خبراقتصادی - علي فيروزي - تعاون ميخواهد نقش «تاثيرگذار» را در جامعه بينالمللي در توسعه پايدار بازي كند. بان كي مون دبيركل سازمان ملل متحد در روز جهاني تعاون گفت: تعاون اين روزها به دنبال يك مدل كسبوكار جديد است و تلاش ما در آينده پايدار بودن اين مدل است.
نابرابري مانعي اساسي در راه توسعه است. اين نابرابري باعث محروميت مردم از خدمات اساسي ميشود در حالي كه تعاوني هميشه به دنبال فرصتهايي بيشتر براي ايجاد زندگي بهتر براي انسانها و فرزندانش است. دبيركل در ادامه سخنانش در روز جهاني تعاون به همه اين نكته را گوشزد كرد كه همه در روز جهاني تعاون اين موضوع را انتخاب كنيد؛ انتخاب برابري.
تعاوني به ما كمك ميكند تا با اين چالش ملاقات كنيم. وي ميگويد: تعاوني در تلاش براي رعايت اصول برابري و مشاركت دموكراتيك است.
يك مطالعه كه به تازگي توسط سازمان بينالمللي كار و اتحاديه تعاوني بينالمللي منتشر شده نشان ميدهد، تعاونيها به پيشبرد توسعه پايدار ونگهداري بالقوه نيروي كار و تبديل آن به نيروي كار بالفعل در حوزههاي ايجاد اشتغال و برابري جنسيتي بسيار فعال بودند و در راه اطمينان امنيت غذايي و گسترش حمايت اجتماعي و انرژي پاك با استاندارد جهاني پيشرفت درخور توجهي داشتند.
به گفته بان كي مون، تعاونيها همواره در خدمتشان به جوامع، متعهد هستند. تعاونيها براي ورود و پايداري كسبوكار ساخته شده است و در راستاي تقويت عدالت اقتصادي، اجتماعي و سياسي براي همه گام بر ميدارد. ضمن آنكه سازمان ملل متحد سالهاي متمادي از مزاياي مدل تعاوني براي گسترش توسعه پايدار استقبال كرده است.
تعاونيها در تمام بخشهاي اقتصادي خوب عمل كردند كه ايجاد 100ميليون شغل در سراسر جهان يكي از اين دستاوردهاست. 20درصد بيشتر اين مشاغل از شركتهاي چند مليتي ايجاد شده كه طبق آمار و ارقام سال2011 به عهده سازمان خواربار و كشاورزي، صندوق بينالمللي توسعه كشاورزي و برنامه جهاني غذاست.
فقط در سال 2008 در ميان بحران مالي جهاني، 300تعاوني بزرگ جهان گردش ماليشان 1.1تريليون دلار بود كه قابل مقايسه با توليد ناخالص ملي بسياري از اقتصادهاي بزرگ است.
دبيركل در پيام خود با اشاره به پژوهشهاي انجام شده، ميگويد: تعاوني كمك شاياني در ارتقاي دستمزد يكسان مردان و زنان، ترويج برابري در محل كار و آموزش فرصتهاي شغلي كرده است. بان كي مون نتيجه گرفت كه در سال جديد، هر تعاوني در جهان خود را به يك برنامه توسعهيي تبديل كند كه اجتماع اين تعاونيها اهداف توسعه پايدار را سرعت ميبخشد و آن را تبديل به يك مدل كسبوكار ميكند.
گاي ريدر مديركل سازمان بينالمللي كار نيز در اين مورد ميگويد: تعاوني به عنوان يك مدل همكاري مردم محور كه يكي از اصول همكاري خود را بر ترويج برابري گذاشته است، همين اصل برابري جنسيتي او را تبديل به يك «سنت پا برجا» در جهان كرده است. تعاوني اعتبار خود را از «برابري و حقوق صاحبان سهام» و حق راي برابر اعضا و دسترسي مردم به محصولات، خدمات و همچنين توزيع عادلانه خدمات گرفته است. علاوه بر اين تعاوني ايجاد يك مدل سازماني قابل دوام است كه به بهرهوري و توليد بالا برسد و از طرفي به مقابله با نابرابريهاي اجتماعي، تبعيض و محروميت جنسيتي، سني، نژادي، قوميتي و... برخاسته است.
وي همچنين گفت: جاي تعجب نيست كه تعاونيها بيشتر با «عملكردهاي موثر فراوان» در جهان شهره هستند. همه جهان، اقتصادهاي روستايي ما را ديدهاند كه چگونه زنان، جوانان و مردم بومي قشر كم درآمد جوامع ما كار تعاوني ميكنند و در حال افزايش درآمد و استانداردهاي زندگي خود هستند و در عين حال تعاوني مسكن، گردشگري و انرژيهاي تجديدپذير ميتواند بازده اقتصادي بالايي را به شكل عادلانه در ميان مردم توزيع كند. سازمان بينالمللي كار در حال بررسي چگونگي ارائه خدمات، رفاه كاركنان و مراقبت از منافع آنها در سطوح وسيع است.
گاي ريدر در ادامه ميگويد: در جهان تحول يافته اقتصادي امروز، مدلهاي تعاوني ميتوانند در مواردي مثمرثمر باشند. از جمله اين موارد، نوآوري در فناوري، شكلگيري اجتماعات، سازمانهايي با مشاركت مردم و ادغام دانش و فناوري در جهت پركردن شكاف نابرابري اقتصادي و اجتماعي است.
گاي ريدر مديركل سازمان بينالمللي كار تاكيد ميكند: تعاونيها به ويژه براي كشاورزي، امنيت غذايي و توسعه روستايي داراي اهميت هستند.
