علي مرتضوي راد
قطار بورس روي ريل مذاكرات هسته‌اي
در سطح خرد اقتصادي طرح مذاكرات هسته‌يي به خودي خود يك فرصت بيروني براي سرمايه‌پذيراني است كه از شرايط موجود اقتصاد رنج مي‌برند و آنها كه ديده‌باني بهتري از انتظارات بازار سرمايه دارند، مذاكرات هسته‌يي و بالاخص انعكاس رسانه‌يي آن را فضايي مستعد براي جذب بورس‌بازان و استفاده حداكثري براي افزايش سود مي‌بينند
خبراقتصادی - یك نگاه اجمالي به شايعات منتشرشده از متن بازار سهام در هفته گذشته نشان مي‌دهد كه پيشرفت مذاكرات نقش اساسي در هدايت تصميم فعالان بورس داشته است به طوري كه اثر ساير مسائل جهاني نظير بحران يونان و تغييرات بورس‌هاي جهاني را كاملا تحت‌الشعاع قرار داده است كه مي‌توان علاوه‌بر اهميت پرونده هسته‌يي آن را ناشي از نقصان تعامل بورس تهران با بازارهاي جهاني دانست.
به نظر مي‌رسد اگرچه نگاه‌هايي كه به تابلوي تالار اصلي است؛ گوش به سالن كنفرانس وين دارد اما بيشتر روي بهشت شداد بعد از توافق حساب باز كرده است. بديهي است آن دسته از بنگاه‌هاي اقتصادي كه تبعات تحريم‌ها و عدم توافقات قبلي بار سنگين‌تري روي دوش‌شان گذاشته بيشتر از سايرين به نتيجه مثبت مذاكرات اميدواري نشان مي‌دهند. همچنان كه بالانشين‌هاي جدول معاملات روزهاي پرشايعه هفته قبل خودرويي‌ها و بانكي‌ها بوده‌اند كه مجموعا بيشينه ظرفيت خالي و زيان‌انباشته شركت‌هاي فعال را دارند. رشد پلكاني شاخص كل معاملات طي هفته گذشته نشان از گمانه‌زني‌هاي خوشبينانه از پيشرفت مذاكرات دارد كه قدري ناشي از هيجان روياپردازي دوران پساتحريم است اما گذشته از دورنماي كلي مورد انتظار از توافق هسته‌يي، نظير افزايش سرمايه‌گذاري خارجي، بيدار شدن سرمايه‌هاي خوابيده بازار، رونق توليد، تسهيل مبادلات خارجي و گسترش تجارت و به‌كارگيري ظرفيت خالي بنگاه‌هاي اقتصادي، تاثير واقعي مذاكرات بر فضاي بورس چه مي‌تواند باشد و روند بورس با اين كشش بالا نسبت به فضاي سياست خارجي با قرار گرفتن دوباره در فضاي واقعي اقتصاد پس از اين روياي خوش چقدر شوكه خواهد شد.
به عبارت ديگر آيا بازار سرمايه به اين خوش‌بين است كه توافق هسته‌يي از راه ايجاد يك اقتصاد پررونق منابع جديد را براي تخصيص به بورس مي‌آورد يا تنها اميدوار است از قبل اين قيل و قال سياسي با تحريك طمع سرمايه آن را به كنش وادارد؟ البته كه بازار نمي‌تواند ديپلمات‌ها را در هيجان خود شريك كند ولي بدون شك تاثير جدي بر احساسات دولتي‌ها مي‌تواند داشته باشد. شايد همه اقتصادي‌ها از تغييرات اسمي شاخص‌هاي بورس نفع نبرند ولي دولتي‌ها فرصتي پيدا مي‌كنند كه از تنگناي ركود اگرچه براي مدتي كوتاه با توسل به اين حباب زودگذر آسوده شوند. جدا از اينكه نقش و نفوذ فرصت‌هاي ايجادشده در عالم سياست بيش از اقتصاد است.
كماكان شاخص كل روي 66500 است و تحليل‌هاي تكنيكال امكان فرارفتن شاخص كل معاملات را تا روي 73000 قابل حصول مي‌داند و نهايتا پيش‌بيني مي‌كند كه اين دوره كوتاه باشد و بازار با تسلط بر هيجانات مذاكرات به خط روند بلندمدت خود كه سيري نزولي در 3سال اخير بوده برگردد. رشد شاخص كل و افزايش حجم معاملات را از 3منظر مي‌توان تفسير كرد.
نخست اينكه فضاي اقتصاد ايران منفعل و بيش از حد تعادل، تاثيرپذير است. كه به واسطه نقش گسترده دولت در صنايع مادر و وابستگي به نفت اثر شاخص‌هاي غيراقتصادي را در آن پررنگ‌تر از معمول كرده است. به همين دليل تصور عمومي بورس از اثر توافق و لغو تحريم بر بازار سرمايه اغراق‌آميزتر از واقعيتي است كه تحليلگران اقتصادي پيش‌بيني مي‌كنند.
دوم اينكه اين رشد حكايت از تلاش سرمايه‌پذيران براي استفاده از فضاي اجتماعي ناشي از مذاكرات هسته‌يي دارد. نبايد فراموش كنيم كه در سطح خرد اقتصادي طرح مذاكرات هسته‌يي به خودي خود يك فرصت بيروني براي سرمايه‌پذيراني است كه از شرايط موجود اقتصاد رنج مي‌برند و آنها كه ديده‌باني بهتري از انتظارات بازار سرمايه دارند، مذاكرات هسته‌يي و بالاخص انعكاس رسانه‌يي آن را فضايي مستعد براي جذب بورس‌بازان و استفاده حداكثري براي افزايش سود مي‌بينند.
سوم اينكه سرمايه‌هاي كوچك سرگردان با مغناطيس مذاكرات در جهت قطب‌هاي قوي‌تر بازار گردآوري مي‌شوند و با تجميع خود حجم معاملات را افزايش مي‌دهند. اين دسته عمدتا افرادي هستند كه انتظارات كوتاه‌مدت براي كسب سود دارند و انتظارات صفوف خريد را تحت تاثير قرار مي‌دهند يا با افزايش فعاليت‌شان براي گريز از زيان احتمالي، تاثير مضاعف بر شاخص كل دارند.
بايد در نظر داشت كه شايد در ساختار كنوني بورس ما اين عده درصد زيادي را از فعالان تشكيل ندهند اما مسلما تاثير درخوري در تقويت فضاي بورس دارند. روزهاي آينده نشان مي‌دهد كه اقتصاد منفعل و تاثيرپذير و سياست‌زده سال‌هاي انزواي بين‌المللي از كدام مسير مي‌خواهد به دالان رونق بازارهاي جهاني قدم بگذارد.
علي مرتضوي روزنامه نگار
