طرح‌‌هاي توسعه پتروشيمي با منابع داخلي

خبر اقتصادی - اين هلدينگ درحال حاضر طرح‌هاي زيادي را در دست اجرا دارد كه درصورت بهره‌برداري كمك شاياني به مجموعه پتروشيمي كشور مي‌كند. از مجتمع‌هاي كود شيميايي و متانول گرفته تا پالايشگاه پر سروصداي بيدبلند كه قرار است خوراك چند مجتمع پتروشيمي ديگر را تامين كند. از اين‌رو داوود فرميهني فراهاني، مسوول اجراي طرح‌هاي هلدينگ خليج‌فارس در نشستي به معرفي جزييات طرح‌هاي در دست اجراي هلدينگ و ساير مسائل مربوط به صنعت پتروشيمي پرداخت. 

فراهاني گفت: «خليج‌فارس بزرگ‌ترين هلدينگ صنايع پتروشيمي در ايران است. يكي از خصوصيات بارز اين هلدينگ توسعه محوربودن آن است. بدين معني كه علاوه بر توليد محصولات و فروش، يكي ديگر از اهداف خود را توسعه صنايع پتروشيمي دركشور مي‌داند. شاخص‌ترين طرح‌هاي در دست اجراي هلدينگ خليج‌فارس عبارتند از: طرح كود شيميايي هنگام و كود شيميايي هرمز واقع در منطقه ويژه اقتصادي پارس در عسلويه، طرح توليد متانول ونيران، آپادانا و طرح پالايشگاه بيدبلند 2 واقع در بهبهان. اينها طرح‌هايي هستند كه به صورت مستقيم توسط هلدينگ خليج‌فارس اجرا مي‌شود. طرح‌هايي ديگري نيز به صورت غيرمستقيم از طريق شركت پترول كه 51درصد سهام آن دراختيار هلدينگ خليج‌فارس قرار گرفته است كه شاخص‌ترين آنها طرح اتيلن پتروشيمي ايلام، كود شيميايي لردگان، طرح اتيلن گچساران و طرح شيميايي صدف درمنطقه ويژه اقتصادي پارس. قرارداد اين طرح‌ها بسته شده است و كارهاي اجرايي آن آغاز شده است و روند اجراي پروژه مناسب و معقول است». 

وي در پاسخ به سوال «تعادل» مبني بر درصد پيشرفت و زمان بهره‌برداري از اين پروژه‌ها گفت: «درصد پيشرفت هر يك از اين طرح‌ها متفاوت است. به‌عنوان مثال پروژه هنگام درحال حاضر 21درصد پيشرفت فيزيكي دارد. يا مجتمع پتروشيمي هرمز در ابتداي كار خود قرار دارد و حدود 4-3درصد پيشرفت داشته است. بهره‌برداري از اين پروژه‌ها مستلزم اين است كه منابع مالي آنها تامين شود. تا بدين لحظه تمام طرح‌ها از منابع مالي هلدينگ خليج‌فارس تامين شده است. هلدينگ خليج‌فارس از 2سال پيش و به صورت جدي كار خود را به صورت خصوصي آغاز كرده است. بعضي طرح‌ها پيش از اين در دست اجرا بودند و با انتقال سهام پترول به هلدينگ خليج‌فارس، دراختيار اين هلدينگ قرار گرفتند اما بسياري از طرح‌ها مانند طرح بيدبلند 2 به‌صورت مستقيم توسط خود هلدينگ طراحي و اجرا شده است». 

