رشد 53درصدي مانده تسهيلات بانكها در دولت يازدهم، سهم بانكهاي غيردولتي از كل تسهيلات بانكها به 59درصد رسيد
مانده كل تسهيلات بانكها و موسسات اعتباري در خرداد 94 به بيش از 634هزار ميليارد تومان رسيد كه نسبت به رقم 415هزار ميليارد توماني خرداد 92 نزديك به 53درصد و نسبت به رقم 506هزار ميليارد توماني خرداد 93 بيش از 25درصد رشد كرده و اين موضوع نشاندهنده اين واقعيت است كه با وجود سياستهاي انضباط مالي و كنترل پايه پولي و نقدينگي در دولت يازدهم، تسهيلات بانكها افزايش قابل توجه حدود 53درصد در 2سال اخير داشته است.
خبر اقتصادی -محسن شمشيري - سال گذشته، بانك مركزي اعلام كرد كه در سال 93 بيش از 280هزار ميليارد تومان تسهيلات پرداخت خواهد شد و در پايان سال رقم پرداخت شده تسهيلات بانكها به بيش از 340هزار ميليارد تومان رسيد. براي سال 94 نيز اعلام شده كه بيش از 380هزار ميليارد تومان تسهيلات توسط بانكها پرداخت ميشود و اخيرا رييس كل بانك مركزي آمار تازهيي از عملكرد تسهيلاتي بانكها اعلام كرد و از وامدهي 94هزار ميلياردي طي چهار ماهه ابتدايي امسال خبر داده است.
عقود مشاركتي در سالهاي اخير بيشترين سهم از تسهيلات را به خود اختصاص داده و از سهم عقود مبادلهيي كاسته شده است. به گونهيي كه سهم مشاركت مدني با بيش از 41درصد تسهيلات در خرداد 94 بيشترين تقاضا و عرضه تسهيلات را به خود اختصاص داده و مانده تسهيلات مشاركت مدني به 261هزار ميليارد تومان رسيده است.
مانده تسهيلات مشاركت مدني از 157هزار ميليارد تومان در خرداد 92 به 196هزار ميليارد تومان در خرداد 93 و 261هزار ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده است و سهم آن نيز از 38درصد در خرداد 92 به 39درصد در خرداد 93 و بيش از 41درصد در خرداد 94 رسيده و در اين دو سال 3 واحد درصد بيشتر شده و نشاندهنده اين واقعيت است كه سهم عقود مشاركتي از كل تسهيلات بانكها همچنان روبه افزايش است.
از سوي ديگر، مانده تسهيلات فروش اقساطي با رقم 184هزار ميليارد تومان و سهم بيش از 29درصد در خرداد 94 در رتبه دوم تسهيلات بانكهاست. مانده تسهيلات فروش اقساطي در 2سال اخير از رقم 121هزار ميليارد تومان و سهم 29.3درصدي به 148هزار ميليارد تومان در خرداد 93 با سهم 29.3درصدي و 184هزار ميليارد تومان در خرداد 94 با سهم 29.1درصدي رسيده و طي 2سال اخير تقريبا سهم ثابت و با اندكي كاهش داشته است.
بر اين اساس، بيش از 70درصد مانده تسهيلات بانكها و موسسات اعتباري به مشاركت مدني و فروش اقساطي اختصاص دارد و بيشترين گردش تسهيلات بانكها متعلق به اين 2 نوع تسهيلات است.
در رتبه سوم تسهيلات بانكها و موسسات اعتباري، عقد مبادلهيي قرضالحسنه با سهم بيش از 5درصد و مانده 32هزار ميليارد توماني قرار دارد. وام قرضالحسنه از 22هزار ميليارد تومان در خرداد 92 به 25هزار ميليارد تومان در خرداد 93 و 32هزار ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده است و سهم آن نيز به ترتيب از
5.3 درصد در خرداد 92 به 5 درصد در خرداد 93 و 5.1 درصد در خرداد 94 رسيده و اندكي كاهش داشته است.
