كاهش بهاي نفت و بي‌ثباتي سياسي و اقتصادي در كشورهاي صادركننده
با گذشت يك سال از آغاز كاهش قيمت نفت در بازارهاي جهاني، ارزيابي وضعيت جاري و برآورد آثار آن بر اقتصاد جهاني و ثبات سياسي كشورهاي صادركننده نفت سودمند است.
خبر اقتصادی - به‌نظر مي‌رسد انقلاب نفت شيل در امريكا تغييري اساسي در بازار به وجود آورده و اوپك بهتر است حقايق جديد را بپذيرد. به گزارش سايت گلوبال ريسك، صنعت نفت از سقوط ناگهاني بهاي نفت در تير پارسال غافلگير شد. تصميم اوپك براي حفظ كردن سهميه ۳۰ميليون بشكه‌يي توليد آن در روز براي حفظ سهم آن در بازار و آسيب وارد كردن به صنعت نفت شيل امريكا به ادامه كاهش كمك كرد. اقدام اوپك و در راس آن عربستان‌سعودي، نتيجه موردنظر را به‌همراه نداشت. سعودي‌ها توانسته‌اند سهم خود را از بازار حفظ كنند، اما توليدكنندگان نفت شيل امريكا توانسته‌اند دوام بياورند. بحران نفت تدريجا نه فقط بر صنعت جهاني انرژي بلكه بر اقتصاد كشورهاي صادركننده ازجمله كشورهاي خليج‌فارس كه ثروتمندترين صادركننده هستند، تاثير گذاشته است. عربستان‌سعودي در سال‌جاري ميلادي براي نخستين‌بار پس از سال۲۰۰۷، اوراق قرضه منتشر كرد. درآمد كشور در سال‌جاري ۸۲ميليارد دلار كاهش مي‌يابد و احتمال دارد كشور تا يك دهه آينده دچار كسري بودجه شود. ميزان كسري بودجه براي سال‌جاري ۲۰درصد خواهد بود. در سوي ديگر ونزوئلا قرار دارد كه مانند عربستان‌سعودي از صندوق ذخيره ۶۰۰ميليارد دلاري بي‌بهره است. پيش‌بيني مي‌شود مادورو در انتخابات پيش رو در آذر ماه شكست بخورد، زيرا كاهش بهاي نفت و بحران پولي، وضعيت فاجعه‌باري براي اقتصاد كشور رقم زده است. ديگر كشورهاي داراي وضعيت ضعيف مالي همچون اكوادر، نيجريه و عراق نيز به سختي مي‌توانند به اهداف بودجه‌يي برسند.
در اين حال، علامتي از آن وجود ندارد كه بهاي نفت به اين زودي افزايش يابد، زيرا مباني بازار تغيير چنداني نكرده است. هنوز جهان با ۳ميليون بشكه مازاد توليد نفت روبه‌رو است. بازگشت ايران به بازار نفت و اين حقيقت كه اقتصاد چين دوره پرتلاطمي را مي‌گذراند كه ممكن است بر مصرف داخلي آن تاثير بگذارد، چالش‌هاي جديدي را در برابر بازار قرار داده و صنعت نفت فشار را احساس مي‌كند. شركت‌هاي بزرگ نفتي با كاستن از سرمايه‌گذاري‌ها و ارزيابي مجدد از طرح‌هاي جاري و آتي نسبت به كاهش بهاي نفت واكنش نشان دادند. تحليل شركت ارنست‌اند يانگ نشان مي‌دهد حدود ۲۰۰ميليارد دلار سرمايه‌گذاري لغو شده يا به حالت تعليق درآمده است. اين روند به‌خصوص بر برخي طرح‌هاي دريايي و برخي حوزه‌هاي پير مانند درياي شمال تاثير مي‌گذارد. با كاهش ميزان سود طرح‌ها، شركت‌ها براي پرداخت سود سهامداران با مشكل روبه‌رو هستند.
صنعت نفت شيل امريكا در خلال ۱۲ماه گذشته عملكرد يكساني نداشته است. بهاي پايين نفت مسلما زيان زده است و براساس آمار آژانس اطلاعات انرژي امريكا، توليد امريكا از فروردين امسال شروع به كاهش كرده است. اما سطح كلي توليد حدود ۹ميليون بشكه در روز ثابت مانده است. اين امر نشان مي‌دهد راهبرد اوپك موفق بوده است، اما نه به اندازه پاييز پارسال كه اين سازمان تصميم گرفت سهميه توليد خود را حفظ كند. باتوجه به آنكه اقتصاد جهاني با دوره طولاني كاهش قيمت‌ها روبه‌رو است، به‌طور فزاينده‌يي روشن مي‌شود كه انقلاب شيل در امريكا روندهاي جهاني انرژي را تغيير داده است. اوپك و ديگر توليدكنندگان نفت مجبور خواهند بود كه اين واقعيت جديد را بپذيرند و به جاي اصرار بر روش‌هاي قديمي و مصنوعي كنترل بها، تعادل جديدي را ايجاد كنند. اين روش‌هاي قديمي در درازمدت فقط باعث خسارات اقتصادي و بي‌ثباتي سياسي بيشتر خواهد شد.
منبع: روزنامه تعادل