پالايشگاه بيدبلند از مهم‌ترين طرح‌هاي پالايشگاهي كشور در سال‌هاي اخير محسوب مي‌شود كه براي شيرين‌سازي گاز طبيعي و تامين خوراك مجتمع‌هاي پتروشيمي احداث خواهد شد. اين پالايشگاه در ۳۲كيلومتري غرب بهبهان، ۱۸كيلومتري شمال آغاجاري و ۳۵ كيلومتري جنوب شرقي ميانكوه در استان خوزستان واقع شده است. طراحي اين پالايشگاه ابتدا براي تصفيه گازهاي ترش همراه منطقه آغاجاري و صدور به خارج كشور صورت گرفته است. فراهاني در توضيح جزييات اجراي ساخت اين مجتمع پالايشگاهي گفت: «پالايشگاه بيدبلند از حدود 9ماه پيش كه هلدينگ خليج‌فارس سهام پالايش گاز بيدبلند سپهر را از مجتمع سپهر انرژي خريداري كرد، مطالعات و برنامه‌ريزي‌هاي آن آغاز شد و عملا از اول تير امسال عمليات اجراي آن كليد خورده است و برنامه زمان‌بندي از تاريخ يادشده به مدت 32ماه براي رسيدن به مرحله پيش راه‌اندازي و چهار الي پنج ماه پس از آن نيز توليد تجاري است. اين پروژه بسيار با ارزش است. خوراك اين پالايشگاه از 4 مجتمع NGL 900، 1000، 1100 و 1200 تامين خواهد شد. از اين 4 مجتمع NGL روزانه 56ميليون مترمكعب در روز گاز غني تحويل گرفته مي‌شود و بعد از شيرين‌سازي گاز به خط سراسري گاز فرستاده مي‌شود و محصولات با ارزش آن مانند اتان و پروپان و پنتان از ان جدا مي‌شود كه بخشي از آن به عنوان خوراك پتروشيمي گچساران و بخشي براي تامين خوراك مجتمع پتروشيمي بندرامام استفاده خواهد شد. بنا بر پيش‌بيني‌هاي صورت گرفته، سالانه يك‌ميليون تن پروپان، يك‌ميليون و 600هزار تن اتان و حدود 400هزار تن برش‌هاي ‍C5+ در اين مجتمع توليد خواهد شد. 

مدير طرح‌هاي هلدينگ خليج‌فارس در پاسخ به سوال «تعادل» مبني‌بر ميزان سرمايه مورد نياز پالايشگاه بيدبلند و نحوه تامين آن  اينگونه توضيح مي‌دهد: «اين پروژه از لحاظ اعتبار مالي بسيار سنگين است. به همين خاطر هلدينگ خليج‌فارس براي تامين مالي آن اقدام به تشكيل يك سنديكاي بانكي با محوريت بانك سپه و حضور بانك‌هاي تجارت، ملت، صنعت و معدن، پارسيان و ملي كرد. خوشبختانه طرح توجيهي اقتصادي پالايشگاه بيدبلند در اين سنديكاي بانكي مراحل نهايي تصويب خود را مي‌گذراند و بعد از نهايي شدن آن گزارشي به صندوق توسعه ملي ارسال خواهد شد تا صندوق توسعه منابع ارزي آن را تامين كند. حدودا 2.2ميليارد دلار منابع ارزي براي اجراي اين پروژه مورد نياز است و در صورت تامين اين مبلغ از طريق صندوق توسعه ملي، هريك از بانك‌ها سهم مشخص خود را دراختيار خواهند گرفت. اگر صندوق توسعه ملي اين مبلغ را تامين كند نياز به سرمايه‌گذار خارجي نخواهد بود و هلدينگ خليج‌فارس هيچ محدوديتي براي پرداخت به پروژه‌ها و تامين منابع مالي ندارد». 

فراهاني درتوضيح نحوه تامين خوراك پالايشگاه بيدبلند اظهار مي‌كند: «يكي از ويژگي‌هاي اين پروژه اين است كه هلدينگ خليج‌فارس با پيگيري‌هايي كه از طريق شركت ملي نفت انجام داد، موفق به بستن قراردادي شد كه در آن نرخ خوراكي كه دراختيار اين پالايشگاه قرار مي‌گيرد، به گونه‌يي است كه نرخ بازگشت سرمايه آن حول يك بازه مشخص قرار گيرد. لذا بعد از اينكه عمليات پالايش گاز غني در پالايشگاه بيد بلند انجام شود يك‌ميليون و600هزار تن اتان توليد مي‌شود كه يك‌ميليون و300هزار تن آن به پتروشيمي گچساران اختصاص خواهد يافت. پتروشيمي گچساران نيز خوراك پتروشيمي‌هاي زير دست خود مانند پتروشيمي دهدشت، ممسني، كازرون و بروجن (خط دنا) را تامين خواهد كرد. بدين‌ترتيب يك زنجيره توليد از واحدهاي NGL، تا پالايشگاه بيدبلند تا پتروشيمي گچساران و پتروشيمي‌هاي خط دنا تشكيل مي‌شود». 

