سرمايه‌گذاري خارجي چين 22 درصد افزايش يافت
جاده 7 ميليارد دلاري ابريشم و افزايش سرمايه‌گذاري در ايران
موسسات چيني در 6ماهه نخست سال‌جاري ميلادي، در 48 كشور حاشيه «كمربند اقتصادي جاده ابريشم» و «راه ابريشم دريايي در قرن بيست‌ويكم» به‌طور مستقيم سرمايه‌گذاري كرده‌اند. گفته شده، مجموع اين سرمايه‌گذاري به بيش از 7ميليارد دلار رسيده كه در مقايسه با دوران مشابه سال گذشته 22.2درصد رشد داشته است.
خبراقتصادی - وزارت بازرگاني چين همچنين اعلام كرده، در 6ماهه نخست امسال، موسسات چيني در 60 كشور حاشيه «يك كمربند و يك جاده» 1401 پروژه را به مناقصه گذاشته و مبلغ قراردادهاي منعقد شده به 37ميليارد و55ميليون دلار رسيده كه در مقايسه با دوران مشابه سال گذشته 16.7درصد افزايش يافته است. ازسوي تجارت خارجي، درصد كشورهاي حاشيه «يك كمربند و يك جاده» و شركاي منطقه تجارت آزاد در مبلغ كل صادرات چين نيز به اندازه 0.4درصد و 1.2درصد رشد داشته است.
انديشكده واشنگتن اخيرا در گزارشي بااشاره به تمركز چين بر سرمايهگذاريهاي خارجي به‌ويژه پروژه‌هاي «كمربند اقتصادي جاده ابريشم» و «راه ابريشم دريايي در قرن بيست‌ويكم» و همچنين تغيير شرايط همكاري با ايران پس از لغو تحريم‌ها پيش‌بيني كرده كه با گسترش همكاري‌هاي پكن و تهران، سرمايه‌هاي بيشتري از چين راهي ايران خواهد شد. در اين گزارش آمده است، يك ضرب‌المثل چيني هست كه مي‌گويد: «اگر مي‌خواهي به سعادت برسي، اول از همه به فكر ساختن جاده باش». پكن نيز درهمين راستا، اقدامات بسياري براي مدرن‌سازي شبكه گسترده و تودرتوي جاده‌ها و خطوط آهن آسياي مركزي انجام داده و بودجه اين اقدامات را از محل «بانك سرمايه‌گذاري زيرساخت آسيا» و بودجه جاده ابريشم تامين كرده است. چين در سال2012ميلادي، احداث خط‌آهني از خورگوس به ژتيگن، قزاقستان و سپس به غرب روسيه و اروپا را به اتمام رساند؛ خط آهني كه به موازات خط آهن موجود از اورومگي، مركز استان جين‌جيانگ، دروازه آلاشانكوي چين منتهي به آلماتي، بزرگ‌ترين شهر قزاقستان قرار دارد. اين مسير شرق به غرب مي‌تواند در نهايت از طريق آن راهي به خليج‌فارس باز كند. به‌گفته گائو بيآيي، استراتژيست، پكن به‌دنبال احداث خط‌آهن سريع‌السير است كه قادر باشد قدرت را از كرانه شرقي چين به درون اوراسيا انتقال دهد تا از اين طريق بتواند در صورت بروز مشكلات دريايي، ديواره دفاعي قاره‌يي دراختيار داشته باشد و درمجموع از برتري دريايي امريكا بكاهد. باوجود چالش‌هايي كه اين سيستم اوراسيايي تحت كنترل چين مي‌تواند براي روسيه به همراه داشته باشد، ولاديمير پوتين ظاهرا در اكتبر2014ميلادي و پس از آنكه شي جينپينگ با در برگرفتن خطوط آهن ترانس‌سيبري و بي.اي.ام. (بام) در كمربند اقتصادي جاده ابريشم موافقت كرد، از اقدامات رييس‌جمهور چين حمايت كرد.
تلاش براي نفوذ در غرب
كمربند اقتصادي جاده ابريشم در سپتامبر2013 توسط شي جينپينگ، رييس‌جمهور چين، معرفي شد و چين از آن پس در تلاش براي نفوذ در غرب بوده است. وانگ جيسي، از درخشان‌ترين نوابغ استراتژيك چين، در سال2011ميلادي از اين حركت به سوي غرب حمايت و طرفداري كرده بود و آن را مقابله با حركت باراك اوباما و دولت امريكا به سوي شرق مي‌دانست. به نظر مي‌رسد اولويت‌هاي جاده ابريشم پكن، تحت دولت شي‌جين‌پينگ، سه‌گانه است:
- تضمين جريان انرژي از طريق خشكي از آسياي مركزي همسايه (و روسيه) به منظور كاهش خطر ممانعت‌هاي دريايي، به‌خصوص در دو آبراه حساس: تنگه مالاكا (كه 80درصد از ترانزيت‌هاي نفتي چين از طريق آن انجام مي‌شود) و تنگه هرمز (كه حدود دو پنجم از واردات نفتي چين از اين تنگه عبور مي‌كند).
- پيشبرد پروژه‌هاي توسعه براي آرام كردن جين‌جيانگ، استان غربي ناآرام اما غني از نظر انرژي، كه جدايي‌طلبان اويغور در راستاي تاسيس دولت تركستان شرقي، بارها عليه دودمان هان به جنگ برخاسته‌اند.
- ايجاد زمينه براي ثبات و يكپارچگي بيشتر در منطقه از طريق محصور كردن همسايگان غربي چين در ناحيه‌يي از رونق و شكوفايي كه تا اروپا گسترش مي‌يابد و پكن در هسته سياسي اقتصادي آن قرار دارد.
افزايش سرمايه‌گذاري در ايران
در اين گزارش همچنين آمده است، با به نتيجه رسيدن توافق هسته‌يي ايران و قدرت‌هاي جهاني كه به قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل مبني بر لغو تحريم‌هاي ايران انجاميد، چين بدون شك حضور خود در اقتصاد ايران را افزايش خواهد داد؛ به‌ويژه اينكه از اين پس در گسترش جاده‌ها، خطوط آهن و شبكه‌هاي خطوط لوله نفتي و گازي خود از طريق پل زميني فلات ايران با موانع كمتري روبه‌رو خواهد شد. توافق هسته‌يي همچنين راه ايران را براي عضويت كامل در سازمان همكاري‌هاي شانگهاي و گسترش همكاري‌ها با پكن هموار كرده است.
دراين شرايط، واشنگتن به عنوان جدي‌ترين رقيب چين درعرصه جهاني، براي مانور فضاي بسيار محدودي دارد چراكه تلاش براي مهار توأمان چين و ايران مسلما باعث نزديك شدن اين دوكشور به يكديگر خواهد شد. ازسوي ديگر، اگر امريكا با ايران مقابله كند و به چين امتياز بدهد، يا برعكس با چين مقابله كند و به ايران امتياز دهد (كه احتمالش ناچيز است)، شكاف‌هايي به وجود خواهد آمد كه هر دوكشور مي‌توانند از آن استفاده كنند. آن هم در شرايطي كه خاورميانه و به‌ويژه ايران اولويت‌هاي آني امريكا هستند اما چين مهم‌ترين چالش بلندمدت سياست خارجي واشنگتن به حساب مي‌آيد. در اين ميان، چگونگي تعاملات تهران و پكن عواقب مهمي براي راهبردهاي كلان امريكا در پي خواهد داشت كه بايد براي تحقق (يا عدم تحقق) آنها به انتظار آينده نشست.