از سوي ديگر، وام جعاله تعمير مسكن با سهم 4.5درصدي از مانده تسهيلات بانكها با رقم 28هزار ميليارد تومان مانده در رتبه چهارم تسهيلات بانكها قرار داد و از رقم 18هزار ميليارد تومان و سهم 4.5درصدي خرداد 92 به 25هزارميليارد تومان و سهم 5درصدي در خرداد 93 و 28هزار ميليارد تومان با سهم 4.5درصدي در خرداد 94 رسيده است و با نوسان اندكي از سهم خود در كل تسهيلات بانكها مواجه شده است. در رتبه پنجم مشاركت حقوقي با سهم 3درصدي از كل تسهيلات و مانده نزديك به 19هزار ميليارد توماني در خرداد 94 قرار داشته است. مانده مشاركت حقوقي در خرداد 92 نزديك به 12هزار ميليارد تومان و سهم 2.8درصدي، به 14هزار ميليارد تومان با 2.8درصد و نزديك به 19هزار ميليارد تومان با سهم 3درصدي در خرداد 94 رسيده و با اندكي افزايش در سهم از كل تسهيلات همراه شده است.
رتبه ششم تسهيلات به وام مضاربه با مانده 15هزار ميليارد توماني و سهم 2.4درصدي تعلق دارد و سهم اين نوع تسهيلات از 3درصد در خرداد 92 به 2.8درصد در خرداد 93 و 2.4درصد در خرداد 94 كاهش داشته است.
از سوي ديگر، تسهيلات سرمايهگذاري مستقيم با سهم اندك يكدرصدي از كل تسهيلات مانده 6636ميليارد توماني در خرداد 94 داشته و رتبه هفتم تسهيلات بانكها را داشته است. اين نوع تسهيلات با سهم 7دهم درصد در خرداد 92 و 9دهم درصد در خرداد 93 و يكدرصد در خرداد 94 با اندكي افزايش مواجه شده و به تدريج روبه افزايش بوده است. رتبه هشتم تسهيلات به سلف با مانده 2484ميليارد تومان و سهم اندك 4دهم درصد در خرداد 94 تعلق داشته و سهم آن از 4دهم درصد در خرداد و 3دهم درصد در خرداد 93 به 4دهم درصد در خرداد 94 رسيده و تغييري نداشته است. در رتبه نهم تسهيلات، اجاره به شرط تمليك با مانده 2194ميليارد توماني و سهم اندك 3دهم درصدي قرار داد و سهم اين نوع تسهيلات از 6دهم درصد در خرداد 92 به 5دهم درصد در خرداد 93 و 3دهم درصد در خرداد 94 كاهش داشته و نشاندهنده كاهش سهم اين نوع وام از كل تسهيلات است.
اجاره به شرط تمليك تنها تسهيلاتي است كه مانده آن در دو سال گذشته كمتر شده و از رقم 26536ميليارد تومان در خرداد 92 به 2194ميليارد تومان در خرداد 94 رسيده و 459ميليارد تومان كمتر شده است.
سهم بانكهاي غيردولتي از كل تسهيلات
نكته حايزاهميت اين است كه بانكهاي غيردولتي با مانده 375هزار و 979ميليارد توماني در خرداد 94 سهم 59درصدي از كل تسهيلات بانكها و موسسات اعتباري را به خود اختصاص دادهاند. بانكهاي تخصصي با سهم 25درصد و مانده 163هزار ميليارد توماني و بانكهاي تجاري با سهم 14درصد و مانده 95هزار ميليارد توماني در رتبه دوم و سوم قرار دارند.
بانكهاي غيردولتي 76درصد تسهيلات مشاركت مدني، 89درصد مشاركت حقوقي، 71درصد مضاربه و 27درصد فروش اقساطي و 67درصد قرضالحسنه را پرداخت كردهاند. بر اين اساس، با وجود تمايل بانكهاي غيردولتي به پرداخت عقود مشاركتي و تسهيلات با سود بالا مانند تسهيلات مشاركت مدني، سهم قابل توجهي نيز در قرضالحسنه و وام ازدواج داشتهاند و احتمالا بانكهاي بزرگ خصوصي شده مانند صادرات و ملت و تجارت در اين زمينه فعاليت گستردهيي داشتهاند.
بانكهاي تخصصي نيز 55درصد فروش اقساطي مانند مسكن مهر و وام مسكن و بيش از 50 درصد سلف را به خود اختصاص دادهاند و نشان ميدهد كه بانك مسكن در فروش اقساطي و بانك كشاورزي در سلف كشاورزي مشاركت بالايي دارد. بانكهاي تجاري نيز 36درصد جعاله و 38درصد اجاره به شرط تمليك و سلف را به خود اختصاص دادهاند و در ساير تسهيلات از 9 تا 20درصد به شكلهاي مختلف سهم داشتهاند.
