آسیب شناسی مدیریتی صنعت بیمه

خبر اقتصادی -  در این راستا شورای عالی بیمه در حالی طی مدت اخیر آیین نامه نحوه احراز صلاحیت مدیران کلیدی صنعت بیمه (آیین نامه 90) را تصویب کرد که انتقادات فراوانی به شیوه مرسوم احراز صلاحیت بیمه گران و آیین نامه 40 از سوی کارشناسان بیمه صورت گرفته بود اگر چه که  به زعم برخی کارشناسان آیین نامه 90 نیز چالش ها خاص خود را داراست تا جایی که دچارخلط وظایف نظارتی - کنترلی شده ، این در حالی است که قانون ، بیمه مرکزی را موظف به نظارت کرده است و نه کنترل.

در این راستا با توجه به ضرورت آسیب شناسی مدیریتی در صنعت بیمه از زمان حاکمیت دولت تا روی کارآمدن بخش خصوصی گفتگوی پایگاه خبری ریسک نیوز با فریدون صفرخانلو ، کارشناس صنعت بیمه  از پی می آید:

ابتدالازم می دانم که به اختصار مروری از روند انتصاب مدیران موسسات بیمه قبل از ابلاغ ایین نامه 40 داشته باشم  موسسات بیمه کشور تا قبل ازانقلاب اسلامی باترکیبی از یک شرکت بیمه دولتی ،دوازده شرکت بیمه خصوصی ودوموسسه بیمه خارجی به صورت نمایندگی در سطح کشور فعالیت می کردند ودر خصوص چگونگی انتصاب مدیران موسسات بیمه وشرائط احراز آنان در همه ادوار شورای عالی بیمه یا قانون بیمه وقانون تاسیس بیمه مرکزی ایران وبیمه گری موردی مشاهده نمی شود.

 درسال 1358بنا بر تصمیم شورای انقلاب این دوازده شرکت بیمه خصوصی،ملی اعلام شدندوپروانه فعالیت دو نمایندگی خارجی بیمه نیز لغوگردید،بدین ترتیب کلیه شرکت های بیمه در هم ادغام و فقط چهار شرکت بیمه ایران ،آسیا،البرز،دانا به امر بیمه گری مشغول شدندوتصدی امر بیمه به دولت واگذار شدوتا زمان تصویب قانون تاسیس موسسات بیمه غیردولتی این شرکت های بیمه وشرکت بیمه صادرات وسرمایه گذاری که با مشارکت بانکها وهمین بیمه های دولتی در سال 1373 تشکیل شده بودفعالیت میکردندواحکام انتصاب اعضای هئیت مدیره ومدیر عامل به موجب اساسنامه شرکت های بیمه دولتی از طرف وزیر امور اقتصادی ودارائی صادر می شد.

 به موجب ماده 11 این اساسنامه هیات مدیره از پنج نفر تشکیل می شد که به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی ودارائی وتصویب مجمع عمومی ازمیان اشخاص صلاحیت داری که در امر بیمه یا مدیریت یا مالی یا اقتصاد یا حقوق متخصص بودند برای مدت چهار سال انتخاب می شدند وانتخاب مجدد هر یک از آنان برای دوره های بعد بلامانع بودکه الزاما حداقل سه نفر از اعضای هئیت مدیره بایستی به طور موظف وتمام وقت در شرکت های بیمه دولتی انجام وظیفه می کردند.

 عملکرد و فعالیت وآن هم در آن شرائط خاص آن دوره بیش از بیست ساله هم از منظر بیمه مرکزی وهم از منظر چهار شرکت دولتی حاکی از صحیح بودن این اقدامات وبا حداقل آسیب هاورعایت حقوق کلیه ذینفعان بوده است که می بایست آن را در وحدت مدیریت وهماهنگی وسایر موارد که فعلا جای بازگوکردن نیست بررسی کرد.

