكته مهم اين است كه با وجود رشد 10درصدي سپرده يك‌ساله در سه ماهه اول سال94، سپرده كوتاه‌مدت زير يك‌سال با رشد 3درصدي همراه بوده و مانده آن نسبت به اسفند 93 بيش از 9هزارميليارد تومان افزايش يافته است.

رقم مانده سپرده كوتاه‌مدت زير يك‌سال از 145هزارميليارد تومان در خرداد 92 به 278هزارميليارد تومان در خرداد 94 رسيده وطي اين دوسال 133هزارميليارد تومان بيشتر شده است.

اما رقم مانده سپرده بلندمدت و حداقل يك‌سال، از 181هزارميليارد تومان در خرداد 92 به 375هزارميليارد تومان در خرداد 94 رسيده و طي اين دوسال 194هزارميليارد تومان افزايش يافته است.

عبور نقدينگي از 816 هزار ميليارد تومان

شاخص مهم نقدينگي كشور در خردادماه 1394 از مرز 816هزارميليارد تومان گذشت. اين شاخص در اسفند 93 به 782هزارميليارد تومان رسيد و در سه ماهه اول سال94 به ميزان 34هزارميليارد تومان بيشتر شد و ظرف دوماه 4.4درصد رشد كرد.

طبق اعلام بانك مركزي در سال۱۳۹۲ آمار 6 بانك ايران زمين، قرض‌الحسنه رسالت، خاورميانه، بين‌المللي كيش، ايران و ونزوئلا و قوامين و چهار موسسه اعتباري صالحين، پيشگامان آتي، كوثر و عسكريه به آمارهاي پولي و بانكي كشور اضافه شده است.

ضمنا اطلاعات بانك قرض‌الحسنه مهر از اسفند ۱۳۹۲ به بعد، از شمول بانك‌هاي تخصصي خارج و به طبقه بانك‌هاي غيردولتي اضافه شده است.

براين اساس بخشي از رشد 350هزارميليارد تومان نقدينگي در دوسال اخير به خاطر اضافه شدن آمار اين بانك‌ها به آمار بانك‌هاي كشور است.

نقدينگي در يك سال منتهي به پايان خرداد 94 يعني از خرداد 93 تا خرداد 94 به ميزان 22.7درصد رشد كرده است كه با توجه به سياست‌هاي انضباط مالي دولت يازدهم رقم قابل توجهي محسوب مي‌شود.

نقدينگي در دوره دوساله اول خرداد 92 و ماه انتخابات رياست‌جمهوري دوره يازدهم، تا خرداد 94 از 466 هزار ميليارد تومان به بيش از 816 هزارميليارد تومان رسيده و طي دوسال به ميزان 350 هزار ميليارد تومان بيشتر شده و به عبارت ديگر طي دوسال 75درصد رشد كرده است. نكته حايز اهميت اين است كه تمام اين رقم در بخش شبه پول يا سپرده‌هاي درازمدت داراي سود به اضافه قرض‌الحسنه جذب شده و شبه پول از 357هزارميليارد تومان در ارديبهشت 92 به 704هزارميليارد تومان در خرداد 94 رسيده و 347هزارميليارد تومان بيشترشده و 97درصد رشد كرده است. اما پول يعني اسكناس به اضافه سپرده ديداري و چك، از رقم 109هزارميليارد تومان به 112هزارميليارد تومان رسيده و تقريبا ثابت بوده و ظرف دوسال تنها 3هزارميليارد تومان يعني كمتر از 3درصد رشد كرده است.

رشد 25 درصدي بدهي دولت

يكي از اقلام قابل توجه كه همچنان چالش بانك‌ها و بازار پول كشور است، رشد 24درصدي بدهي بخش دولتي در يك‌سال اخير است كه در سه ماهه اول سال94 نيز با رشد 2.5دهم درصدي مواجه بوده و همچنان روبه افزايش است. يعني در يك سال اخير بدهي بخش دولتي به بانك‌ها 21هزارميليارد تومان افزوده شده است.

درحال حاضر رقم بدهي بخش دولتي به 106 هزار و 617 ميليارد تومان يعني نزديك به 107 هزار ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده كه نزديك به 103 هزار ميليارد تومان آن بدهي دولت و 3641 ميليارد تومان آن بدهي شركت‌هاي دولتي به بانك‌هاست و رشد 25 درصدي بدهي دولت در يك سال اخير، يكي از اقلام اساسي و چالش‌برانگيز بانكداري كشور در يك سال اخير است.

42 هزار ميليارد تومان افزايش بدهي

بدهي بخش دولتي در 2سال اخير از رقم 64282 ميليارد تومان در خرداد 92 و قبل از انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم، به رقم 85552 ميليارد تومان در خرداد 93 و نزديك به 107 هزار ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده و طي اين مدت به ميزان 42 هزار ميليارد تومان اضافه شده و با رشد 65 درصدي در 2سال اخير مواجه شده است. اسكناس در دست اشخاص در خرداد ماه 94 به 29758 ميليارد تومان و اسكناس و مسكوك در بانك‌ها به 10048 ميليارد تومان رسيده و روي هم رفته نزديك به 40 هزار ميليارد تومان بوده است. سپرده ديداري مردم نزد بانك‌ها نيز به رقم 82 هزار ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده كه در يك‌سال اخير 3.6- درصد رشد منفي داشته و در 3ماه اول سال 94 نيز با كاهش 3.5 درصدي همراه بوده است.

از سوي ديگر سپرده قانوني بانك‌ها نزد بانك مركزي به رقم 87 هزار و 756 ميليارد تومان رسيده كه با رشد 20 درصدي در يك‌سال اخير و 3درصدي در 3ماه اول سال 94 همراه شده است.

بدهي 81 هزار ميليارد توماني

نكته قابل توجه رشد نسبي بدهي بانك‌ها به بانك مركزي است كه متناسب با رشد بدهي دولت به بانك‌ها رشد كرده است و بانك‌ها براي تامين منابع و كسري خود مجبور به برداشت از منابع بانك‌ها شده‌اند. بدهي بانك‌ها به بانك مركزي در خرداد 94 به رقم 81 هزار و 367 ميليارد تومان رسيده است كه با رشد 20 درصدي در يك‌سال اخير و كاهش 5 درصدي در3 ماه اول سال 94 مواجه شده است. به عبارت ديگر، در چند ماه اخير بدهي بانك‌ها به بانك مركزي روند كاهنده داشته است.