آغاز مجدد جنگ قیمت‌ها؟ چین و واردات نفت از ایران، آفریقا، روسیه و عربستان

خبراقتصادی - کاهش قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بازارهای جهانی، چینی‌ها را ترغیب کرده است که نفت خام بیشتری را از آفریقا خریداری کنند. علاوه ‌بر این، درپی توافق هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی، انتظار می‌رود که در ماه‌های آتی، واردکنندگان نفت جهان، به‌خصوص کشورهای آسیایی، نفت خام بیشتری را از ایران خریداری کنند.

حال این پرسش مطرح می‌شود که عربستان سعودی و روسیه، چه واکنشی را در قبال تغییرات آتی در بازارهای جهانی انرژی، اتخاذ خواهند کرد؟

بنا به داده‌های بخش پژوهش و پیش‌بینی رویترز، انتظار می‌رود که واردات نفت خام چین از آفریقا در ماه ژوئیه، افزایش یابد و به 6.51 میلیون تن (47.5 میلیون بشکه) برسد.

در این میان، پیش‌بینی می‌شود که کشور آنگولا، سهم بیشتری از افزایش واردات چین از آفریقا داشته باشد. بنا به گفته تیم پیش‌بینی رویترز، انتظار می‌رود که صادرات نفت آنگولا به چین در ماه ژوئیه افزایش یابد و از 2.88 میلیون تن در ماه ژوئن به 3.4 میلیون تن برسد. آنگولا بزرگ‌‌ترین عرضه کننده نفت به چین در آفریقا محسوب می‌شود.

به‌علاوه، مقادیر نفت صادراتی به چین از سودان جنوبی نیز در ماه ژوئیه نسبت به ماه پیش از آن، 8 درصد افزایش یافته و در مجموع به 767 هزار تن رسیده است.

افزایش صادرات آنگولا به چین در ماه ژوئیه، تغییر مطلوبی برای دولت این کشور محسوب می‌شود، چراکه بنا به داده‌های اداره گمرک چین، در نیمه نخست سال جاری، آنگولا جایگاه خود در میان صادرکنندگان برتر نفت به چین را به روسیه واگذار کرده است. در شش ماه اول سال 2015، چین 19.011 میلیون تن نفت خام از آنگولا وارد کرده است که 8.7 درصد کمتر از مقادیر صادراتی در بازه زمانی مشابه سال گذشته است.

روسیه در نیمه نخست سال جاری، 19.401 میلیون تن نفت به چین صادر کرده است که حاکی از کاهش 26.6 درصدی نسبت به سال گذشته است، اما صادرات عربستان سعودی 9.2 درصد افزایش یافته و به 26.386 میلیون تن رسیده است. با این وجود، مؤسسه پژوهشی رویترز پیش‌بینی کرده است که سهم عربستان سعودی از بازار چین در ماه ژوئیه کاهش خواهد یافت و  از 35 درصد در ماه ژوئن به 31 درصد می‌رسد. به‌علاوه، انتظار می‌رود که صادرات نفت روسیه به چین نیز 300 هزار تن کاهش یابد.

از سوی دیگر، واردات نفت چین از ایران نیز در ماه ژوئن حدود 30 درصد افزایش یافت. بنا به داده‌های اداره گمرک چین، واردات نفت این کشور از ایران در ماه ژوئن، با 29.6 درصد افزایش نسبت به ماه پیش از آن، به 671 هزار و 800 بشکه در روز رسیده است. صادرات نفت خام ایران به چین در ماه ژوئن، نسبت به دوره مشابه سال گذشته نیز 26.5 درصد افزایش یافته است. بخش پژوهش و پیش‌بینی رویترز، پیش‌بینی کرده است که صادرات نفت ایران به چین در ماه ژوئیه افزایش خواهد یافت و به 562 هزار و 800 بشکه در روز خواهد رسید. واردات نفت چین از ایران در شش ماه نخست سال جاری به‌طور میانگین روزانه 589 هزار و 400 بشکه در روز بوده است که نسبت به دوره مشابه سال قبل، 6.1 درصد کاهش داشته است. چین در سال 2014، به‌طور میانگین 555 هزار بشکه در روز نفت از ایران وارد کرد. اکنون با توجه به توافق هسته‌ای ایران با غرب و لغو تحریم‌ها طی ماه‌های آتی، انتظار می‌رود که عرضه نفت ایران نیز افزایش یابد. شرکت‌های چینی طی سال جاری قراردادهایی را به‌منظور افزایش واردات نفت خود از ایران تا بیش از 600 هزار بشکه در روز به‌امضا رسانده‌اند.

علاوه ‌بر این موارد، مازاد عرضه حدود 2 میلیون بشکه‌ای در روز نفت در بازارهای جهانی در حال‌حاضر، سبب شده است که برخی کشورها نفت خود را با تخفیف بیشتری به فروش برسانند.

به این ترتیب، در صورتی‌که عربستان سعودی و روسیه بخواهند سهم خود از بازار چین را حفظ کنند، باید رقابتی‌بودن قیمت‌های خود در شرایط جدید بازارهای جهانی را تضمین کنند. در واقع، عربستان سعودی ممکن است قیمت‌های رسمی فروش نفت خود به پالایشگاه‌های آسیایی را در ماه‌های آتی، کاهش دهد. البته، عربستان طی ماه‌های اخیر به‌تدریج قیمت‌های رسمی فروش نفت خود را افزایش داده است. دلیل این امر، بالا ماندن نسبی حاشیه سود پالایشگاه‌های آسیایی در ماه‌های اخیر بوده است. اما طی هفته‌های اخیر، حاشیه سود پالایشگاه‌ها سیر نزولی داشته است.

بنابراین در وضعیت موجود، اصلاح نرخ‌های تخفیف از جانب عربستان سعودی در راستای حفظ سهم این کشور از بازار آسیا که بزرگ‌ترین بازار نفت این کشور نیز محسوب می‌شود، ضروری به‌نظر می‌رسد. بنابراین، جنگ قیمت‌ها که در بازار نفت موقتاً متوقف شده بود، در ماه‌های آتی مجدداً آغاز خواهد شد.