اما يكي از نگراني‌هايي كه همواره درساخت مجتمع‌هاي توليد محصولات هيدروكربني به وجود مي‌آيد، آلايندگي آنها و عدم توجه مسوولان به اين موضوع مهم است. داوود فراهاني در اين باره اينگونه پاسخ مي‌دهد: «از لحاظ محيط‌زيستي نيز اين پالايشگاه تاييديه سازمان محيط‌زيست را داراست و همان‌طور كه استحضار داريد، صندوق توسعه ملي هيچ طرحي را پشتيباني مالي نخواهد كرد مگر اينكه طرح مورد نظر تاييديه سازمان محيط‌زيست را دارا باشد. علاوه بر اين مطالعات زيست‌محيطي بيدبلند كه در سال‌هاي گذشته انجام شده بود هلدينگ خليج‌فارس اين مطالعات را به‌روز كرد و تاييديه سازمان محيط‌زيست براي احداث اين پالايشگا اخذ شده است». 

وي با اشاره به نقش مهم اين پالايشگاه در جلوگيري از فلرشدن گاز گفت: «با اجراي اين پالايشگاه، علاوه بر پالايشگاه بيدبلند، حداقل 4مجتمع NGL كه ذكر شد فلر گازي نخواهند داشت. گاز متان آن به شبكه سراسري تزريق مي‌شود و گاز اسيدي كه غيرقابل استفاده درسوخت است براي ريكاوري كردن نفت به چاه‌هاي نفت ارسال خواهد شد. بدين‌ترتيب هيچ گونه فلري نخواهيم داشت و علاوه بر جلوگيري از هدررفت منابع انرژي كشور از آلودگي محيط‌زيست نيز جلوگيري خواهد شد». 

از زمان اعلام توافق هسته‌يي صحبت‌هاي زيادي مبني بر مذاكرات بزرگان پتروشيمي جهان با ايران براي سرمايه‌گذاري مشترك صورت گرفته است. اما هنوز اقدام عملي‌اي در اين زمينه صورت نگرفته است و شركت‌ها كماكان منتظر لغو عملي‌ تحريم‌ها هستند. داوود فراهاني در پاسخ به سوال «تعادل» در مورد آينده صنعت پتروشيمي و مشاركت خارجي‌ها در اين صنعت گفت: «هلدينگ خليج‌فارس به دليل توسعه محوربودن طرح‌هاي يادشده را در دست اجرا دارد و مشغول بررسي طرح‌هاي ديگر است كه با برداشته شدن تحريم‌ها و دستيابي به دانش فني نو جهان، امكان اجراي طرح‌هاي بيشتري نيز به وجود مي‌آيد كه داراي ارزش افزوده بالاتري است و پيش از اين نيز يا در سبد توليد پتروشيمي كشور نبوده يا بسيار كم بوده است. درحال حاضر خوشبختانه شركت‌هاي خارجي مدام مراجعه مي‌كنند كه نشان‌دهنده فراهم بودن بستر كار براي پروژه‌هاي جديد است. خوشبختانه در پتروشيمي بومي‌سازي تجهيزات نيز اتفاق افتاده است و اكنون زير 50درصد مثل ماشين‌آلات حساس وارد مي‌شود. درحالي كه پيش از اين 90درصد تجهيزات كشور وارد مي‌شد. درحال حاضر فقط مطالعات و مذاكرات با طرف‌هاي خارجي صورت گرفته است. ما خواهان دراختيار گرفتن رتبه‌هاي تك رقمي پتروشيمي جهان هستيم. زيرا منابعي كه دراختيار ايران است در اكثر كشورهايي كه در رتبه‌هاي بالاتر از ايران قرار گرفته‌اند، وجود ندارد. بلكه مسائل برون‌زا اين وضعيت را به ما ديكته كرده است». 

هلدينگ خليج‌فارس در زمان زعامت محمدرضا نعمت‌زاده و با هدف تصاحب بيشتر بازارهاي شرق آسيا اقدام به خريد يك مجتمع پتروشيمي در فيليپين كرد. اما در روزهاي اخير، اخباري مبني بر ضررده بودن اين مجتمع و تصميم براي فروش آن به گوش رسيد.

فراهاني گفت: «خريد اينگونه مجتمع‌ها لازم است. زيرا كشور را در صف فروشندگان بازار قرار مي‌دهد. در شرايط زماني خريد اين مجتمع ايجاب مي‌كرده است كه پتروشيمي ايران خودش را به بلوك شرق آسيا معرفي كند. اما شرايط به گونه‌يي كه مورد نظر ايران بود جلو نرفت و اكنون اين مجتمع ضررده شده است».