باني كي مون نيز در بخش ديگري از پيام خود افزود: تعاونيها كه مالكيت آنها با اعضاست، به وسيله اعضا هدايت ميشوند و كسبوكاري در خدمت اعضا هستند.
وي در ادامه ميافزايد: اين تعاونيها ميتوانند عدالت اجتماعي و برابري را در مركز پيشرفت اقتصادي قرار داده و تضمين ميكنند كه توليد و تدارك كالا و خدمات، مناسب با نيازها و خواست جوامع است.
در پيام بان كي مون آمده است ما در عصر نامعلومي به سر ميبريم و بحرانهاي چندجانبه و بلاياي طبيعي در حال آزمايش اقتصادها و جوامع قدرتمند هستند.
دبيركل سازمان ملل متحد تاكيد ميكند: تعاونيها همانند فرصت سالانهيي است. اين فرصت نشان ميدهد كه تعاونيها چگونه ميتوانند به ايجاد جهش در تمامي مناطق و بخشهاي اقتصادي كمك كنند. در زمان بلاياي طبيعي مانند زمين لرزه، سونامي و سيل، تعاونيها توان خود را براي بسيج همبستگي و بازسازي به نمايش گذاشتهاند. همچنين تعاونيهاي كشاورزي، توليد كشاورزان را با تسهيل دسترسي به بازارها، اعتبارات مالي، بيمه و فناوري بهبود بخشيدهاند. تعاونيهاي اجتماعي ميتوانند شبكه ايمني مهمي در برابر خدمات رو به كاهش يا حداقلي بهزيستي عمومي ارائه دهند.
باني كي مون از دولتها خواست سياستهايي را در پيش بگيرند كه از تعاونيها حمايت و آنان را تقويت كند تا بتوانند به گونهيي كامل به توسعه پايدار و فراگير كمك كنند.
اعلاميه هزاره (Millennium Declaration)،
ورود به بحث اصلي را با جملهاي (نقل به مضمون) از پروفسور مايكل پورتر استاد دانشگاه هاروارد آغاز كرده كه ميگويد: «نه فقط نيازهاي شركتهاي تعاوني و اجتماع قادر به هماهنگ شدن با يكديگر هستند، بلكه موفقيت كشورهاي جهان سوم در بهبود بهروزي و آسايش، براي تقريبا هر شركت يا بنگاه اقتصادي تعاوني، داراي اهميت استراتژيك و بنيادي است.»
در سپتامبر سال 2000، تعداد 189تن از سران دولتها اعلاميه هزاره (Millennium Declaration)
را تصويب كردند. اين اعلاميه يك تعهد جهاني بيسابقه و يكي از قابل اعتناترين اسناد سازمان ملل در چند سال اخير به شمار ميرود. اين اعلاميه قدرت ديد همگاني و مشتركي در چگونگي مقابله با برخي از چالشهاي بزرگي كه جهان با آن روبهروست عرضه ميكند كه قرابت و مشابهت بسياري با مضامين و مفاهيم آرمانها و ارزشهاي نظام تعاوني و بيانيه ماموريت آن به عنوان هدف يا ابزار و وسيله توسعه دارد. اين اعلاميه منجر به ارائه 8آرمان توسعه هزاره شد كه تاكيد آن بر تلاش براي كاهش فقر، بالابردن كيفيت زندگي مردم، تضمين پايداري محيطزيست و بنيانگذاري مشاركتهايي براي تضمين جهاني شدن، به نيروي مثبتتري براي تودههاي مردم جهان است.
اعلاميه هزاره كه در برگيرنده شاخصهاي توسعه پايدار تا سال 2015 است معطوف به پارادايم مطرح شده در گزارههاي زير است.
1. ارزشها و مباني مشترك
2. صلح، امنيت و خلع سلاح
3. توسعه و ريشهكني فقر
4. حفظ محيطزيست مشترك
5. حقوق بشر، دموكراسي و حكومتداري مطلوب
6. محافظت از اقشار آسيبپذير
7. برآورده كردن نيازهاي خاص قاره آفريقا
8. تقويت سازمان ملل متحد
گزارههاي فوق معطوف به اهدافي است كه ميتوان در موارد زير خلاصه كرد:
1- ريشهكني فقر شديد و گرسنگي (2/1ميليارد نفر در جهان كمتر از يك دلار در روز درآمد دارند، 800 ميليون نفر گرسنه هستند) .
2- دستيابي به تحصيلات ابتدايي همگاني در سطح جهان (113ميليون كودك به مدارس راه نيافتهاند) .
3- توسعه دادن برابري جنسيتي و توانمندساختن زنان (60% كودكان محروم از تحصيلات ابتدايي را دختران تشكيل ميدهند، زنان بهطور متوسط 14% كرسيهاي پارلمان را به خود اختصاص دادهاند) .
4- كاستن از مرگومير كودكان (هر روز 30000 كودك در اثر بيماريهاي قابل پيشگيري جان خود را از دست ميدهند)
5- بهبود بهداشت مادران (در آفريقا، يك زن از هر 13 زن در هنگام زايمان ميميرد) .
6- مبارزه با بيماري ايدز و ويروس آن، مالاريا و بيماريهاي ديگر (40ميليون نفر با ويروس اچ.اي.وي زندگي ميكنند كه 75% آنها در آفريقا هستند) .
7- تضمين پايداري محيطزيست (1/1ميليارد نفر به آب پاكيزه دسترسي ندارند و بيش از 2ميليارد نفر از امكانات بهداشتي محرومند) .
8- مشاركت جهاني براي توسعه ايجاد كنند (كمكهاي مالي كشورهاي اهداكننده كمك از 53ميليارد دلار در سال 1990 به 51ميليارد دلار در سال 2001 كاهش يافت) .