تا زمان مصوب شدن ماده واحده قانون تاسیس موسسات بیمه غیر دولتی وابلاغ آیین نامه شماره40 در سال1380که دراین آیین نامه وتبصره های آن با موضوع ضوابط تاسیس موسسات بیمه غیر دولتی به شرائط احراز اعضای هئیت مدیره ومدیرعامل وقائم مقام مدیرعامل ومعاون فنی ومدیران فنی وهمچنین اکچوئر والزام به تائیداین اشخاص به تشخیص و توسط بیمه مرکزی درمواد 11و17 برخورد می کنیم ولی به نظر اینجانب با بررسی روند گذشته ،مشکل وریشه چالش را بایددرعدم اجرای صحیح ونظارت در مواد4و5و6و8و12این آیین نامه درخصوص  نحوه تشکیل ،ترکیب ودرصد میزان سهم سهامداران اعم از حقیقی وحقوقی، حسابرس وبازرس قانونی موسسات بیمه بررسی وموشکافی کردتادرخصوص انتخاب وانتصاب مدیران موسسات بیمه مندرج در مواد 11و17آیین نامه شماره 40که عواملی واقدامات برخی از شرکت های بیمه باعث گردید در روز های اخیرمنجر به تهیه آیین نامه شماره 90 شود.

در سیصد و نود و دومین جلسه شورای عالی بیمه  مورخ 26/3/94 به استناد ماده 17 و در اجرای مواد 38 و 64 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری،آیین نامه شماره 90در خصوص نحوه احراز صلاحیت حرفه ای کارکنان کلیدی و عملیاتی مؤسسات بیمه مشتمل بر 15 ماده و 6 تبصره تصویب شده است

در این آیین نامه تلاش شده که مدیران دارای تخصص بیمه ای  و باتجربه مدیریتی سکان اداره موسسات بیمه را برعهده بگیرند که چنانچه به صورت کامل وصحیح اجرا شود به نظر می رسدمسیر مناسبی برای انتخاب آنها در نظر گرفته شده است.

در آیین نامه90 شرط احرازتصدی مدیرعامل و قائم مقام موسسات بیمه10 سال تجربه مدیریتی که حداقل نیمی از آن تجربه بیمه ای درج شده است ،همچنین به میزان سنوات مدیریتی برای مدیران ارشد و مسئولین فنی، عملیاتی و مالی اشاره شده است به عنوان مثال معاون فنی مدیر عامل باید حداقل 12 سال تجربه بیمه ای داشته که حداقل نیمی از آن در دوره مدیریت فنی یکی از رشته های بیمه باشد، همچنین در این آیین نامه دایره مدیران شرکت های بیمه جهت اخذ نظر و تایید بیمه مرکزی بیشتر شده است که باتوجه به آسیب های اخیر صنعت بیمه کشوربه نظر می رسدموجب قوت و قدرت مدیریتی این صنعت شود زیراکه از ورود مدیران فاقد تجربه وتخصص بیمه ای به موسسات بیمه جلوگیری می کندویکی از اقدامات اساسی وپایه ای دراجرای حاکمیت شرکتی است.  

هر چند که برخی آیین نامه فوق الذکر را به عنوان یک آیین نامه نظارتی دیگر در صنعت بیمه قلمداد کرده و انتقاد به شیوه نظارتی دراین آیین نامه داشته اندولی باید اذعان کرد صنعت بیمه پیچیدگی های خاص خود رادارد ومانند کلیه نهادهای مالی ازقبیل بانک ها ،بورس تخصص خودرا لازم داردو بایستی برای وارد شدن وسکان دارشدن در این صنعت مراحلی طی شود زیرا که باحقوق مردم وذینفعان وبیمه گذاران بی شمارومنابع مالی سروکار داشته وفقط یک سمت مدیریتی و...نیست.

از دیگرمشکلات صنعت بیمه در سال های اخیرکه می توان اشاره نمودعدم بازدهی مناسب سهام بوده است که علت ان نیز به موضوع نحوه مدیریت موسسات بیمه ارتباط داردهرچند که سهامدارن حقیقی و حقوقی طبق قانون تجارت این حق را دارند نماینده و شخصی را در هیات مدیره شرکت های بیمه داشته باشند و بتوانند از این مزیت استفاده کنند ولی بایستی گفت ابلاغ آیین نامه 90وشرایط جدیداین آیین نامه امکان سهامداران رامحدود نموده وباید افراد واجد شرائط مندرج در آیین نامه را معرفی نمایند لیکن مطمئااین موضوع درنهایت به نفع سهامداران این موسسات بیمه خواهد بود.

