اثر تشکیل بورس ارز بر ثبات اقتصادی و کاهش نوسان ها و موانع
براي بازدهي بيشتر سرمايه‌گذاري‌ها و صادرات و واردات، يكي از ابزارهاي مهم، بورس ارز است كه بسياري از كارشناسان معتقدند اين مسير براي از بين بردن سفته‌بازي داراي اهميت فراواني است تا جايي كه مي‌تواند مانع اصلي ورود سرمايه خارجي را ازميان بردارد.
خبراقتصادی - علي رمضانيان: براي ورود سرمايه خارجي به داخل يك كشور، سرمايه‌گذاران به مسائل مهمي چون پوشش ريسك و تضمين ثبات در بازار و نقد شوندگي ارز در كشور ميزبان توجه دارند.
بازرگانان داخلي نيز براي برون‌رفت از بحران‌هاي ناشي از نوسان ارز به يك بازار باثبات نياز دارند تا بتوانند حين كسب‌وكار نگران مسائل جانبي چون تلاطمات ارزي نباشند بنابراين براي بازدهي بيشتر سرمايه‌گذاري‌ها و صادرات و واردات، يكي از ابزارهاي مهم، بورس ارز است كه بسياري از كارشناسان معتقدند اين مسير براي از بين بردن سفته‌بازي داراي اهميت فراواني است تا جايي كه مي‌تواند مانع اصلي ورود سرمايه خارجي را ازميان بردارد.
در همين رابطه حامد سلطاني‌نژاد مديرعامل بورس كالا طي گفت‌وگويي با «تعادل» اظهار كرد كه براي اينكه سرمايه‌گذار خارجي وارد كشور شود بايد بتواند ارز را بدون ريسك وارد كشور و از آن خارج كند و براي اين مساله مهم‌ترين كار ايجاد بورس ارز است و در اين صورت براي خريد ريال، سرمايه‌گذار خارجي به‌راحتي توان معامله خواهد داشت.
همچنين محسن خدابخش مدير تسويه وجوه معاملات اوراق بهادار درخصوص پوشش ريسك سرمايه‌گذاري معتقد است كه هر سرمايه‌گذاري از يك منظر با دو گروه ريسك مالي و غيرمالي مواجه است كه ورود سرمايه‌گذاران خارجي به بازار سرمايه مي‌تواند درراستاي كاهش ريسك‌هاي غيرمالي كه شايد براي يك سرمايه‌گذار خارجي مهم‌ترين آنها ريسك سياسي باشد، اتفاق بيفتد اما از طرف ديگر بايد بتوان ساير ريسك‌هاي مالي را كه شايد بخشي از آن به‌عهده بورس‌ها و بخش نظارت و سياست‌گذاري آن مربوط به سازمان بورس و اوراق بهادار باشد را نيز تقليل داد.
وي مي‌افزايد: در حال حاضر هر چند براي سرمايه‌گذاران داخلي نيز ريسك‌هاي مالي از قبيل ريسك نرخ سود، ريسك نقد شوندگي، ريسك تغييرات سطح عمومي قيمت‌ها، ريسك بازار، ريسك سرمايه‌گذاري مجدد و... وجود دارد ولي نخستين سوالي كه شايد به ذهن سرمايه‌گذار خارجي جهت كاهش ريسك سرمايه‌گذاري خطور مي‌كند و به‌دنبال ابزاري براي پوشش آن است، ريسك نرخ ارز است.
از ديگر موافقان طرح راه‌اندازي بورس بازرگانان و تاجران هستند زيرا آنها معتقدند كه باوجود بورس ارز دلالي ارز به اتمام خواهد رسيد. رييس هيات‌مديره انجمن نساجي كشور معتقد است كه شفافيت و پايان تاثيرگذاري دلالان بر قيمت ارز يكي از مزيت‌هاي اصلي راه‌اندازي بورس ارز است و با ورود خريداران واقعي به بازار آتي ارز و تك‌نرخي شدن اين واحد پولي، قيمت‌ها از شفافيت لازم برخوردار خواهد شد و ديگر شاهد نوسانات عجيب نرخ كه ازسوي چند دلال يا صراف رخ مي‌داد، نخواهيم بود.
وي با تشريح برخي مزيت‌هاي بورس ارز، اظهار كرد: ارز بازاري است كه به اعتقاد اغلب اقتصاددانان و متخصصان مي‌تواند ما را چند قدم به‌سوي شفافيت قيمتي جلو ببرد و خطرهاي موجود را براي فعالان اقتصادي و سرمايه‌گذاران به مرز كاهش سوق دهد. مروج اظهار اميدواري كرد كه راه‌اندازي بورس ارز پاياني بر واقعيت تلخ بازار چند نرخي ارز باشد.
