حل بحران غذا با 25 درصد كاهش در ميزان هدررفت

خبر اقتصادی - هادي آذري  - به گزارش سازمان ملل،  به صورت تفكيكي، هر ساله 45درصد از ميوه‌جات و سبزيجات، 35درصد از شيلات و غذاهاي دريايي، 30درصد از غلات، 20درصد از محصولات لبني و 20درصد از محصولات گوشتي هدر داده مي‌شود. اين در حالي است كه 795ميليون نفر در سراسر جهان از گرسنگي و سوء‌تغذيه رنج مي‌برند. تبليغات و اطلاع‌رساني‌ها براي مقابله با كمبود غذا باعث شده تا مساله هدررفت غذا در كانون توجه افكارعمومي قرار گيرد كه از آن جمله مي‌توان به قانون اخيري كه در فرانسه به تصويب رسيده اشاره كرد كه طبق آن سوپرماركت‌ها موظف‌ شدند تا مواد غذايي فروخته‌نشده خود را به خيريه‌ها اهدا كنند. 

برآوردها حاكي از آن است كه تا سال 2050، با توجه به افزايش جمعيت جهان، توليد غذا بايد 60درصد نسبت به غذاي توليدي در سال 2005 افزايش يابد. در راستاي تلاش براي ايجاد امنيت غذايي كه يكي از چالش‌هاي اصلي سازمان ملل در حال حاضر محسوب مي‌شود، كاهش هدررفت غذا مي‌تواند تا حدي كمبود منابع غذايي را جبران كند.

 اين مساله مشكلي جهاني است اما به اشكال مختلفي خود را بروز مي‌دهد. در كشورهاي در حال توسعه، مساله «اتلاف غذا» كه شكلي از هدررفت ناخواسته است، اغلب به علت تجهيزات، حمل‌ونقل و زيرساخت‌ها ضعيف و مناسب ايجاد مي‌شود. در كشورهاي ثروتمند، اين ميزان اتلاف پايين است اما در عوض ميزان «هدررفت غذا» بالاست كه شامل غذاهايي مي‌شود كه توسط مصرف‌كنندگان دور ريخته شده يا مورد قبول خرده‌فروشان قرار نمي‌گيرد. 

در كشورهاي توسعه‌يافته، مصرف‌كنندگان و خرده‌فروشان بين 30 تا 40درصد از موادغذايي خريداري‌شده را دور مي‌ريزند در حالي كه در كشورهاي فقير تنها 5 تا 16درصد از مواد خوراكي به چنين سرنوشتي دچار مي‌شود. طبق گزارشي كه در سال 2011 منتشر شد، در اروپا و امريكاي شمالي، هر فرد سالانه بين 95 تا 115كيلوگرم غذا را هدر مي‌دهد در حالي كه در كشورهاي آفريقايي (تحت صحراي سينا) و آسياي جنوب شرق اين ميزان بين 6 تا 11 كيلوگرم است. 

اتلاف و هدررفت غذا تاثيرات زيست‌محيطي بسياري به دنبال دارد. باقيمانده كربن از غذاي توليدشده و مصرف نشده حدود 3.3گيگاتن دي‌اكسيدكربن است كه پس از ايالات متحده و چين مي‌تواند رتبه سوم در توليد گازهاي گلخانه‌يي را به خود اختصاص دهد. حدود 1.4ميليارد هكتار يا به عبارتي نزديك به 30 درصد زمين‌هاي كشاورزي تحت كشت براي كاشت محصولات خوراكي استفاده مي‌شود كه متعاقبا به هدر مي‌روند. 

رابرت ون اوترديك، هماهنگ‌كننده سازمان غذا و كشاورزي سازمان ملل، در اين رابطه مي‌گويد: «كل مساله تغييرات جوي به اقتصاد توليد و مصرف ما مربوط مي‌شود كه از تعادل خارج شده است. توليد غذا يكي از بزرگ‌ترين بخش‌هاي توليدي در جهان محسوب مي‌شود كه تاثير زيادي بر منابع طبيعي از جمله زمين، آب، انرژي و توليد گازهاي گلخانه‌يي دارد.»

در حال حاضر ايالات متحده، استراليا، كانادا و نيوزيلند داراي بيشترين ميزان هدررفت غذا هستند كه در آنها مصرف‌كنندگان 39درصدِ موادغذايي خريداري‌شده را به هدر مي‌دهند. پس از اين كشورها، اروپا قرار مي‌گيرد كه حدود 31درصد از كل غذاي خريداري‌شده توسط مصرف‌كنندگان به هدر داده مي‌شود. در بريتانيا هر ساله، 15ميليون تن غذا به هدر رفته يا تلف مي‌شود. مصرف‌كنندگان بريتانيايي سالانه 4.2ميليون تن غذا خوراكي را دور مي‌ريزند؛ اين يعني 11.7درصد از غذاي خريداري‌شده به هدر مي‌رود كه سالانه هزينه‌يي 700 پوندي را به خانوارها تحميل مي‌كند. نان، سبزيجات و شير از جمله غذاهايي كه اغلب در سطل‌هاي زباله خانوارهاي بريتانيايي يافت مي‌شود. طبق تحليلي صورت گرفته پيرامون هدررفت غذا در انگلستان، بيشترين ميزان غذاي دورريخته شده در بريتانيا بر حسب وزن، نان است. طبق اين گزارش، مصرف‌كنندگان 414هزار تن (22.4درصد) از كل نان خريداري شده را دور مي‌ريزند. بيشترين ميزان هدررفت در مواد گوشتي متعلق به طيور است كه 13 درصد از قسمت‌هاي خوراكي آن (غير استخوان‌ها) دور ريخته مي‌شود. 

بين سال‌هاي 2007 تا 2012، ميزان دورريخت غذا در بريتانيا با 21درصد كاهش، از 5.3ميليون تن به 4.2ميليون تن رسيد كه بخش زيادي از آن به خاطر فعاليت‌ها و كمپين‌هاي تبليغي و افزايش سطح آگاهي مصرف‌كنندگان بود. در حالي كه در سال‌ 2001 ميلادي تنها 14درصد از هدررفت مواد غذايي بازيافت مي‌شد، اين ميزان در سال 2012 به 43 درصد افزايش يافت.

 دكتر ديويد مون، از فعالان كمپين‌هاي تبليغاتي در اين رابطه مي‌گويد: «مردم سراسر جهان در اين زمينه به بريتانيا به چشم يك الگو نگاه مي‌كنند اما با توجه به سطح هدررفت موجود، هنوز راه زيادي در پيش داريم و اقدامات صورت‌گرفته كافي نيست. به ازاي هر 2 تن غذا و نوشيدني كه هر خانوار مصرف مي‌كند، يك تن در جايي در اين زنجيره مصرف دورريخته مي‌شود، چه در بخش توليد، خرده‌فروش يا مصرف.»

 ون اوترديك در همين رابطه عنوان مي‌كند كه با توجه به اقدامات و كمپين‌هاي مردمي در سراسر جهان مساله هدررفت غذا بيش از پيش مورد توجه افكار عمومي قرار گرفته كه مي‌تواند مساله‌يي اميدبخش در زمينه كاهش دورريخت مواد غذايي و خوراكي باشد. ون اوترديك مي‌افزايد: «هنوز اقداماتي زيادي بايد در اين زمينه صورت پذيرد كه اين مساله نيازمند مشاركت هر دو بخش خصوصي و عمومي است. در صورتي كه وضعيت كنوني با همين روند ادامه يابد، احتمالا ظرف 10سال آينده شاهد نتايج قابل‌اعتنايي در مقياس جهاني خواهيم بود.»