برخی مدیران صنعت  بیمه در روزهای گذشته وازطریق رسانه ها به بیان دیدگاه های خود بابت خصوصی سازی پرداخته و به مواردی از جمله تداوم انحصار دولت در بازار بیمه،تبعیض مقررات ورقابت دولت با بخش خصوصی وتزریق مدیران دولتی به شرکت های بیمه  خصوصی به عنوان نماینده دولت و سهام عدالت و ...استناد کرده وآن را ردپای دولت و زیرمجموعه آن و سهم تفکر ومدیریت دولتی غالب درشرکت‌های بیمه دانسته اند.

در این راستا بایستی خارج از این مطالب ومفاهیم علت وجذب برخی از مدیران تنهاشرکت بیمه دولتی را در شرکت های بیمه خصوصی جستجو کرد زیرا که بیمه مرکزی وشرکت بیمه ایران به دلیل حجم وگسترش فعالیت دارای کمبودونیاز به نیروی انسانی متخصص وبا تجربه جهت نظارت وهدایت صنعت بیمه کشور را همواره داشته اندودر پی کسب مجوز استخدام نیروی انسانی از سازمان های ذیربط بوده اند،در شرائط کنونی که صنعت بیمه در شرائط خاصی به سر می بردو شرکت بیمه ایران علاوه بردارابودن بیشترین  سهم بازار بیمه کشوربه دلیل قدمت ومیزان سرمایه وذخایر فنی بالاترین درصداز بازاربیمه اتکایی اجباری واختیاری را نیزدر اختیار دارد ودچار زیان سنواتی شده است ،بایستی جهت حفظ صیانت وقداست قدیمی ترین شرکت بیمه کشور بدنه ونیروی دارای تخصص وتجربه  به عناوین مختلف از قبیل نماینده دولت و سهام عدالت و... از این شرکت خارج نشده ودر بیمه های خصوصی مشغول وبه کارگیری شوند که متاسفانه در سال های اخیراین قضیه به یک و دو شرکت محدودنشده ولازم است با بازنگری درساختار سازمانی و حقوق ومزایای مدیران وکارکنان بیمه مرکزی وبیمه ایران از خروج غیر اصولی نیروی زبده وکارشناسی این دو سازمان اسوه صنعت بیمه جلوگیری به عمل آیدکه به واسطه ضعف نظارتی وهدایتی آسیب آن را صنعت بیمه وتمامی شرکت های بیمه خواهنددید.

 

با توجه به مصاحبه جناب آقای امین ریاست محترم کل بیمه مرکزی که عنوان نموده اند" تعیین صلاحیت ها در حوزه های مختلف صنعت بیمه کاری بسیار عظیم و مهم است واگر مدیران و دست اندرکاران صنعت بیمه از فیلتر تعیین صلاحیت ها عبور کنند و افراد واجد شرایط سکان امور را در دست بگیرند، صنعت بیمه دیگر شاهد بحرانی که اخیراً گریبان گیر آن شده است نخواهد بود."

همچنین ایشان تصریح کرده اند" ما نباید در حوزه تعیین صلاحیت ها که از حساسیت بالایی برخوردار است توصیه پذیر باشیم و خلاف مقررات عمل کنیم و اگر به سرنوشت مردم بی تفاوت باشیم جایمان اینجا نیست ،تأیید صلاحیت افرادی را که واجد صلاحیت نیستند امری گناه و آن را ظلم به مردم و جامعه دانست و گفت تأیید صلاحیت ها باید طبق اصول، ضوابط و مقررات باشد و تخطی در این امر قابل قبول نیست."

وضمن احترام واعتقادبه بیانات ایشان به عنوان یک خادم صنعت بیمه ،اجرای صحیح واصولی این آیین نامه وکلیه مصوبات شورای عالی بیمه ونظارت کامل وبه موقع بیمه مرکزی راهکار بازگشت اعتبارواعتماد به صنعت بیمه کشوراست.