نحوه راه‌اندازي بورس ارز
نحوه اجراي بورس ارز، ازجمله موضوعاتي است كه كمتر درخصوص آن اظهارنظر شده و تاكنون درخصوص دستورالعمل‌هاي آن اطلاع‌رساني دقيقي نشده است و پيگيري از بورس كالا نيز نتيجه چنداني نداشته است
اما محمودرضا خواجه‌نصيري مديرعامل تامين سرمايه آرمان، در اين خصوص معتقد است كه مهم‌ترين نكته در معاملات بورس ارز اين است كه به‌صورت معاملات آتي انجام مي‌شود. درنتيجه معاملات آتي ارز مي‌تواند به پوشش ريسك وارد‌كنندگان و صادركنندگان كمك كند. وي خاطرنشان كرد: پيش‌نياز اصلي بورس ارز، تك‌نرخي كردن ارز توسط دولت است.
پس از آن بايد بانك مركزي كه به‌عنوان متولي بازار سرمايه شناخته مي‌شود به‌عنوان بازيگر اصلي بازار ارز، وارد اين بازار شود و به معاملات رونق ببخشد. البته پيش از آن بايد اراده خود را با ارايه امكانات براي انجام اين نوع معاملات، نشان بدهد.
مجلس و بورس ارز
در مجلس اما نوع نگاه به بورس ارز به‌گونه‌يي ديگر است. اعضاي كميسيون مجلس معتقدند كه باتوجه به مشكلات ارزي كشور ايجاد بورس ارز نمي‌تواند كمكي به كشور كند.
محمد قسيم عثماني از اعضاي كميسيون برنامه و بودجه معتقد است كه تا زماني كه بيش از 80درصد ارز را دولت تامين مي‌كند ايجاد بورس ارز معنا ندارد.
غلامرضا مصباحي‌مقدم رييس كميسيون تلفيق معتقد است كه اگر بورس ارز راه بيفتد و تمام درآمدهاي ناشي از صادرات غيرنفتي به بورس بيايد، سهم ارز عرضه شده توسط بخش‌هاي غيردولتي بر سهم ارز عرضه شده توسط دولت غلبه خواهد كرد.
ايرج نديمي به‌عنوان كسي كه محتاطانه با اين طرح برخورد كرده است، معتقد است كه صرافي‌ها براي ايجاد كسب‌وكارشان سرمايه‌گذاري كرده‌اند ضمن اينكه آنها عامليت بانك‌ها را هم دارند؛ بنابراين راه‌اندازي بورس ارز نمي‌تواند به همين سادگي اتفاق بيفتد.
اين عضو كميسيون اقتصادي مجلس ادامه داد: تصور من اين است كه راه‌اندازي بورس ارز اقدام درستي نيست چراكه معامله ارز را به خارج از صرافي‌ها منتقل مي‌كند و اين پشت پا زدن به همه قوانين و سرمايه‌گذاري‌هاي انجام شده در اين زمينه است.
نديمي اظهار كرد: بورس ارز به معني ايجاد درآمد، نظارت و عرضه مستقيم ارز است در صورتي كه چنين اهدافي با ايجاد بورس ارز محقق نخواهد شد. نماينده لاهيجان در مجلس تصريح كرد: ايجاد بورس ارز در شرايط فعلي به معني بالا بردن قيمت ارز است كه به‌نفع اقتصاد كشور نيست.
نديمي گفت: اگر بورس ارز راه بيفتد و ارز تك‌نرخي باشد در آن صورت بازرگان چرا در بورس ورود كند در ضمن، زماني كه دولت ورودي ارز ندارد تا بازار را كنترل كند چگونه مي‌تواند بورس ارز راه بيندازد زيرا دولت توان متعادل كردن بازار را ندارد تا اگر عرضه زياد شد ارز را بخرد و اگر تقاضا زياد شد ارز به بازار تزريق كند.
عضو كميسيون اقتصادي مجلس افزود: بورس ارز تنها در يك صورت مثبت خواهد بود كه دولت قيمت پايه تعيين كند و براساس اين قيمت پايه حداكثر و حداقل نوسان تعيين كند درواقع دامنه نوسان تعيين كند تا در صورت كاهش ارز دولت دچار كسري بودجه نشود زيرا دولت خود از فروشندگان اصلي ارز در كشور است و با تلاطمات ارز شرايط دولت تغيير مي‌كند هرچند كه نوسانات شديد در ارز هم براي دولت و هم بازرگانان خوب نيست. اما دولت بيشترين ضرر را مي‌كند، بنابراين ابهام در اين زمينه زياد است و دولت و سازمان بورس بايد ابتدا روش اجرايي بورس ارز را به‌صورت شفاف بيان كنند، بعد براي اجرايي شدن آن تصميم بگيرند.
